Quy định và thực trạng khiếu nại về vệ sinh an toàn thực phẩm

Hiện nay, tình trạng vi phạm quy định về vệ sinh an toàn thực phẩm vẫn diễn ra ở nhiều cơ sở sản xuất, kinh doanh, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe người tiêu dùng. Hệ quả là số lượng đơn khiếu nại về vệ sinh an toàn thực phẩm ngày càng tăng, phản ánh sự cần thiết phải nâng cao trách nhiệm của doanh nghiệp và hiệu quả quản lý của cơ quan chức năng.

I. Thực trạng liên quan đến khiếu nại về vệ sinh an toàn thực phẩm

Trong thời gian gần đây, tình trạng vi phạm quy định về vệ sinh an toàn thực phẩm ngày càng tăng kéo theo nhiều khiếu nại của người tiêu dùng đối với cơ sở sản xuất, kinh doanh.

Các trường hợp phổ biến gồm: thực phẩm chứa chất cấm, ôi thiu, không rõ nguồn gốc hoặc gây ngộ độc. Tuy nhiên, việc tiếp nhận và xử lý khiếu nại tại một số địa phương vẫn còn chậm, thiếu minh bạch, khiến người tiêu dùng e ngại trong việc thực hiện quyền khiếu nại của mình.

II. Quy định của pháp luật liên quan đến khiếu nại về vệ sinh an toàn thực phẩm

Việc khiếu nại về vệ sinh an toàn thực phẩm được điều chỉnh bởi Luật An toàn thực phẩm 2010 (sửa đổi 2018), Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng 2023, Luật Khiếu nại 2011 và các văn bản hướng dẫn thi hành.

1. Khiếu nại về vệ sinh an toàn thực phẩm là gì?

Khiếu nại về vệ sinh an toàn thực phẩm là việc người tiêu dùng hoặc cá nhân gửi phản ánh, tố cáo đến tổ chức, cá nhân cung cấp thực phẩm, dịch vụ ăn uống không đảm bảo các tiêu chuẩn an toàn, có nguy cơ gây hại sức khỏe.

Mục đích của khiếu nại là bảo vệ quyền lợi bản thân, sức khỏe cộng đồng, ngăn ngừa các bệnh liên quan đến thực phẩm và nâng cao chất lượng cuộc sống. 

2. Người tiêu dùng có quyền gửi khiếu nại về vệ sinh an toàn thực phẩm trong những trường hợp nào?

Khiếu nại là một trong những quyền của người tiêu dùng theo khoản 7 Điều 4 Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng 2023. Đây là việc cá nhân, tổ chức, người tiêu dùng yêu cầu cơ quan, tổ chức hoặc doanh nghiệp có thẩm quyền xem xét lại quyết định hoặc hành vi vi phạm quy định về an toàn thực phẩm nhằm bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình.

Người tiêu dùng có quyền gửi khiếu nại về vệ sinh an toàn thực phẩm trong những trường hợp hợp sau:

• Khi phát hiện sản phẩm không an toàn, có khuyết tật, hoặc không bảo đảm chất lượng, gây thiệt hại đến sức khỏe, tính mạng, tài sản của người tiêu dùng;
• Khi thực phẩm không đúng với các thông tin đã đăng ký, công bố, niêm yết, quảng cáo, giới thiệu của doanh nghiệp;
• Khi sản phẩm có khuyết tật theo quy định của pháp luật và doanh nghiệp không thực hiện trách nhiệm thu hồi sản phẩm.

3. Quy trình khiếu nại về vệ sinh an toàn thực phẩm được pháp luật quy định thế nào?

Theo Điều 31 Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng năm 2023, tổ chức, cá nhân kinh doanh thực phẩm có trách nhiệm tiếp nhận và giải quyết phản ánh, khiếu nại của người tiêu dùng. Cụ thể:

• Doanh nghiệp phải tổ chức bộ phận tiếp nhận và giải quyết các phản ánh, yêu cầu, khiếu nại liên quan đến vệ sinh an toàn thực phẩm.
• Trong thời hạn 03 ngày làm việc kể từ ngày nhận được khiếu nại, doanh nghiệp phải thông báo cho người tiêu dùng về việc tiếp nhận và hướng xử lý.
• Doanh nghiệp sản xuất, nhập khẩu hoặc cung cấp thực phẩm có nghĩa vụ xây dựng và công khai quy trình giải quyết khiếu nại bằng cách niêm yết tại địa điểm kinh doanh và đăng tải trên trang thông tin điện tử hoặc ứng dụng (nếu có).

Quy trình này không bắt buộc áp dụng đối với cá nhân hoạt động thương mại độc lập, thường xuyên, không phải đăng ký kinh doanh và doanh nghiệp siêu nhỏ. Ngoài ra, trong trường hợp người tiêu dùng không đồng ý với kết quả giải quyết có thể khiếu nại đến cơ quan quản lý nhà nước có thẩm quyền hoặc khởi kiện ra Tòa án để bảo vệ quyền lợi hợp pháp của mình.

III. Giải đáp các thắc mắc về khiếu nại về vệ sinh an toàn thực phẩm

Dưới đây là những thắc mắc thường gặp trong quá trình người tiêu dùng thực hiện quyền khiếu nại về vệ sinh an toàn thực phẩm.

1. Doanh nghiệp phải làm gì khi bị khách hàng gửi khiếu nại về vệ sinh an toàn thực phẩm?

Căn cứ Điều 31 Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng 2023, doanh nghiệp có trách nhiệm tổ chức tiếp nhận và giải quyết khiếu nại của người tiêu dùng về vệ sinh an toàn thực phẩm. Doanh nghiệp có trách nhiệm thông báo cho người tiêu dùng về việc tiếp nhận khiếu nại của người tiêu dùng trong thời hạn 03 ngày làm việc kể từ ngày nhận được khiếu nại đó.

Doanh nghiệp có trách nhiệm xây dựng, công khai quy trình tiếp nhận và giải quyết khiếu nại của người tiêu dùng theo hình thức niêm yết ở vị trí dễ nhìn thấy tại trụ sở, địa điểm kinh doanh và đăng tải trên trang thông tin điện tử, phần mềm ứng dụng (nếu có). Quy định tại khoản này không bắt buộc áp dụng đối với cá nhân hoạt động thương mại độc lập, thường xuyên, không phải đăng ký kinh doanh, tất cả doanh nghiệp siêu nhỏ theo quy định của pháp luật.

2. Có cơ chế nào để bảo vệ người tiêu dùng khi gửi khiếu nại về vệ sinh an toàn thực phẩm không?

Điều 6 Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng 2023 quy định về nguyên tắc bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, bao gồm cơ chế để bảo vệ người tiêu dùng khi gửi khiếu nại về vệ sinh an toàn thực phẩm. Bảo vệ người tiêu dùng là trách nhiệm chung của xã hội, phải công bằng, minh bạch, đúng pháp luật, bảo đảm quyền lợi hợp pháp, bình đẳng và không xâm phạm lợi ích của các bên liên quan.

3. Nếu không đồng ý với kết quả, người dân có thể tiếp tục khiếu nại về vệ sinh an toàn thực phẩm lần hai ở đâu?

Căn cứ khoản 1 Điều 7 Luật Khiếu nại 2011, trường hợp người khiếu nại về vệ sinh an toàn thực phẩm không đồng ý với quyết định giải quyết lần đầu hoặc quá thời hạn quy định mà khiếu nại không được giải quyết thì có quyền khiếu nại lần hai đến Thủ trưởng cấp trên trực tiếp của người có thẩm quyền giải quyết khiếu nại lần đầu hoặc khởi kiện vụ án hành chính tại Tòa án theo quy định của Luật tố tụng hành chính.

4. Khiếu nại về vệ sinh an toàn thực phẩm có thể được thực hiện bằng hình thức trực tuyến không?

Theo quy định tại Điều 31 Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng năm 2023, người tiêu dùng có thể gửi khiếu nại về vệ sinh an toàn thực phẩm bằng hình thức trực tuyến đến tổ chức, cá nhân kinh doanh. Người tiêu dùng chỉ cần cung cấp thông tin sản phẩm, nội dung khiếu nại và bằng chứng liên quan qua các kênh trực tuyến do doanh nghiệp công bố. Sau khi tiếp nhận, doanh nghiệp phải phản hồi trong thời hạn 03 ngày làm việc và tiến hành giải quyết theo quy định.

5. Trường hợp khiếu nại về vệ sinh an toàn thực phẩm không được giải quyết thỏa đáng, người dân có quyền khởi kiện không?

Trường hợp khiếu nại về vệ sinh an toàn thực phẩm không được giải quyết thỏa đáng người tiêu dùng có quyền khởi kiện. Theo điểm d khoản 1 Điều 9 Luật An toàn thực phẩm 2010, người dân có quyền khởi kiện tại Tòa án nhân dân có thẩm quyền để bảo vệ quyền lợi hợp pháp của mình. Ngoài ra, điểm d khoản 1 Điều 54 Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng 2023 cũng quy định tranh chấp phát sinh giữa người tiêu dùng và tổ chức, cá nhân kinh doanh có thể được giải quyết thông qua các phương thức tòa án.

IV. Dịch vụ tư vấn pháp lý liên quan đến khiếu nại về vệ sinh an toàn thực phẩm

Dịch vụ tư vấn pháp lý liên quan đến khiếu nại về vệ sinh an toàn thực phẩm sẽ hỗ trợ quý khách hàng về:

• Hỗ trợ soạn thảo và nộp đơn khiếu nại, khởi kiện đúng quy định pháp luật.
• Đại diện người tiêu dùng làm việc với cơ quan nhà nước hoặc doanh nghiệp.
• Tư vấn căn cứ pháp lý, thu thập chứng cứ và định hướng xử lý tranh chấp.
• Hỗ trợ doanh nghiệp xây dựng quy trình kiểm soát chất lượng thực phẩm để hạn chế rủi ro pháp lý.
• Cung cấp dịch vụ tư vấn định kỳ về tuân thủ Luật An toàn thực phẩm và Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.

Quý khách hàng có thắc mắc liên quan hay nhu cầu tư vấn về khiếu nại về vệ sinh an toàn thực phẩm, vui lòng liên hệ cho NPLAW để được đội ngũ chúng tôi trực tiếp tư vấn và hướng dẫn giải quyết.