Bài viết dưới đây NPLaw sẽ phân tích quy định pháp luật về xử phạt doanh nghiệp vi phạm trong lĩnh vực thuế, giúp doanh nghiệp nhận diện rủi ro pháp lý và có giải pháp phòng tránh hiệu quả.
Bài viết dưới đây NPLAW sẽ phân tích quy định pháp luật về xử phạt doanh nghiệp vi phạm trong lĩnh vực thuế, giúp doanh nghiệp nhận diện rủi ro pháp lý và có giải pháp phòng tránh hiệu quả.
I. Thực trạng liên quan đến doanh nghiệp vi phạm trong lĩnh vực thuế
Trong bối cảnh hội nhập và cạnh tranh gay gắt, nhiều doanh nghiệp vẫn chưa tuân thủ nghiêm chỉnh pháp luật về thuế. Thực tế cho thấy:
- Vi phạm phổ biến: kê khai sai thuế, chậm nộp thuế, sử dụng hóa đơn khống, gian lận chi phí…
- Thống kê của Tổng cục Thuế cho thấy, mỗi năm có hàng chục nghìn doanh nghiệp bị truy thu thuế do vi phạm thủ tục hoặc kê khai sai quy định. Đáng chú ý, chỉ riêng lĩnh vực thương mại điện tử, số tiền truy thu và xử lý vi phạm đối với 179 doanh nghiệp và 1.061 cá nhân năm 2023 đã lên tới khoảng 275 tỷ đồng, chưa tính đến các ngành nghề khác.
Nguyên nhân:
- Một phần do hệ thống pháp luật thuế thay đổi liên tục, doanh nghiệp nhỏ và vừa khó theo kịp.
- Ý thức tuân thủ pháp luật của một số doanh nghiệp chưa cao.
- Một số doanh nghiệp cố tình lợi dụng kẽ hở để trốn thuế, gian lận thuế nhằm tăng lợi nhuận.
Thực trạng trên cho thấy, vi phạm thuế của doanh nghiệp không chỉ gây thất thu ngân sách nhà nước, mà còn tạo môi trường kinh doanh thiếu công bằng, ảnh hưởng đến sự phát triển bền vững của nền kinh tế.
II. Quy định của pháp luật liên quan đến doanh nghiệp vi phạm trong lĩnh vực thuế
1. Doanh nghiệp vi phạm trong lĩnh vực thuế là gì?
Thuế là một khoản nộp ngân sách nhà nước bắt buộc của tổ chức, hộ gia đình, hộ kinh doanh, cá nhân theo quy định của các luật thuế (Khoản 1 Điều 3 Luật Quản lý thuế năm 2019).
Doanh nghiệp vi phạm trong lĩnh vực thuế được hiểu là những tổ chức kinh doanh có hành vi không tuân thủ hoặc vi phạm quy định pháp luật về thuế, dẫn đến kê khai sai, nộp thuế sai, thiếu số tiền thuế phải nộp hoặc thực hiện các hành vi gian lận thuế. Vi phạm thuế có thể là hành vi vô ý (sai sót trong kê khai) hoặc cố ý (gian lận, trốn thuế).
2. Những hành vi doanh nghiệp vi phạm trong lĩnh vực thuế thường gặp
Những hành vi doanh nghiệp vi phạm trong lĩnh vực thuế thường gặp có thể bị xử phạt vi phạm hành chính như:
Theo Mục 2 Chương XV Luật Quản lý thuế năm 2019 và Chương II Nghị định 125/2020/NĐ-CP quy định về xử phạt vi phạm hành chính về thuế, hóa đơn, một số hành vi doanh nghiệp vi phạm trong lĩnh vực thuế như:
- Xử phạt hành vi vi phạm về thời hạn đăng ký thuế; thông báo tạm ngừng hoạt động kinh doanh; thông báo tiếp tục kinh doanh trước thời hạn;
- Xử phạt hành vi vi phạm về thời hạn nộp hồ sơ khai thuế;
- Xử phạt hành vi vi phạm quy định về cung cấp thông tin liên quan đến xác định nghĩa vụ thuế;
- Xử phạt hành vi vi phạm quy định về chấp hành quyết định kiểm tra, thanh tra thuế, cưỡng chế thi hành quyết định hành chính thuế;
- Xử phạt hành vi trốn thuế;
- Xử phạt hành vi khai sai dẫn đến thiếu số tiền thuế phải nộp hoặc tăng số tiền thuế được miễn, giảm, hoàn;...
3. Doanh nghiệp vi phạm trong lĩnh vực thuế sẽ bị xử phạt theo những hình thức và mức phạt cụ thể nào?
Doanh nghiệp vi phạm trong lĩnh vực thuế sẽ bị xử phạt theo Điều 138 Luật Quản lý thuế năm 2019, cụ thể:
Các hình thức xử phạt vi phạm hành chính về quản lý thuế bao gồm:
- Cảnh cáo;
- Phạt tiền.
Mức phạt tiền trong xử phạt vi phạm hành chính về quản lý thuế được quy định như sau:
- Mức phạt tiền tối đa đối với hành vi quy định tại Điều 141 của Luật này thực hiện theo quy định của pháp luật về xử lý vi phạm hành chính;
- Phạt 10% tính trên số tiền thuế khai thiếu số tiền thuế phải nộp hoặc số tiền thuế khai tăng trong trường hợp được miễn, giảm, hoàn, không thu thuế đối với hành vi quy định tại điểm a khoản 2 Điều 142 của Luật này;
- Phạt 20% tính trên số tiền thuế khai thiếu số tiền thuế phải nộp hoặc số tiền thuế khai tăng trong trường hợp được miễn, giảm, hoàn, không thu thuế đối với hành vi quy định tại khoản 1 và các điểm b, c khoản 2 Điều 142 của Luật này;
- Phạt từ 01 lần đến 03 lần số tiền thuế trốn đối với hành vi quy định tại Điều 143 của Luật này.
Các biện pháp khắc phục hậu quả trong xử phạt vi phạm hành chính về quản lý thuế bao gồm:
- Buộc nộp đủ số tiền thuế trốn, thiếu;
- Buộc nộp đủ số tiền đã miễn, giảm, hoàn, không thu thuế không đúng.
Mức phạt cụ thể được quy định tại Chương II Nghị định 125/2020/NĐ-CP. Ví dụ theo Điều 16 Nghị định 125/2020/NĐ-CP, phạt 20% số tiền thuế khai thiếu hoặc số tiền thuế đã được miễn, giảm, hoàn cao hơn so với quy định đối với một trong các hành vi sau đây:
- Khai sai căn cứ tính thuế hoặc số tiền thuế được khấu trừ hoặc xác định sai trường hợp được miễn, giảm, hoàn thuế dẫn đến thiếu số tiền thuế phải nộp hoặc tăng số tiền thuế được miễn, giảm, hoàn nhưng các nghiệp vụ kinh tế đã được phản ánh đầy đủ trên hệ thống sổ kế toán, hóa đơn, chứng từ hợp pháp;
- Khai sai làm giảm số tiền thuế phải nộp hoặc tăng số tiền thuế được hoàn, số tiền thuế được miễn, giảm không thuộc trường hợp quy định tại điểm a khoản này nhưng người nộp thuế đã tự giác kê khai bổ sung và nộp đủ số tiền thuế thiếu vào ngân sách nhà nước trước thời điểm cơ quan thuế kết thúc thời hạn thanh tra, kiểm tra thuế tại trụ sở người nộp thuế;...
III. Giải đáp các thắc mắc liên quan đến doanh nghiệp vi phạm trong lĩnh vực thuế
1. Nguyên nhân phổ biến nhất dẫn đến việc doanh nghiệp vi phạm trong lĩnh vực thuế là gì?
Có nhiều nguyên nhân dẫn đến vi phạm thuế, trong đó phổ biến nhất gồm:
- Hiểu sai hoặc chưa cập nhật kịp thời quy định pháp luật thuế do văn bản thay đổi liên tục.
- Sai sót trong quá trình hạch toán kế toán, kê khai thuế.
- Áp lực tài chính khiến doanh nghiệp chậm nộp hoặc cố tình giấu doanh thu.
- Cố tình gian lận để giảm nghĩa vụ thuế, điển hình là trốn thuế, sử dụng hóa đơn khống.
Có thể thấy, vi phạm thuế xuất phát từ cả nguyên nhân khách quan lẫn chủ quan, trong đó sự chủ động tuân thủ pháp luật của doanh nghiệp đóng vai trò quan trọng nhất.
2. Doanh nghiệp vi phạm trong lĩnh vực thuế có bị truy cứu trách nhiệm hình sự không?
Trong trường hợp hành vi vi phạm ở mức nghiêm trọng, mang tính cố ý và gây thất thu lớn cho ngân sách, doanh nghiệp có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo Điều 200 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi bởi Điểm a Khoản 47 Điều 1 Luật sửa đổi Bộ luật Hình sự 2017) về tội trốn thuế.
Theo đó, pháp nhân thương mại phạm tội quy định tại Điều này, thì bị phạt như sau:
- Thực hiện một trong các hành vi quy định tại khoản 1 Điều này trốn thuế với số tiền từ 200.000.000 đồng đến dưới 300.000.000 đồng hoặc từ 100.000.000 đồng đến dưới 200.000.000 đồng nhưng đã bị xử phạt vi phạm hành chính về hành vi trốn thuế hoặc đã bị kết án về tội này hoặc về một trong các tội quy định tại các điều 188, 189, 190, 191, 192, 193, 194, 195 và 196 của Bộ luật này, chưa được xóa án tích mà còn vi phạm, thì bị phạt tiền từ 300.000.000 đồng đến 1.000.000.000 đồng;
- Phạm tội thuộc một trong các trường hợp quy định tại các điểm a, b, d và đ khoản 2 Điều này, thì bị phạt tiền từ 1.000.000.000 đồng đến 3.000.000.000 đồng;
- Phạm tội thuộc trường hợp quy định tại khoản 3 Điều này, thì bị phạt tiền từ 3.000.000.000 đồng đến 10.000.000.000 đồng hoặc đình chỉ hoạt động có thời hạn từ 06 tháng đến 03 năm;
- Phạm tội thuộc trường hợp quy định tại Điều 79 Bộ luật Hình sự 2015, thì bị đình chỉ hoạt động vĩnh viễn;
- Pháp nhân thương mại còn có thể bị phạt tiền từ 50.000.000 đồng đến 200.000.000 đồng, cấm kinh doanh, cấm hoạt động trong một số lĩnh vực nhất định hoặc cấm huy động vốn từ 01 năm đến 03 năm.
3. Doanh nghiệp vi phạm trong lĩnh vực thuế có quyền khiếu nại, khởi kiện quyết định xử phạt không?
Theo Khoản 1 Điều 147 Luật Quản lý thuế năm 2019 quy định: Người nộp thuế, tổ chức, cá nhân có quyền khiếu nại với cơ quan có thẩm quyền đối với quyết định hành chính, hành vi hành chính của cơ quan quản lý thuế, công chức quản lý thuế khi có căn cứ cho rằng quyết định hoặc hành vi đó là trái pháp luật, xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của mình.
Như vậy, doanh nghiệp vi phạm trong lĩnh vực thuế có quyền khiếu nại, khởi kiện quyết định xử phạt nếu cho rằng quyết định xử phạt đó là trái pháp luật, xâm phạm quyền, lợi ích hợp pháp của mình.
4. Thời hiệu xử phạt đối với doanh nghiệp vi phạm trong lĩnh vực thuế là bao lâu?
Theo Điều 137 Luật Quản lý thuế năm 2019, đối với hành vi vi phạm thủ tục thuế thì thời hiệu xử phạt là 02 năm kể từ ngày thực hiện hành vi vi phạm. Đối với hành vi trốn thuế chưa đến mức truy cứu trách nhiệm hình sự, hành vi khai sai dẫn đến thiếu số tiền thuế phải nộp hoặc tăng số tiền thuế được miễn, giảm, hoàn, không thu thì thời hiệu xử phạt là 05 năm kể từ ngày thực hiện hành vi vi phạm.
5. Có những tình tiết giảm nhẹ nào được áp dụng cho doanh nghiệp vi phạm trong lĩnh vực thuế không?
Theo Điều 6 Nghị định 125/2020/NĐ-CP, tình tiết giảm nhẹ cho doanh nghiệp vi phạm trong lĩnh vực thuế theo quy định của pháp luật về xử lý vi phạm hành chính.
Theo đó, Điều 9 Luật Xử lý vi phạm hành chính 2012 (sửa đổi 2020), những tình tiết sau đây được xem là tình tiết giảm nhẹ:
- Người vi phạm hành chính đã có hành vi ngăn chặn, làm giảm bớt hậu quả của vi phạm hoặc tự nguyện khắc phục hậu quả, bồi thường thiệt hại;
- Người vi phạm hành chính đã tự nguyện khai báo, thành thật hối lỗi; tích cực giúp đỡ cơ quan chức năng phát hiện vi phạm hành chính, xử lý vi phạm hành chính;
- Vi phạm hành chính trong tình trạng bị kích động về tinh thần do hành vi trái pháp luật của người khác gây ra; vượt quá giới hạn phòng vệ chính đáng; vượt quá yêu cầu của tình thế cấp thiết;
- Vi phạm hành chính do bị ép buộc hoặc bị lệ thuộc về vật chất hoặc tinh thần;
- Người vi phạm hành chính là phụ nữ mang thai, người già yếu, người có bệnh hoặc khuyết tật làm hạn chế khả năng nhận thức hoặc khả năng điều khiển hành vi của mình;
- Vi phạm hành chính vì hoàn cảnh đặc biệt khó khăn mà không do mình gây ra;
- Vi phạm hành chính do trình độ lạc hậu;
IV. Dịch vụ tư vấn pháp lý liên quan đến doanh nghiệp vi phạm trong lĩnh vực thuế
Trong thực tiễn, không ít doanh nghiệp gặp khó khăn khi xử lý các vấn đề pháp lý liên quan đến vi phạm thuế. Dịch vụ tư vấn pháp lý đóng vai trò quan trọng trong việc:
- Tư vấn và cập nhật quy định pháp luật thuế mới nhất để doanh nghiệp tuân thủ đúng.
- Đại diện làm việc với cơ quan thuế, hỗ trợ doanh nghiệp trong các thủ tục khiếu nại, khởi kiện quyết định xử phạt.
- Phân tích rủi ro pháp lý, đưa ra giải pháp phòng tránh các hành vi có thể bị coi là vi phạm.
- Soát xét hồ sơ kế toán, chứng từ để đảm bảo tính hợp pháp, minh bạch.
- Hỗ trợ đàm phán, hòa giải nhằm giảm thiểu thiệt hại tài chính cho doanh nghiệp.
Sử dụng dịch vụ tư vấn pháp lý không chỉ giúp doanh nghiệp xử lý kịp thời các vi phạm, mà còn nâng cao ý thức tuân thủ thuế, bảo vệ uy tín và sự phát triển bền vững.
Quý khách hàng có thắc mắc liên quan hay có nhu cầu tư vấn về doanh nghiệp vi phạm trong lĩnh vực thuế, vui lòng liên hệ NPLaw chúng tôi để được tư vấn, hỗ trợ hiệu quả nhất.
