Trong hoạt động kinh doanh, việc đặt tên doanh nghiệp không chỉ là yếu tố nhận diện thương hiệu mà còn liên quan mật thiết đến quyền sở hữu công nghiệp. Tên doanh nghiệp có thể trở thành đối tượng của quyền sở hữu công nghiệp nếu trùng hoặc tương tự với nhãn hiệu, tên thương mại đã được bảo hộ của doanh nghiệp khác. Việc sử dụng tên doanh nghiệp vi phạm quyền sở hữu công nghiệp không chỉ gây nhầm lẫn trên thị trường mà còn xâm phạm quyền và lợi ích hợp pháp của chủ sở hữu quyền. Bài viết này NPLAW sẽ làm rõ các quy định pháp luật hiện hành về việc tên doanh nghiệp xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp, từ đó giúp doanh nghiệp hiểu rõ quyền và nghĩa vụ của mình trong việc bảo vệ quyền sở hữu công nghiệp, góp phần xây dựng môi trường kinh doanh công bằng, minh bạch và bền vững.
I. Thực trạng tên doanh nghiệp xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp
Trong những năm gần đây, cùng với sự phát triển mạnh mẽ của nền kinh tế thị trường và hội nhập quốc tế, việc đăng ký thành lập doanh nghiệp tại Việt Nam ngày càng tăng nhanh. Tuy nhiên, thực tế cho thấy vẫn tồn tại nhiều trường hợp doanh nghiệp sử dụng tên trùng hoặc tương tự với nhãn hiệu, tên thương mại đã được bảo hộ của doanh nghiệp khác, gây ra các vấn đề nghiêm trọng về xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp.
Một số thực trạng phổ biến có thể kể đến như:
- Đặt tên doanh nghiệp trùng hoặc tương tự với nhãn hiệu nổi tiếng nhằm tận dụng uy tín, thương hiệu đã được xây dựng trước đó của doanh nghiệp khác để thu hút khách hàng, gây nhầm lẫn và thiệt hại cho chủ sở hữu quyền.
- Sử dụng tên doanh nghiệp giống hoặc gần giống với tên thương mại của đối thủ cạnh tranh dẫn đến tranh chấp kéo dài, ảnh hưởng tiêu cực đến hoạt động kinh doanh và uy tín của các bên.
- Ý thức pháp luật về quyền sở hữu công nghiệp còn hạn chế, đặc biệt là trong các doanh nghiệp nhỏ và vừa, dẫn đến việc đăng ký tên doanh nghiệp thiếu kiểm tra kỹ lưỡng, gây ra nhiều trường hợp vi phạm không chủ ý.
- Khó khăn trong việc xử lý các hành vi vi phạm do quy trình xử lý tranh chấp, khiếu nại còn phức tạp, mất nhiều thời gian và chi phí, khiến doanh nghiệp chủ sở hữu quyền gặp nhiều thiệt hại.
- Sự gia tăng các vụ kiện tranh chấp liên quan đến tên doanh nghiệp và quyền sở hữu công nghiệp, đòi hỏi sự hoàn thiện hơn nữa về khung pháp lý và cơ chế thực thi nhằm bảo vệ hiệu quả quyền lợi của các bên.
II. Quy định pháp luật về tên doanh nghiệp xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp
1. Thế nào là tên doanh nghiệp xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp
Theo Điều 4 Luật Sở hữu trí tuệ 2005 (được sửa đổi bởi khoản 2 Điều 1 Luật Sở hữu trí tuệ sửa đổi 2009) quy định: Quyền sở hữu công nghiệp là quyền của tổ chức, cá nhân đối với sáng chế, kiểu dáng công nghiệp, thiết kế bố trí mạch tích hợp bán dẫn, nhãn hiệu, tên thương mại, chỉ dẫn địa lý, bí mật kinh doanh do mình sáng tạo ra hoặc sở hữu và quyền chống cạnh tranh không lành mạnh.
Có thể hiểu: Tên doanh nghiệp xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp là trường hợp tên doanh nghiệp được đăng ký hoặc sử dụng xâm phạm quyền đối với với sáng chế, kiểu dáng công nghiệp, thiết kế bố trí mạch tích hợp bán dẫn, nhãn hiệu, tên thương mại, chỉ dẫn địa lý, bí mật kinh doanh của chủ thể khác.
2. Xử lý như thế nào khi tên doanh nghiệp xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp
Theo khoản 2 Điều 19 Nghị định 01/2021/NĐ-CP, căn cứ để xác định tên doanh nghiệp xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp được thực hiện theo các quy định của pháp luật về sở hữu trí tuệ.
Doanh nghiệp phải tự chịu trách nhiệm trước pháp luật nếu đặt tên doanh nghiệp xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp. Trường hợp tên doanh nghiệp xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp thì doanh nghiệp có tên vi phạm phải đăng ký thay đổi tên doanh nghiệp.
3. Trình tự, thủ tục xử lý khi tên doanh nghiệp xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp
Quy trình yêu cầu doanh nghiệp có tên xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp phải thay đổi tên doanh nghiệp cho phù hợp được quy định tại khoản 3 Điều 19 Nghị định 01/2021/NĐ-CP như sau:
(i) Chủ thể quyền sở hữu công nghiệp có quyền gửi văn bản đề nghị đến Phòng Đăng ký kinh doanh để yêu cầu doanh nghiệp có tên xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp phải thay đổi tên doanh nghiệp cho phù hợp.
(ii) Kèm theo văn bản đề nghị của chủ thể quyền sở hữu công nghiệp phải có bản sao các giấy tờ sau đây:
- Văn bản kết luận của cơ quan có thẩm quyền về việc sử dụng tên doanh nghiệp là xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp.
- Giấy chứng nhận đăng ký nhãn hiệu, Giấy chứng nhận đăng ký chỉ dẫn địa lý.
- Bản trích lục Sổ đăng ký quốc gia về nhãn hiệu, chỉ dẫn địa lý được bảo hộ do cơ quan quản lý nhà nước về sở hữu công nghiệp cấp.
- Giấy chứng nhận nhãn hiệu đăng ký quốc tế được bảo hộ tại Việt Nam do cơ quan quản lý nhà nước về sở hữu công nghiệp cấp.
- Hợp đồng sử dụng đối tượng quyền sở hữu công nghiệp trong trường hợp người yêu cầu là người được chuyển quyền sử dụng đối tượng sở hữu công nghiệp đó.
Thủ tục xử lý đối với doanh nghiệp có tên xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp theo quy định tại khoản 4 Điều 19 Nghị định 01/2021/NĐ-CP như sau:
- Trong thời hạn 10 ngày làm việc kể từ ngày nhận được đầy đủ giấy tờ theo quy định tại mục 3 nêu trên, Phòng Đăng ký kinh doanh ra thông báo yêu cầu doanh nghiệp có tên xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp phải thay đổi tên doanh nghiệp và tiến hành thủ tục đăng ký thay đổi tên doanh nghiệp trong thời hạn 02 tháng kể từ ngày ra thông báo.
- Kèm theo thông báo phải có các giấy tờ quy định trên.
- Sau thời hạn trên, nếu doanh nghiệp không đăng ký thay đổi tên doanh nghiệp theo yêu cầu, Phòng Đăng ký kinh doanh thông báo cho cơ quan nhà nước có thẩm quyền để xử lý theo quy định của pháp luật về sở hữu trí tuệ.
III. Một số thắc mắc về tên doanh nghiệp xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp
1. Thủ tục loại bỏ yếu tố vi phạm khi tên doanh nghiệp xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp đối với tên thương mại?
Khi tên doanh nghiệp bị xác định xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp (ví dụ trùng hoặc gây nhầm lẫn với tên thương mại đã được bảo hộ), doanh nghiệp đó cần thực hiện các bước sau:
-
Thay đổi tên doanh nghiệp nhằm loại bỏ yếu tố vi phạm theo yêu cầu của chủ sở hữu quyền hoặc cơ quan nhà nước có thẩm quyền.
-
Nếu có tranh chấp, chủ sở hữu quyền có thể khiếu nại, khởi kiện yêu cầu tòa án hoặc cơ quan quản lý doanh nghiệp xử lý, buộc doanh nghiệp vi phạm đổi tên.
-
Sau khi đổi tên, doanh nghiệp phải thực hiện thủ tục đăng ký thay đổi nội dung đăng ký doanh nghiệp tại cơ quan đăng ký kinh doanh.
2. Có được đặt tên doanh nghiệp trùng với tên doanh nghiệp đã bị phá sản không?
Việc đặt tên doanh nghiệp trùng với tên doanh nghiệp đã bị phá sản không được khuyến khích và có thể bị từ chối nếu tên đó gây nhầm lẫn với tên thương mại hoặc nhãn hiệu đã được bảo hộ của doanh nghiệp phá sản hoặc doanh nghiệp khác.
Theo quy định, tên doanh nghiệp phải đảm bảo tính phân biệt rõ ràng, không gây nhầm lẫn với tên doanh nghiệp đã đăng ký hợp lệ, dù doanh nghiệp đó đã chấm dứt hoạt động.
3. Có thể đăng ký bảo hộ nhãn hiệu để ngăn chặn việc doanh nghiệp khác đặt tên trùng hoặc tương tự không?
Việc đăng ký bảo hộ nhãn hiệu giúp chủ sở hữu có quyền độc quyền sử dụng nhãn hiệu trong phạm vi đã đăng ký và có cơ sở pháp lý để:
- Ngăn chặn, phản đối việc sử dụng tên doanh nghiệp trùng hoặc tương tự gây nhầm lẫn.
- Yêu cầu xử lý hành vi xâm phạm quyền nhãn hiệu, trong đó có việc đặt tên doanh nghiệp trái phép.
4. Khi nào doanh nghiệp buộc phải đổi tên do vi phạm quyền sở hữu công nghiệp?
Theo khoản 2 Điều 19 Nghị định 01/2021/NĐ-CP, Trường hợp tên doanh nghiệp xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp thì doanh nghiệp có tên vi phạm phải đăng ký thay đổi tên doanh nghiệp.
5. Doanh nghiệp bị buộc đổi tên có được bồi thường không?
Thông thường, doanh nghiệp bị buộc đổi tên do vi phạm quyền sở hữu công nghiệp không được hưởng bồi thường từ phía chủ sở hữu quyền hoặc cơ quan có thẩm quyền, vì việc đổi tên là để khắc phục hành vi vi phạm và bảo vệ quyền hợp pháp của bên thứ ba.
Tuy nhiên, nếu doanh nghiệp bị thiệt hại do hành vi tranh chấp tên không có cơ sở hoặc bị xử lý sai, doanh nghiệp có thể khởi kiện yêu cầu bồi thường theo quy định pháp luật dân sự.
IV. Dịch vụ tư vấn pháp lý liên quan đến tên doanh nghiệp xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp
Trên đây là tất cả các thông tin chi tiết mà NPLaw của chúng tôi cung cấp để hỗ trợ quý khách hàng về vấn đề tên doanh nghiệp xâm phạm quyền sở hữu công nghiệp. Trường hợp Quý Khách hàng còn bất kỳ thắc mắc nào liên quan đến vấn đề nêu trên hoặc các vấn đề pháp lý khác, hãy liên hệ ngay cho NPLaw để được đội ngũ chúng tôi trực tiếp tư vấn và hướng dẫn giải quyết.
