Tình trạng thực phẩm không đạt chất lượng gây thiệt hại sức khỏe, tài sản cho người tiêu dùng ngày càng phổ biến, kéo theo nhiều tranh chấp về trách nhiệm bồi thường. Sau đây, NPLAW sẽ đồng hành cùng quý khách hàng để tìm hiểu quy định hiện hành về bồi thường thiệt hại do thực phẩm không đạt chất lượng cùng với thực tiễn áp dụng.
Tình trạng thực phẩm không đạt chất lượng gây thiệt hại sức khỏe, tài sản cho người tiêu dùng ngày càng phổ biến, kéo theo nhiều tranh chấp về trách nhiệm bồi thường. Sau đây, NPLAW sẽ đồng hành cùng quý khách hàng để tìm hiểu quy định hiện hành về bồi thường thiệt hại do thực phẩm không đạt chất lượng cùng với thực tiễn áp dụng.
I. Thực trạng bồi thường cho thiệt hại do thực phẩm không đạt chất lượng trong giai đoạn hiện nay
Trong bối cảnh thị trường thực phẩm phát triển nhanh, tình trạng sản phẩm không đạt tiêu chuẩn an toàn ngày càng phổ biến, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe người tiêu dùng. Một số điểm đáng chú ý:
- Thực phẩm không đạt chất lượng gồm hàng nhiễm khuẩn, chứa hóa chất cấm, ghi nhãn sai, hết hạn hoặc bảo quản sai quy định.
- Nhiều vụ ngộ độc và thiệt hại sức khỏe phát sinh nhưng người tiêu dùng gặp khó trong việc chứng minh nguyên nhân để yêu cầu bồi thường.
- Doanh nghiệp thiếu minh bạch thông tin, không cung cấp đầy đủ nguồn gốc, hóa đơn, gây khó khăn cho cơ quan chức năng.
- Hệ thống kiểm tra, kiểm định và xử lý vi phạm chưa đồng bộ, đặc biệt trong thương mại điện tử.
- Tỷ lệ khiếu nại, khởi kiện yêu cầu bồi thường còn thấp do thủ tục phức tạp và chi phí cao.
II. Tìm hiểu về bồi thường cho thiệt hại do thực phẩm không đạt chất lượng
Phần này giúp hiểu rõ khái niệm, yếu tố phát sinh và điều kiện để yêu cầu bồi thường khi thực phẩm không đạt chất lượng.
1. Có cần chứng minh thiệt hại trước khi yêu cầu bồi thường cho thiệt hại do thực phẩm không đạt chất lượng không?
Khoản 1 Điều 69 Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng 2023 quy định người tiêu dùng có nghĩa vụ cung cấp chứng cứ và chứng minh để bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của mình căn cứ trên nguyên tắc bồi thường thiệt hại tại Điều 585 Bộ luật Dân sự 2015 (được hướng dẫn bởi Khoản 1 Điều 3 Nghị quyết 02/2022/NQ-HĐTP). Do đó, để yêu cầu bên cung cấp bồi thường cho thiệt hại do thực phẩm không đạt chất lượng gây ra người tiêu dùng phải chứng minh thiệt hại theo quy định pháp luật.
2. Có thể yêu cầu bồi thường cho thiệt hại do thực phẩm không đạt chất lượng không?
Người tiêu dùng có quyền được yêu cầu bên vi phạm phải bồi thường thiệt do sử dụng thực phẩm không đạt chất lượng gây ra (điểm đ Khoản 1 Điều 9 Luật an toàn thực phẩm 2010). Tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh thực phẩm vi phạm pháp luật về an toàn thực phẩm thì tùy theo tính chất, mức độ vi phạm mà sẽ bị xử lý vi phạm hành chính hoặc bị truy cứu trách nhiệm hình sự, nếu gây thiệt hại thì phải bồi thường và khắc phục hậu quả theo quy định của pháp luật.
III. Các quy định pháp luật có liên quan đến bồi thường cho thiệt hại do thực phẩm không đạt chất lượng
Phần này trình bày chi tiết các loại thiệt hại được bồi thường, quy trình thực hiện bồi thường và thời hiệu yêu cầu.
1. Có những loại thiệt hại nào có thể được bồi thường cho thiệt hại do thực phẩm không đạt chất lượng?
Thiệt hại có thể được bồi thường xuất phát từ thực phẩm không đạt chất lượng bao gồm:
- Thiệt hại về sức khỏe, tính mạng bao gồm ngộ độc, ảnh hưởng đến tính mạng, ảnh hưởng khả năng lao động,...
- Thiệt hại về tinh thần, danh dự, nhân phẩm và uy tín;
- Thiệt hại về tài sản, về lợi ích kinh tế chi phí hợp lý để ngăn ngừa, khắc phục thiệt hại.
2. Quy trình bồi thường cho thiệt hại do thực phẩm không đạt chất lượng diễn ra như thế nào?
Quy trình bồi thường thiệt hại do thực phẩm không đạt chất lượng thường diễn ra như sau:
- Thu thập chứng cứ hình ảnh, video, hóa đơn, biên bản kiểm nghiệm (nếu có), giấy xác nhận y tế, chi phí điều trị,...;
- Xác định chủ thể chịu trách nhiệm bao gồm nhà sản xuất, nhập khẩu, kinh doanh thực phẩm, hoặc phân phối - tùy vào chuỗi cung ứng;
- Thương lượng, hòa giải hoặc gửi yêu cầu bồi thường đến doanh nghiệp vi phạm, nếu doanh nghiệp không đồng ý giải quyết thỏa đáng người tiêu dùng có quyền gửi đơn tố cáo, khiếu nại hoặc khởi kiện đến các cơ quan có thẩm quyền giải quyết.
3. Thời hạn để yêu cầu bồi thường cho thiệt hại do thực phẩm không đạt chất lượng là bao lâu?
Theo quy định tại Điều 588 Bộ luật Dân sự 2015 được hướng dẫn bởi Điều 5 Nghị quyết 02/2022/NQ-HĐTP, thời hiệu khởi kiện để yêu cầu bồi thường thiệt hại là 03 năm, kể từ ngày người bị thiệt hại biết hoặc phải biết quyền, lợi ích hợp pháp của mình bị xâm phạm. Do đó, thời hạn để khởi kiện yêu cầu bồi thường cho thiệt hại do thực phẩm không đạt chất lượng là 03 năm kể từ ngày người tiêu dùng viết lợi ích hợp pháp của mình bị xâm phạm.
IV. Các thắc mắc thường gặp liên quan đến bồi thường cho thiệt hại do thực phẩm không đạt chất lượng
Dưới đây là giải đáp các câu hỏi phổ biến mà người tiêu dùng thường gặp khi muốn yêu cầu bồi thường thiệt hại từ thực phẩm không đạt chất lượng.
1. Nếu bị ngộ độc thực phẩm, có thể yêu cầu bồi thường cho thiệt hại không?
Bị ngộ độc do sử dụng thực phẩm không đạt chất lượng được xác định là thiệt hại xâm phạm đến sức khỏe, tính mạng con người. Do đó, người tiêu dùng có thể yêu cầu bên cung cấp sản phẩm phải bồi thường cho hành vi vi phạm pháp luật an toàn thực phẩm của họ gây ra.
2. Cơ quan nào có thẩm quyền giải quyết tranh chấp về bồi thường cho thiệt hại do thực phẩm không đạt chất lượng?
Căn cứ Điều 54 Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng 2023, tùy theo từng phương thức sẽ có từng cơ quan giải quyết tranh chấp về bồi thường cho thiệt hại do thực phẩm không đạt chất lượng khác nhau:
- Thương lượng, hòa giải trực tiếp giữa người tiêu dùng – doanh nghiệp;
- Trọng tài nếu hai bên có thỏa thuận trọng tài.
- Tòa án nhân dân có thẩm quyền xét xử vụ án yêu cầu bồi thường thiệt;
- Ngoài ra, nếu thực phẩm vi phạm an toàn thực phẩm có thể có xử phạt hành chính từ cơ quan quản lý như Cục An toàn thực phẩm, Sở Y tế,…
3. Bồi thường cho thiệt hại do thực phẩm không đạt chất lượng áp dụng thế nào với đối tượng là trẻ em?
Theo điểm c khoản 1 Điều 8 Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng 2023, trẻ em được xếp vào nhóm “người tiêu dùng dễ bị tổn thương”, là những người có khả năng chịu nhiều tác động bất lợi về tiếp cận thông tin, sức khỏe, tài sản và khả năng giải quyết tranh chấp.
Do đó, khi trẻ em là đối tượng bị ảnh hưởng, các cơ quan nhà nước, tổ chức bảo vệ người tiêu dùng và doanh nghiệp phải áp dụng biện pháp bảo vệ nghiêm ngặt hơn, đảm bảo quyền lợi tối đa cho trẻ nhỏ. Cha mẹ hoặc người giám hộ có quyền đại diện cho trẻ em để yêu cầu bồi thường thiệt hại về sức khỏe, tài sản, chi phí điều trị hoặc các tổn thất tinh thần.
4. Nếu thực phẩm chỉ gây thiệt hại tiềm ẩn, có được yêu cầu bồi thường cho thiệt hại do thực phẩm không đạt chất lượng không?
Sản phẩm, hàng hóa tiềm ẩn nguy cơ gây mất an toàn trong quá trình sử dụng nhưng không có hướng dẫn, cảnh báo đầy đủ cho người tiêu dùng vẫn được xem là sản phẩm khuyết tật (khoản 4 Điều 3 Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng 2023), không đạt chất lượng và người tiêu dùng vẫn có quyền khiếu nại, tố cáo để yêu cầu bồi thường nếu chứng minh được thực phẩm không đủ tiêu chuẩn chất lượng.
5. Có quyền từ chối bồi thường cho thiệt hại do thực phẩm không đạt chất lượng nếu người tiêu dùng không lưu giữ hóa đơn không?
Doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh thực phẩm không có quyền từ chối bồi thường cho thiệt hại do thực phẩm không đạt chất lượng nếu người tiêu dùng không lưu giữ hóa đơn. Nếu không có hóa đơn, người tiêu dùng vẫn có thể chứng minh bằng các phương tiện khác như hình ảnh, nhân chứng, camera, hóa đơn từ chuỗi phân phối… Ngoài ra, doanh nghiệp chỉ có quyền được miễn trách nhiệm bồi thường nếu khuyết tật của sản phẩm, hàng hóa không thể phát hiện được với trình độ khoa học, công nghệ của thế giới tính đến thời điểm sản phẩm, hàng hóa gây thiệt hại hoặc người tiêu dùng đã tiếp nhận đầy đủ thông tin nhưng vẫn cố ý sử dụng sản phẩm, hàng hóa có khuyết tật gây thiệt hại (Điều 35 Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng 2023).
V. Bạn đang tìm một chuyên gia pháp lý uy tín để hỗ trợ vấn đề liên quan đến bồi thường cho thiệt hại do thực phẩm không đạt chất lượng?
Dịch vụ tư vấn pháp lý liên quan đến bồi thường cho thiệt hại do thực phẩm không đạt chất lượng sẽ hỗ trợ quý khách hàng về:
- Đánh giá sơ bộ vụ việc, xác định chứng cứ, chủ thể chịu trách nhiệm.
- Soạn thảo và gửi yêu cầu bồi thường, hoặc khởi kiện ra Tòa án/Trọng tài.
- Đại diện thương lượng với doanh nghiệp hoặc tham gia phiên tòa.
- Hỗ trợ thu thập chứng cứ, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.
Quý khách hàng có thắc mắc liên quan hay nhu cầu tư vấn về bồi thường cho thiệt hại do thực phẩm không đạt chất lượng, vui lòng liên hệ cho NPLAW để được đội ngũ chúng tôi trực tiếp tư vấn và hướng dẫn giải quyết.
