Quy định pháp luật về quy trình kiểm tra chất lượng sản phẩm

Chất lượng sản phẩm là yếu tố then chốt quyết định sự sống còn của doanh nghiệp và là thước đo lòng tin của người tiêu dùng. Để đảm bảo chất lượng hàng hóa lưu thông trên thị trường, pháp luật đã ban hành những quy định chặt chẽ về quy trình kiểm tra. Bài viết này, dựa trên những phân tích chuyên sâu của NPLaw, sẽ đi sâu vào tìm hiểu các quy định pháp luật về quy trình kiểm tra chất lượng sản phẩm, từ đó giúp doanh nghiệp và người tiêu dùng nắm rõ hơn về quyền và nghĩa vụ của mình, góp phần xây dựng một thị trường minh bạch và an toàn.

I. Tìm hiểu về quy trình kiểm tra chất lượng sản phẩm

Quy trình kiểm tra chất lượng sản phẩm hàng hóa lưu thông trên thị trường là một trong những quy trình quan trọng nhằm đảm bảo chất lượng an toàn sức khỏe và quyền lợi của người tiêu dùng. Việc kiểm tra chất lượng sản phẩm phải được áp dụng theo đúng quy chuẩn kỹ thuật và quy trình mà pháp luật quy định. Vậy pháp luật hiện hành quy định như thế nào về vấn đề này? Hãy cùng NPLaw tìm hiểu qua nội dung bài viết dưới đây nhé!

II. Quy định pháp luật về quy trình kiểm tra chất lượng sản phẩm

1. Các yếu tố pháp lý liên quan đến quy trình kiểm tra chất lượng sản phẩm

Theo khoản 15 Điều 3 Luật chất lượng sản phẩm, hàng hóa 2007, kiểm tra nhà nước về chất lượng sản phẩm, hàng hóa (sau đây gọi là kiểm tra chất lượng sản phẩm, hàng hóa) là việc cơ quan nhà nước xem xét, đánh giá lại chất lượng sản phẩm, hàng hóa, quá trình sản xuất, cung ứng dịch vụ đã được đánh giá chất lượng bởi các tổ chức đánh giá sự phù hợp hoặc đã được áp dụng các biện pháp quản lý chất lượng khác của các tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh.

Theo khoản 1,2 Điều 27 Luật chất lượng sản phẩm, hàng hóa 2007 quy định như sau:

• Kiểm tra chất lượng sản phẩm trong sản xuất bao gồm các nội dung sau đây:
  • Kiểm tra việc áp dụng yêu cầu quy định trong quy chuẩn kỹ thuật liên quan đến điều kiện của quá trình sản xuất và các biện pháp quản lý nhà nước về chất lượng trong sản xuất;
  • Kiểm tra kết quả đánh giá sự phù hợp, nhãn hàng hóa, dấu hợp chuẩn, dấu hợp quy và các tài liệu kèm theo sản phẩm cần kiểm tra;
  • Thử nghiệm mẫu theo tiêu chuẩn đã công bố áp dụng, quy chuẩn kỹ thuật tương ứng khi cần thiết.
• Kiểm tra chất lượng hàng hóa trong nhập khẩu, lưu thông trên thị trường bao gồm các nội dung sau đây:
  • Kiểm tra kết quả đánh giá sự phù hợp, nhãn hàng hóa, dấu hợp chuẩn, dấu hợp quy và các tài liệu kèm theo sản phẩm, hàng hóa cần kiểm tra;
  • Thử nghiệm mẫu theo tiêu chuẩn đã công bố áp dụng, quy chuẩn kỹ thuật tương ứng khi cần thiết.

Như vậy, kiểm tra chất lượng sản phẩm do cơ quan nhà nước tiến hành bao gồm kiểm tra chất lượng sản phẩm trong sản xuất và kiểm tra chất lượng hàng hóa trong nhập khẩu, lưu thông trên thị trường với các nội dung nêu trên.

2. Nội dung cơ bản của một quy trình kiểm tra chất lượng sản phẩm

Theo Điều 29 Luật chất lượng sản phẩm, hàng hóa 2007, quy trình kiểm tra chất lượng sản phẩm trong sản xuất được quy định như sau:

Bước 1: Xuất trình quyết định kiểm tra;

Bước 2: Tiến hành kiểm tra theo nội dung quy định tại khoản 1 Điều 27 Luật này gồm:

• Kiểm tra việc áp dụng yêu cầu quy định trong quy chuẩn kỹ thuật liên quan đến điều kiện của quá trình sản xuất và các biện pháp quản lý nhà nước về chất lượng trong sản xuất;
• Kiểm tra kết quả đánh giá sự phù hợp, nhãn hàng hóa, dấu hợp chuẩn, dấu hợp quy và các tài liệu kèm theo sản phẩm cần kiểm tra;
• Thử nghiệm mẫu theo tiêu chuẩn đã công bố áp dụng, quy chuẩn kỹ thuật tương ứng khi cần thiết.

Bước 3: Lập biên bản kiểm tra;

Bước 4: Thông báo cho người sản xuất và báo cáo cho cơ quan kiểm tra chất lượng sản phẩm, hàng hóa về kết quả kiểm tra;

Bước 5: Xử lý vi phạm theo quy định nếu có.

Như vậy, quy trình cơ bản kiểm tra chất lượng sản phẩm trong sản xuất theo quy định trên.

3. Các vấn đề pháp lý thường gặp liên quan đến quy trình kiểm tra chất lượng sản phẩm?

Theo Điều 30 Luật chất lượng sản phẩm, hàng hóa 2007 quy định về xử lý vi phạm trong quá trình kiểm tra chất lượng sản phẩm trong sản xuất như sau:

Trong quá trình kiểm tra chất lượng sản phẩm trong sản xuất, khi phát hiện người sản xuất không thực hiện đúng các yêu cầu về tiêu chuẩn công bố áp dụng, quy chuẩn kỹ thuật tương ứng đối với sản phẩm và điều kiện liên quan đến quá trình sản xuất thì việc xử lý được thực hiện theo quy định sau đây:

• Đoàn kiểm tra yêu cầu người sản xuất thực hiện các biện pháp khắc phục, sửa chữa để bảo đảm chất lượng sản phẩm trước khi đưa ra thị trường;
• Sau khi có yêu cầu của đoàn kiểm tra mà người sản xuất vẫn tiếp tục vi phạm thì cơ quan kiểm tra chất lượng sản phẩm, hàng hóa trong thời hạn 7 ngày làm việc, kể từ ngày có kết luận về vi phạm của tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh, thông báo công khai trên phương tiện thông tin đại chúng tên, địa chỉ của người sản xuất, tên sản phẩm không phù hợp và mức độ không phù hợp của sản phẩm;
• Sau khi bị thông báo công khai trên phương tiện thông tin đại chúng mà người sản xuất vẫn tiếp tục vi phạm thì cơ quan kiểm tra chất lượng sản phẩm, hàng hóa kiến nghị cơ quan nhà nước có thẩm quyền xử lý theo quy định của pháp luật.

Trong quá trình kiểm tra chất lượng sản phẩm trong sản xuất, mà kết quả thử nghiệm khẳng định sản phẩm không phù hợp với tiêu chuẩn công bố áp dụng, quy chuẩn kỹ thuật tương ứng đe dọa đến sự an toàn của người, động vật, thực vật, tài sản, môi trường thì cơ quan kiểm tra chất lượng sản phẩm, hàng hóa thông báo công khai trên phương tiện thông tin đại chúng, tạm đình chỉ sản xuất sản phẩm không phù hợp và kiến nghị cơ quan nhà nước có thẩm quyền xử lý theo quy định của pháp luật.

4. Giải quyết tranh chấp về chất lượng sản phẩm

Theo Điều 55 Luật chất lượng sản phẩm, hàng hóa 2007, hình thức giải quyết tranh chấp về chất lượng sản phẩm, hàng hóa

• Thương lượng giữa các bên tranh chấp về chất lượng sản phẩm, hàng hóa.
• Hòa giải giữa các bên do một cơ quan, tổ chức hoặc cá nhân được các bên thoả thuận chọn làm trung gian.
• Giải quyết tại trọng tài hoặc toà án.

Thủ tục giải quyết tranh chấp về chất lượng sản phẩm, hàng hóa tại trọng tài hoặc toà án được tiến hành theo quy định pháp luật về tố tụng trọng tài hoặc tố tụng dân sự.

III. Giải đáp một số câu hỏi về quy trình kiểm tra chất lượng sản phẩm

1. Khi phát hiện sản phẩm không đạt chất lượng trong quá trình kiểm tra, doanh nghiệp có những nghĩa vụ pháp lý nào liên quan đến việc thông báo, thu hồi và xử lý sản phẩm lỗi?

Theo khoản 8, khoản 9 Điều 10 Luật chất lượng sản phẩm, hàng hóa 2007 có quy định về nghĩa vụ của người sản xuất như sau:

• Kịp thời ngừng sản xuất, thông báo cho các bên liên quan và có biện pháp khắc phục hậu quả khi phát hiện sản phẩm, hàng hóa gây mất an toàn hoặc sản phẩm, hàng hóa không phù hợp với tiêu chuẩn công bố áp dụng, quy chuẩn kỹ thuật tương ứng.
• Thu hồi, xử lý sản phẩm, hàng hóa không bảo đảm chất lượng. Trong trường hợp phải tiêu huỷ hàng hóa thì phải chịu toàn bộ chi phí cho việc tiêu huỷ hàng hóa và chịu trách nhiệm về hậu quả của việc tiêu huỷ hàng hóa theo quy định của pháp luật.

2. Việc giả mạo kết quả kiểm tra chất lượng sản phẩm sẽ bị xử lý như thế nào theo quy định của pháp luật (hành chính, hình sự)?

Theo khoản 7 Điều 8 Luật chất lượng sản phẩm, hàng hóa 2007 quy định rõ hành vi bị cấm bao gồm Giả mạo hoặc sử dụng trái phép dấu hợp chuẩn, dấu hợp quy, các dấu hiệu khác về chất lượng sản phẩm, hàng hóa.

Khoản 1 Điều 24 Nghị định 119/2017/NĐ-CP quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực tiêu chuẩn, đo lường và chất lượng sản phẩm, hàng hoá cũng quy định rõ: Phạt tiền từ 10.000.000 đồng đến 30.000.000 đồng đối với hành vi cung cấp thông tin sai sự thật, không trung thực về tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật, đo lường, chất lượng sản phẩm, hàng hóa cho người tiêu dùng hoặc trên phương tiện thông tin đại chúng.

Đồng thời tại khoản 1 Điều 341 Bộ Luật hình sự 2015 (sđ, bs năm 2017) quy định: Người nào làm giả con dấu, tài liệu hoặc giấy tờ khác của cơ quan, tổ chức hoặc sử dụng con dấu, tài liệu hoặc giấy tờ giả thực hiện hành vi trái pháp luật, thì bị phạt tiền từ 30.000.000 đồng đến 100.000.000 đồng, phạt cải tạo không giam giữ đến 03 năm hoặc phạt tù từ 06 tháng đến 02 năm.

3. Thời hiệu khởi kiện đối với các tranh chấp liên quan đến chất lượng sản phẩm là bao lâu theo quy định của pháp luật Việt Nam?

Theo Điều 56 Luật chất lượng sản phẩm, hàng hóa 2007 quy định như sau:

• Thời hiệu khởi kiện về chất lượng sản phẩm, hàng hóa giữa người mua với người bán hàng được thực hiện theo quy định của Bộ luật dân sự.
• Thời hiệu khiếu nại, khởi kiện về chất lượng sản phẩm, hàng hóa giữa các tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh được thực hiện theo quy định của Luật thương mại.
• Thời hiệu khiếu nại, khởi kiện đòi bồi thường do sản phẩm, hàng hóa không bảo đảm chất lượng gây thiệt hại cho người, động vật, thực vật, tài sản, môi trường là 2 năm, kể từ thời điểm các bên được thông báo về thiệt hại với điều kiện thiệt hại xảy ra trong thời hạn sử dụng của sản phẩm, hàng hóa có ghi hạn sử dụng và 5 năm kể từ ngày giao hàng đối với sản phẩm, hàng hóa không ghi hạn sử dụng.

4. Doanh nghiệp có quyền yêu cầu kiểm tra chất lượng sản phẩm từ các tổ chức kiểm định độc lập không?

Theo khoản 3 Điều 9 Luật chất lượng sản phẩm, hàng hóa 2007 có quy định doanh nghiệp có quyền lựa chọn tổ chức đánh giá sự phù hợp để thử nghiệm, kiểm định, giám định, chứng nhận chất lượng sản phẩm, hàng hóa.

5. Quy trình kiểm tra chất lượng sản phẩm có cần phải tuân thủ các tiêu chuẩn quốc tế không?

Theo khoản 4 Điều 27 Luật chất lượng sản phẩm, hàng hóa 2007 có quy định việc miễn, giảm kiểm tra chất lượng đối với sản phẩm, hàng hóa đã được chứng nhận hợp chuẩn, chứng nhận hợp quy, công bố hợp chuẩn, công bố hợp quy, chứng nhận đã áp dụng các hệ thống quản lý tiên tiến theo tiêu chuẩn quốc tế, tiêu chuẩn khu vực được thực hiện theo quy định của Bộ quản lý ngành, lĩnh vực.

Hiện nay quy trình kiểm tra chất lượng sản phẩm được quy định cụ thể tại Luật chất lượng sản phẩm, hàng hóa 2007 và không đề cập đến việc tuân thủ các tiêu chuẩn quốc tế mà chỉ đề cập việc miễn, giảm kiểm tra chất lượng đối với sản phẩm đã áp dụng các hệ thống quản lý tiên tiến theo tiêu chuẩn quốc tế như trên.

IV. Dịch vụ tư vấn pháp lý về quy trình kiểm tra chất lượng sản phẩm

Trên đây là thông tin giải đáp vướng mắc về quy trình kiểm tra chất lượng sản phẩm mà NPLaw gửi đến Quý độc giả. Nếu Quý độc giả có bất kỳ vướng mắc nào liên quan cần giải đáp thêm, xin vui lòng liên hệ ngay với NPLaw.