Quy định và thực trạng về gian lận trong ghi nhãn cho thực phẩm

Hiện nay, tình trạng gian lận trong ghi nhãn thực phẩm diễn ra khá phổ biến, nhiều doanh nghiệp cố tình cung cấp thông tin sai lệch để thu hút người tiêu dùng dẫn đến mất niềm tin, tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng sức khỏe và vi phạm nghiêm trọng quy định pháp luật về an toàn thực phẩm.

I. Thực trạng liên quan đến gian lận trong ghi nhãn cho thực phẩm

Ghi nhãn thực phẩm là bước quan trọng để người tiêu dùng hiểu rõ về thành phần, xuất xứ, hướng dẫn sử dụng và cảnh báo nguy cơ. Tuy nhiên, trong thực tế sản xuất và kinh doanh tại Việt Nam, không ít doanh nghiệp cố tình thực hiện các hành vi sai lệch so với thực tế nhằm thu lợi: ghi sai nguyên liệu, tăng hàm lượng dinh dưỡng, ghi xuất xứ giả, quảng cáo công dụng vượt thực tế…

Những hành vi này vừa vi phạm quy định pháp luật vừa ảnh hưởng nghiêm trọng đến quyền lợi người tiêu dùng và uy tín thị trường.

II. Quy định của pháp luật liên quan đến gian lận trong ghi nhãn cho thực phẩm

Quy định liên quan đến gian lận trong ghi nhãn cho thực phẩm được quy định như sau:

1. Gian lận trong ghi nhãn cho thực phẩm là gì?

Khoản 2 Điều 3 Nghị định 43/2017/NĐ-CP quy định ghi nhãn hàng hóa là thể hiện nội dung cơ bản, cần thiết về hàng hóa lên nhãn hàng hóa để người tiêu dùng nhận biết, làm căn cứ lựa chọn, tiêu thụ và sử dụng; để nhà sản xuất, kinh doanh, thông tin, quảng bá cho hàng hóa của mình và để các cơ quan chức năng thực hiện việc kiểm tra, kiểm soát.

Do đó, gian lận trong ghi nhãn cho thực phẩm là hành vi cung cấp thông tin sai lệch, không trung thực hoặc lừa dối người tiêu dùng, lừa dối cơ quan chức năng qua nhãn mác sản phẩm nhằm che giấu bản chất thật, tăng lợi nhuận hoặc gây nhầm lẫn.

2. Những hành vi nào phổ biến dẫn đến gian lận trong ghi nhãn cho thực phẩm?

Dưới đây là các hành vi gian lận thường gặp trong ghi nhãn thực phẩm:

• Ghi sai tên sản phẩm, tên thành phần, hàm lượng nguyên liệu so với thực tế;
• Ghi thiếu thông tin bắt buộc theo quy định;
• Ghi xuất xứ giả;
• Tăng hàm lượng dinh dưỡng so với thực nghiệm, ghi công dụng vượt thực tế;
• Sử dụng hình ảnh minh họa gây hiểu lầm;
• Che dấu thông tin nguy cơ, cảnh báo, thành phần không mong muốn (chất bảo quản, chất phụ gia vượt mức).

3. Doanh nghiệp vi phạm gian lận trong ghi nhãn cho thực phẩm sẽ bị xử phạt ra sao?

Hành vi gian lận trong ghi nhãn thực phẩm được quy định tại Điều 30, Điều 31 Nghị định số 119/2017/NĐ-CP, sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định số 126/2021/NĐ-CP, theo đó:

• Doanh nghiệp vi phạm quy định về ghi nhãn hàng hóa trong kinh doanh có thể bị phạt tiền từ 500.000 đồng đến 30.000.000 đồng tùy thuộc theo mức độ vi phạm và giá trị hàng hóa, sản phẩm đồng thời buộc thu hồi sản phẩm, hàng hóa vi phạm.
• Doanh nghiệp vi phạm quy định về nội dung bắt buộc trên nhãn hàng hóa hoặc nội dung bắt buộc phải thể hiện trên nhãn theo tính chất hàng hóa có thể bị phạt tiền từ 500.000 đồng đến 60.000.000 đồng. Ngoài ra doanh nghiệp còn phải chịu những hình phạt bổ sung như tịch thu tang vật, buộc tiêu hủy sản phẩm và tước quyền sử dụng giấy phép, chứng chỉ hành nghề.

Trường hợp gian lận ghi nhãn nhằm lừa dối người tiêu dùng hoặc gây hậu quả nghiêm trọng, doanh nghiệp có thể bị truy cứu theo:

• Tội quảng cáo gian dối khoản 2 Điều 197 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi 2017): Phạt tiền từ 5 đến 50 triệu đồng, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 01 năm đến 05 năm;
• Tội lừa dối khách hàng Điều 198 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi 2017): Phạt tiền từ 10 triệu đến 1 tỷ đồng, phạt tù từ 01 năm đến 05 năm, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 01 năm đến 05 năm.

III. Giải đáp các thắc mắc về gian lận trong ghi nhãn cho thực phẩm

Dưới đây là các câu hỏi thường gặp khi doanh nghiệp hoặc người tiêu dùng gặp tình huống nghi gian lận ghi nhãn, và câu trả lời pháp lý kèm hướng xử lý.

1. Doanh nghiệp có thể bị thu hồi sản phẩm do gian lận trong ghi nhãn cho thực phẩm không?

Doanh nghiệp có thể bị thu hồi sản phẩm do gian lận trong ghi nhãn cho thực phẩm. Theo Khoản 3 Điều 30, Khoản 8 Điều 31 Nghị định số 119/2017/NĐ-CP ngày 1/11/2017 của Chính phủ quy định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực tiêu chuẩn, đo lường và chất lượng sản phẩm, hàng hóa được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định số 126/2021/NĐ-CP, doanh nghiệp vi phạm quy định về ghi nhãn hàng hóa trong kinh doanh ngoài phạt tiền còn chịu biện pháp khắc phục hậu quả như:

• Buộc thu hồi hàng hóa và buộc ghi nhãn hàng hóa đúng quy định trước khi đưa vào lưu thông;
• Buộc tiêu hủy nhãn hàng hóa vi phạm;
• Buộc tiêu hủy hoặc chuyển đổi mục đích sử dụng hàng hóa có nhãn vi phạm (trường hợp không thể tách rời nhãn hàng hóa vi phạm ra khỏi hàng hóa);
• Doanh nghiệp gian lận trong ghi nhãn cho thực phẩm còn có khả năng bị tước giấy phép, chứng chỉ hành nghề nếu tái phạm nhiều lần.

2. Việc ghi sai thành phần dinh dưỡng có bị coi là gian lận trong ghi nhãn cho thực phẩm không?

Thành phần dinh dưỡng là thông tin bắt buộc hoặc rất quan trọng để người tiêu dùng đánh giá chất lượng thực phẩm. Nếu doanh nghiệp cố tình kê cao giá trị hoặc không đúng thực nghiệm, đó là hành vi cung cấp thông tin sai lệch, tức là gian lận trong ghi nhãn.

3. Nhà phân phối có chịu trách nhiệm liên đới nếu có gian lận trong ghi nhãn cho thực phẩm không?

Theo quy định của Luật An toàn thực phẩm 2010 và các văn bản hướng dẫn, cả bên sản xuất và kinh doanh (nhập khẩu, phân phối) đều có trách nhiệm kiểm tra nhãn hàng hóa và thông tin sản phẩm. Tại điểm b khoản 2 Điều 8 Luật An toàn thực phẩm 2010 tổ chức, cá nhân kinh doanh thực phẩm có nghĩa vụ kiểm tra nhãn thực phẩm và các tài liệu liên quan đến an toàn thực phẩm.

Do đó, nhà phân phối cũng có trách nhiệm nếu có gian lận trong ghi nhãn cho thực phẩm nếu nhà phân phối biết hoặc có bằng chứng cho thấy sản phẩm bị ghi nhãn sai nhưng vẫn tiếp tục phân phối, khi này có thể bị xem là đồng phạm hoặc chịu trách nhiệm liên đới.

4. Có biện pháp công nghệ nào hỗ trợ phát hiện gian lận trong ghi nhãn cho thực phẩm nhanh chóng không?

Các biện pháp công nghệ hỗ trợ phát hiện gian lận ghi nhãn thực phẩm nhanh chóng bao gồm phân tích hóa học như phổ hồng ngoại gần (NIR), sắc ký (GC/LC), phổ khối (MS), hóa học ướt, và các phương pháp sinh học phân tử như phân tích DNA (NGS, PCR) và phương pháp miễn dịch (ELISA).

Các công nghệ này giúp xác định thành phần, nguồn gốc thực phẩm và phát hiện các chất phụ gia, tạp chất trái phép một cách nhanh chóng và chính xác.

5. Doanh nghiệp có thể khắc phục hậu quả bằng cách nào nếu bị phát hiện gian lận trong ghi nhãn cho thực phẩm?

Nếu bị phát hiện gian lận trong ghi nhãn thực phẩm, doanh nghiệp phải khắc phục bằng cách thực hiện các biện pháp sửa chữa bắt buộc như thu hồi sản phẩm, gỡ bỏ nhãn sai quy định, và xử lý tang vật vi phạm theo yêu cầu của cơ quan chức năng.

IV. Dịch vụ tư vấn pháp lý liên quan đến gian lận trong ghi nhãn cho thực phẩm

Dịch vụ tư vấn pháp lý liên quan đến gian lận trong ghi nhãn cho thực phẩm sẽ hỗ trợ quý khách hàng về:

• Rà soát, chỉnh sửa nhãn hàng hóa để đảm bảo đúng quy định pháp luật.
• Tư vấn, soạn hồ sơ công bố sản phẩm và hướng dẫn ghi nhãn trung thực, đầy đủ.
• Đại diện làm việc với cơ quan chức năng khi bị kiểm tra hoặc xử phạt vi phạm.
• Hỗ trợ khắc phục hậu quả, thu hồi, dán sửa nhãn đúng quy định.
• Tư vấn giải quyết tranh chấp và khiếu nại liên quan đến gian lận ghi nhãn.

Quý khách hàng có thắc mắc liên quan hay nhu cầu tư vấn về gian lận trong ghi nhãn cho thực phẩm, vui lòng liên hệ cho NPLAW để được đội ngũ chúng tôi trực tiếp tư vấn và hướng dẫn giải quyết.