Tranh chấp về chi phí phát sinh thi công công trình là trường hợp thường gặp trong quá trình giao kết thực hiện hợp đồng thi công xây dựng. Cùng NPLaw tìm hiểu các quy định về tranh chấp về chi phí phát sinh thi công công trình qua bài viết này nhé.
I. Thực trạng tranh chấp về chi phí phát sinh thi công công trình trong giai đoạn hiện nay
Thực trạng tranh chấp chi phí phát sinh trong thi công xây dựng hiện nay khá phổ biến do thiếu chặt chẽ về các điều khoản thỏa thuận trong hợp đồng, dẫn đến mâu thuẫn giữa chủ đầu tư và nhà thầu về các khoản chi phí không lường trước được.
Việc tranh chấp xảy ra do nhiều nguyên nhân bao gồm thiếu thống nhất về phạm vi công việc, khối lượng phát sinh không được thỏa thuận rõ ràng từ ban đầu, thay đổi thiết kế hoặc điều kiện thi công bất khả kháng.
II. Tìm hiểu về tranh chấp về chi phí phát sinh thi công công trình
Để hiểu rõ hơn về tranh chấp về chi phí phát sinh thi công công trình, các trường hợp dẫn đến tranh chấp về chi phí phát sinh thi công công trình, hãy cùng NPLaw theo dõi phân tích bên dưới.
1. Tranh chấp về chi phí phát sinh thi công công trình thường xảy ra trong những trường hợp nào?
Tranh chấp về chi phí phát sinh thi công công trình có thể xảy ra trong những trường hợp phổ biến như sau:
- Hợp đồng thiếu rõ ràng: Khi hợp đồng không quy định chi tiết các điều khoản về chi phí, dẫn đến mâu thuẫn trong việc xác định giá trị của những hạng mục phát sinh.
- Chi phí phát sinh ngoài dự kiến: Những khoản chi phí không lường trước được có thể xuất hiện trong quá trình thực hiện dự án, như điều kiện thi công bất lợi, vật liệu tăng giá hoặc các tác động khách quan khác.
- Thay đổi thiết kế hoặc yêu cầu của chủ đầu tư: Nếu chủ đầu tư yêu cầu thay đổi thiết kế hoặc có các yêu cầu mới sau khi hợp đồng đã ký mà không có sự thỏa thuận rõ ràng về chi phí liên quan, tranh chấp sẽ dễ xảy ra.
- Sai sót trong thi công và giám sát: Sai sót trong quá trình thi công hoặc thiếu sự giám sát chặt chẽ có thể dẫn đến việc phải sửa chữa hoặc làm lại.
- Chất lượng công trình: Công trình không đạt tiêu chuẩn chất lượng, dẫn đến chi phí sửa chữa, khắc phục, hoặc thậm chí là làm lại toàn bộ.
Theo đó, khi các bên trong hợp đồng thực hiện thi công công trình thường xảy ra các trường hợp tranh chấp như trên.
2. Tại sao tranh chấp về chi phí phát sinh thi công công trình lại là một vấn đề phổ biến trong ngành xây dựng?
Tranh chấp hợp đồng xây dựng là sự mâu thuẫn, bất đồng ý kiến của một hoặc cả hai bên chủ thể của hợp đồng về việc thực hiện quyền và nghĩa vụ của mình theo thỏa thuận trong hợp đồng xây dựng.
Việc tranh chấp về chi phí phát sinh thi công công trình lại là một vấn đề phổ biến trong ngành xây dựng bởi vì trong quá trình thực hiện hợp đồng thi công công trình có nhiều yếu tố như sự thay đổi thiết kế, khối lượng công việc, chậm trễ tiến độ mà các bên không dự tính được khi giao kết trong hợp đồng. Kết hợp với các điều khoản hợp đồng về chi phí phát sinh không rõ ràng, cụ thể hoặc thiếu thống nhất ngay từ đầu. Ngoài ra, thiếu sự hướng dẫn của quy định pháp luật về vấn đề chi phí phát sinh cũng làm cho các bên không thống nhất được thỏa thuận gây ra tranh chấp.
III. Các quy định pháp luật có liên quan đến tranh chấp về chi phí phát sinh thi công công trình
Tìm hiểu các quy định pháp luật liên quan đến tranh chấp về chi phí phát sinh thi công công trình là nhu cầu và mong muốn của nhiều chủ thể. Tuy nhiên, trong bối cảnh quy định pháp luật Việt Nam có nhiều thay đổi thì việc hiểu và áp dụng đúng các quy định không phải là điều dễ dàng.
Hiểu được điều này, NPLaw đưa ra các quy định về tranh chấp về chi phí phát sinh thi công công trình theo quy định mới nhất hiện nay.
1. Có những loại tài liệu nào cần thiết để chứng minh trong trường hợp tranh chấp về chi phí phát sinh thi công công trình?
Theo Điều 94 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015, chứng cứ được thu thập từ các nguồn sau đây: Tài liệu đọc được, nghe được, nhìn được, dữ liệu điện tử, vật chứng, lời khai của đương sự; lời khai của người làm chứng, kết luận giám định, biên bản ghi kết quả thẩm định tại chỗ, kết quả định giá tài sản, thẩm định giá tài sản, văn bản ghi nhận sự kiện, hành vi pháp lý do người có chức năng lập, văn bản công chứng, chứng thực và các nguồn khác mà pháp luật có quy định.
Theo khoản 1 Điều 138 Luật xây dựng 2014 sửa đổi bổ sung 2020, Điều 20 Nghị định 37/2015/NĐ-CP, những loại tài liệu sau đây có thể sử dụng để chứng minh trong trường hợp tranh chấp về chi phí phát sinh thi công công trình:
- Hợp đồng xây dựng: Bản chính hoặc bản sao có chứng thực, làm cơ sở để xác định các điều khoản bị vi phạm.
- Bản vẽ thiết kế: Bản vẽ đã được phê duyệt để chứng minh công trình không thi công đúng thiết kế.
- Biên bản nghiệm thu: Biên bản nghiệm thu khối lượng, nghiệm thu từng giai đoạn hoặc biên bản xác nhận khối lượng (nếu chưa đủ điều kiện để nghiệm thu).
- Biên bản làm việc và văn bản ghi nhận sai phạm: Các biên bản ghi lại những bất đồng, sai sót trong quá trình thi công.
- Bảng tính giá trị tạm thanh toán: Bảng tính giá trị thanh toán tạm thời và đề nghị tạm thanh toán (nếu có).
- Chứng từ thanh toán: Biên lai, giấy tờ chứng minh bạn đã thanh toán cho nhà thầu xây dựng.
- Chứng từ chứng minh thiệt hại: Hóa đơn, chứng từ liên quan đến chi phí sửa chữa, khắc phục hoặc biên bản đánh giá thiệt hại từ một bên độc lập.
Như vậy, các bên có thể sử dụng các tài liệu trên để chứng minh trong trường hợp tranh chấp về chi phí phát sinh thi công công trình.
2. Theo quy định pháp luật, quyền lợi của các bên khi tranh chấp về chi phí phát sinh thi công công trình được bảo vệ như thế nào?
Theo khoản 3 Điều 138 Luật xây dựng 2014 sửa đổi bổ sung 2020, nguyên tắc thực hiện hợp đồng xây dựng gồm:
- Các bên hợp đồng phải thực hiện đúng các cam kết trong hợp đồng về phạm vi công việc, yêu cầu chất lượng, số lượng, chủng loại, thời hạn, phương thức và các thỏa thuận khác;
- Trung thực, hợp tác và đúng pháp luật;
- Không xâm phạm đến lợi ích của Nhà nước, cộng đồng và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân khác.
Theo khoản 5, 8 Điều 146 Luật xây dựng 2014 sửa đổi bổ sung 2020, nguyên tắc và trình tự giải quyết tranh chấp hợp đồng xây dựng được quy định như sau:
- Tôn trọng các thỏa thuận hợp đồng và các cam kết trong quá trình thực hiện hợp đồng, bảo đảm bình đẳng và hợp tác;
- Các bên hợp đồng có trách nhiệm tự thương lượng giải quyết tranh chấp. Trường hợp các bên hợp đồng không tự thương lượng được thì tranh chấp được giải quyết thông qua hòa giải, trọng tài thương mại hoặc tòa án theo quy định của pháp luật.
- Trường hợp một bên không thực hiện nghĩa vụ hợp đồng hoặc thực hiện nghĩa vụ hợp đồng không phù hợp với quy định thì sau khi thực hiện nghĩa vụ hoặc áp dụng biện pháp sửa chữa còn phải chịu trách nhiệm bồi thường thiệt hại nếu bên kia còn bị những thiệt hại khác, mức bồi thường thiệt hại phải tương đương với mức tổn thất của bên kia.
Theo đó, quyền lợi của các bên khi tranh chấp về chi phí phát sinh thi công công trình được bảo vệ theo quy định trên.
3. Quy trình giải quyết tranh chấp về chi phí phát sinh thi công công trình theo pháp luật hiện hành là gì?
Theo khoản 8 Điều 146 Luật xây dựng 2014 sửa đổi bổ sung 2020, nguyên tắc và trình tự giải quyết tranh chấp hợp đồng xây dựng được quy định như sau:
- Tôn trọng các thỏa thuận hợp đồng và các cam kết trong quá trình thực hiện hợp đồng, bảo đảm bình đẳng và hợp tác;
- Các bên hợp đồng có trách nhiệm tự thương lượng giải quyết tranh chấp. Trường hợp các bên hợp đồng không tự thương lượng được thì tranh chấp được giải quyết thông qua hòa giải, trọng tài thương mại hoặc tòa án theo quy định của pháp luật.
Theo đó, quy trình giải quyết tranh chấp về chi phí phát sinh thi công công trình theo pháp luật hiện hành như sau:
- Thương lượng, đàm phán: Các bên tranh chấp (nhà thầu và chủ đầu tư) có thể tự thỏa thuận, thương lượng trực tiếp để giải quyết vấn đề.
- Áp dụng chế tài theo hợp đồng:
- Nếu hợp đồng có quy định rõ, nhà thầu có thể yêu cầu chủ đầu tư áp dụng các chế tài như phạt vi phạm hợp đồng đối với khoản thanh toán chậm hoặc không hợp lệ.
- Nhà thầu cũng có thể yêu cầu bồi thường thiệt hại phát sinh do việc thanh toán không đúng hạn.
- Tùy mức độ vi phạm, nhà thầu có thể tạm dừng thi công công trình hoặc đơn phương chấm dứt hợp đồng theo quy định của pháp luật.
- Khởi kiện: Trường hợp các bên hợp đồng không tự thương lượng được thì tranh chấp được giải quyết thông qua hòa giải, trọng tài thương mại hoặc tòa án theo quy định của pháp luật. Theo đó, cơ quan, tổ chức, cá nhân có quyền tự mình hoặc thông qua người đại diện hợp pháp khởi kiện vụ án (gọi chung là người khởi kiện) tại Tòa án có thẩm quyền để yêu cầu bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình theo Điều 186 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015.
IV. Các thắc mắc thường gặp liên quan đến tranh chấp về chi phí phát sinh thi công công trình
Để hiểu rõ hơn về các quy định liên quan đến tranh chấp về chi phí phát sinh thi công công trình, sau đây là một số câu hỏi và giải đáp thắc mắc về vấn đề này.
1. Có cần thiết phải có điều khoản cụ thể trong hợp đồng để giải quyết tranh chấp về chi phí phát sinh thi công công trình không?
Theo khoản 1 Điều 141 Luật xây dựng 2014 sửa đổi bổ sung 2020, hợp đồng xây dựng gồm các nội dung sau:
- Căn cứ pháp lý áp dụng;
- Ngôn ngữ áp dụng;
- Nội dung và khối lượng công việc;
- Chất lượng, yêu cầu kỹ thuật của công việc, nghiệm thu và bàn giao;
- Thời gian và tiến độ thực hiện hợp đồng;
- Giá hợp đồng, tạm ứng, đồng tiền sử dụng trong thanh toán và thanh toán hợp đồng xây dựng;
- Bảo đảm thực hiện hợp đồng, bảo lãnh tạm ứng hợp đồng;
- Điều chỉnh hợp đồng xây dựng;
- Quyền và nghĩa vụ của các bên tham gia hợp đồng xây dựng;
- Trách nhiệm do vi phạm hợp đồng, thưởng và phạt vi phạm hợp đồng;
- Tạm ngừng và chấm dứt hợp đồng xây dựng;
- Giải quyết tranh chấp hợp đồng xây dựng;
- Rủi ro và bất khả kháng;
- Quyết toán và thanh lý hợp đồng xây dựng;
- Các nội dung khác.
Theo quy định trên, điều khoản cụ thể trong hợp đồng về chi phí phát sinh thi công là rất cần thiết để làm căn cứ giải quyết khi có tranh chấp, đặc biệt là khi có sự không rõ ràng về chi phí hoặc cách thức thanh toán. Việc này giúp các bên hạn chế xung đột, tiết kiệm thời gian và chi phí, cũng như đảm bảo sự ổn định trong quan hệ thương mại.
2.Các bên cần làm gì để tránh tranh chấp về chi phí phát sinh thi công công trình trong quá trình thực hiện hợp đồng?
Để tránh tranh chấp về chi phí phát sinh trong hợp đồng xây dựng, các bên cần xây dựng hợp đồng chi tiết, rõ ràng, quy định cụ thể về phạm vi công việc, cách thức xử lý chi phí phát sinh và quy trình điều chỉnh hợp đồng. Đồng thời trong quá trình thực hiện, các bên cần ghi lại mọi phát sinh bằng văn bản và lưu trữ cẩn thận hồ sơ, chứng từ, hóa đơn hoặc tài liệu liên quan để làm cơ sở giải quyết tranh chấp khi cần.
3.Những rủi ro nào có thể xảy ra nếu không giải quyết kịp thời tranh chấp về chi phí phát sinh thi công công trình?
Nếu không giải quyết kịp thời tranh chấp về chi phí phát sinh, có thể dẫn đến các rủi ro nghiêm trọng bao gồm:
- Chậm tiến độ công trình: Tranh chấp về chi phí có thể dẫn đến việc nhà thầu ngừng thi công hoặc thiếu nguồn lực để tiếp tục, làm trễ tiến độ chung của dự án.
- Rủi ro tài chính: Thiếu hụt tài chính để thanh toán cho công nhân, nhà cung cấp hoặc các nhà thầu phụ, gây gián đoạn công việc. Chi phí phát sinh tăng cao do kéo dài thời gian tranh chấp và kéo theo các khoản phí phạt, chi phí pháp lý.
- Rủi ro pháp lý: Xảy ra tranh chấp pháp lý phức tạp, tốn kém thời gian và tiền bạc để giải quyết thông qua tòa án hoặc trọng tài. Có nguy cơ đối mặt với kiện tụng kéo dài, chi phí luật sư, thẩm định và giám định kỹ thuật cao.
- Giảm uy tín: Chủ đầu tư và nhà thầu có thể bị giảm uy tín trong mắt đối tác, khách hàng và công chúng do các vấn đề chậm trễ, tranh chấp kéo dài.
- Ảnh hưởng đến chất lượng công trình: Trong quá trình chờ giải quyết, có thể phải tạm dừng hoặc đình hoãn thi công, gây ảnh hưởng đến chất lượng thi công. Tranh chấp giữa các bên có thể dẫn đến những quyết định thiếu hợp tác và làm ảnh hưởng đến hiệu quả tổng thể của dự án.
Các bên cần phối hợp và chủ động giải quyết kịp thời tranh chấp về chi phí phát sinh thi công công trình.
4.Nếu tranh chấp về chi phí phát sinh thi công công trình liên quan đến điều kiện tự nhiên, ai sẽ chịu trách nhiệm?
Tại khoản 1 Điều 156 Bộ luật Dân sự 2015 quy định về trường hợp bất khả kháng hay còn gọi là sự kiện bất khả kháng như sau:
Sự kiện bất khả kháng là sự kiện xảy ra một cách khách quan không thể lường trước được và không thể khắc phục được mặc dù đã áp dụng mọi biện pháp cần thiết và khả năng cho phép.
Trở ngại khách quan là những trở ngại do hoàn cảnh khách quan tác động làm cho người có quyền, nghĩa vụ dân sự không thể biết về việc quyền, lợi ích hợp pháp của mình bị xâm phạm hoặc không thể thực hiện được quyền, nghĩa vụ dân sự của mình.
Tại Điều 294 Luật Thương mại 2005 quy định về các trường hợp miễn trách nhiệm đối với hành vi vi phạm như sau:
- Bên vi phạm hợp đồng được miễn trách nhiệm trong các trường hợp sau đây:
+ Xảy ra trường hợp miễn trách nhiệm mà các bên đã thoả thuận;
+ Xảy ra sự kiện bất khả kháng;
+ Hành vi vi phạm của một bên hoàn toàn do lỗi của bên kia;
+ Hành vi vi phạm của một bên do thực hiện quyết định của cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền mà các bên không thể biết được vào thời điểm giao kết hợp đồng.
Như vậy, nếu tranh chấp về chi phí phát sinh thi công công trình liên quan đến điều kiện tự nhiên các bên có thể được miễn trách nhiệm theo quy định pháp luật và bên vi phạm hợp đồng có nghĩa vụ chứng minh các trường hợp miễn trách nhiệm.
5.Nếu một bên không đồng ý với quyết định giải quyết tranh chấp về chi phí phát sinh thi công công trình, họ có thể làm gì?
Theo khoản 8 Điều 146 Luật xây dựng 2014 sửa đổi bổ sung 2020, nguyên tắc và trình tự giải quyết tranh chấp hợp đồng xây dựng được quy định như sau:
- Tôn trọng các thỏa thuận hợp đồng và các cam kết trong quá trình thực hiện hợp đồng, bảo đảm bình đẳng và hợp tác;
- Các bên hợp đồng có trách nhiệm tự thương lượng giải quyết tranh chấp. Trường hợp các bên hợp đồng không tự thương lượng được thì tranh chấp được giải quyết thông qua hòa giải, trọng tài thương mại hoặc tòa án theo quy định của pháp luật. Theo đó, cơ quan, tổ chức, cá nhân có quyền tự mình hoặc thông qua người đại diện hợp pháp khởi kiện vụ án (gọi chung là người khởi kiện) tại Tòa án có thẩm quyền để yêu cầu bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình theo Điều 186 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015.
Theo đó, nếu không đồng ý với quyết định giải quyết tranh chấp chi phí phát sinh trong hợp đồng xây dựng, bên không đồng ý có thể khởi kiện ra tòa án hoặc yêu cầu giải quyết thông qua trọng tài, tùy thuộc vào thỏa thuận trong hợp đồng. Tuy nhiên, trước khi thực hiện khởi kiện, hai bên nên nỗ lực thương lượng và hòa giải để tìm ra giải pháp thay thế.
V. Bạn đang tìm công ty luật uy tín để hỗ trợ vấn đề liên quan đến tranh chấp về chi phí phát sinh thi công công trình?
Trên đây là thông tin giải đáp vướng mắc về tranh chấp về chi phí phát sinh thi công công trình mà NPLaw gửi đến Quý độc giả. Với đội ngũ luật sư, chuyên viên pháp lý giàu kinh nghiệm, NPLaw cung cấp dịch vụ pháp lý uy tín, chuyên nghiệp, đảm bảo tốt nhất quyền lợi hợp pháp cho Quý Khách hàng. Nếu cần hỗ trợ về vấn đề pháp lý, bạn có thể liên hệ NPLaw để được tư vấn về hỗ trợ.
