Trong quá trình lao động, bên cạnh tiền lương thì chế độ phụ cấp là một phần quan trọng nhằm ghi nhận và hỗ trợ người lao động khi làm việc trong điều kiện đặc thù hoặc đảm nhiệm vị trí nhất định. Mời bạn đọc cùng theo dõi bài viết dưới đây để tìm hiểu thêm các quy định về chế độ phụ cấp cho người lao động hiện nay.
Trong quá trình lao động, bên cạnh tiền lương thì chế độ phụ cấp là một phần quan trọng nhằm ghi nhận và hỗ trợ người lao động khi làm việc trong điều kiện đặc thù hoặc đảm nhiệm vị trí nhất định. Mời bạn đọc cùng theo dõi bài viết dưới đây để tìm hiểu thêm các quy định về chế độ phụ cấp cho người lao động hiện nay.
I. Nhu cầu tìm hiểu về chế độ phụ cấp hiện nay
Với sự đa dạng của các ngành nghề và điều kiện làm việc khác nhau, chế độ phụ cấp trở thành một phần không thể thiếu trong cơ cấu thu nhập của người lao động. Người lao động quan tâm đến các loại phụ cấp mình được hưởng, điều kiện để nhận phụ cấp và cách tính toán. Doanh nghiệp cũng cần hiểu rõ các quy định pháp luật về phụ cấp để xây dựng chính sách đãi ngộ phù hợp, thu hút và giữ chân nhân tài, đồng thời đảm bảo tuân thủ pháp luật lao động.
II. Quy định pháp luật về chế độ phụ cấp
1. Chế độ phụ cấp là gì? Có bao nhiêu loại chế độ phụ cấp theo quy định?
Khoản 1 Điều 30 Thông tư 59/2015/TT-BLĐTBXH quy định: “Phụ cấp lương theo quy định tại điểm a khoản 2 Điều 4 của Thông tư số 47/2015/TT-BLĐTBXH là các khoản phụ cấp lương để bù đắp yếu tố về điều kiện lao động, tính chất phức tạp công việc, điều kiện sinh hoạt, mức độ thu hút lao động mà mức lương thỏa thuận trong hợp đồng lao động chưa được tính đến hoặc tính chưa đầy đủ như phụ cấp chức vụ, chức danh; phụ cấp trách nhiệm; phụ cấp nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm; phụ cấp thâm niên; phụ cấp khu vực; phụ cấp lưu động; phụ cấp thu hút và các phụ cấp có tính chất tương tự”.
Phụ cấp lương là một phần của tiền lương và có thể hiểu là khoản tiền mà người sử dụng lao động trả thêm cho người lao động ngoài tiền lương cơ bản, nhằm bù đắp các yếu tố khác biệt về điều kiện làm việc, tính chất công việc, hoặc để khuyến khích người lao động.
Các loại phụ cấp hiện nay theo quy định trên gồm:
- Phụ cấp chức vụ, chức danh;
- Phụ cấp trách nhiệm;
- Phụ cấp nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm;
- Phụ cấp thâm niên;
- Phụ cấp khu vực;
- Phụ cấp lưu động;
- Phụ cấp thu hút; và
- Các phụ cấp có tính chất tương tự.
2. Doanh nghiệp có bắt buộc phải áp dụng chế độ phụ cấp không? Nếu không áp dụng thì có bị xử lý không?
Phụ cấp lương được áp dụng theo thỏa thuận của các bên theo điểm b khoản 5 Điều 3 Thông tư 10/2020/TT-BLĐTBXH. Do đó mức phụ cấp lương sẽ thay đổi tùy thuộc vào từng trường hợp và thỏa thuận giữa người sử dụng lao động và người lao động.
Tuy nhiên, nếu doanh nghiệp có thỏa thuận trong hợp đồng lao động hoặc quy định trong nội quy, thỏa ước lao động tập thể về việc chi trả phụ cấp thì phải thực hiện đúng cam kết.
Theo khoản 2 Điều 17 Nghị định 12/2022/NĐ-CP, hành vi trả lương không đúng hạn theo quy định của pháp luật, không trả hoặc trả không đủ tiền lương cho người lao động theo thỏa thuận trong hợp đồng lao động thì bị xử phạt theo các mức độ như sau:
- Từ 5.000.000 đồng đến 10.000.000 đồng đối với vi phạm từ 01 người đến 10 người lao động;
- Từ 10.000.000 đồng đến 20.000.000 đồng đối với vi phạm từ 11 người đến 50 người lao động;
- Từ 20.000.000 đồng đến 30.000.000 đồng đối với vi phạm từ 51 người đến 100 người lao động;
- Từ 30.000.000 đồng đến 40.000.000 đồng đối với vi phạm từ 101 người đến 300 người lao động;
- Từ 40.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng đối với vi phạm từ 301 người lao động trở lên.
3. Chế độ phụ cấp được chi trả vào thời điểm nào và theo hình thức nào?
Thời điểm và hình thức chi trả phụ cấp thường được thỏa thuận trong hợp đồng lao động, thỏa ước lao động tập thể hoặc quy chế trả lương của doanh nghiệp. Trong thực tế, phụ cấp được chi trả cùng kỳ với tiền lương, một số phụ cấp có thể chi trả theo kỳ quý, năm hoặc theo từng đợt công tác tùy vào tính chất khoản chi. Hình thức chi trả có thể bằng tiền mặt hoặc chuyển khoản.
III. Giải đáp một số câu hỏi thắc mắc về chế độ phụ cấp
1. Chế độ phụ cấp khác gì so với chế độ trợ cấp?
Theo khoản 1 Điều 30 Thông tư 59/2015/TT-BLĐTBXH, phụ cấp lương là các khoản phụ cấp lương để bù đắp yếu tố về điều kiện lao động, tính chất phức tạp công việc, điều kiện sinh hoạt, mức độ thu hút lao động mà mức lương thỏa thuận trong hợp đồng lao động chưa được tính đến hoặc tính chưa đầy đủ. Phụ cấp lương theo thỏa thuận của các bên và do người sử dụng lao động chi trả.
Hiện nay không có văn bản nào quy định thế nào là trợ cấp. Trong thực tế, trợ cấp thường mang tính chất hỗ trợ người lao động trong các tình huống đặc biệt của cuộc sống (ốm đau, thai sản, tai nạn, khó khăn...). Các khoản này do cơ quan bảo hiểm xã hội, người sử dụng lao động chi trả.
2. Các khoản phụ cấp nào được tính vào chế độ tinh giản biên chế?
Theo khoản 1 Điều 10 Nghị định 29/2023/NĐ-CP quy định cách xác định thời gian và tiền lương để tính hưởng trợ cấp tinh giản biên chế như sau: “Tiền lương hiện hưởng là tiền lương tháng liền kề trước khi tinh giản biên chế. Tiền lương tháng được tính bao gồm: mức lương theo ngạch, bậc, chức vụ, chức danh, chức danh nghề nghiệp hoặc mức lương theo thỏa thuận của hợp đồng lao động hoặc mức lương của người quản lý công ty; các khoản phụ cấp chức vụ, phụ cấp thâm niên vượt khung, phụ cấp thâm niên nghề, tiền lương và mức chênh lệch bảo lưu (nếu có) theo quy định của pháp luật về tiền lương”.
Như vậy, các khoản phụ cấp được tính vào chế độ tinh giản biên chế được quy định như trên.
3. Chế độ phụ cấp có quy định mức tối đa hoặc tối thiểu không?
Theo điểm b khoản 5 Điều 3 Thông tư 10/2020/TT-BLĐTBXH, mức phụ cấp lương cụ thể sẽ theo thỏa thuận của người sử dụng lao động và người lao động. Doanh nghiệp có thể chủ động xây dựng thang, bảng lương và các khoản phụ cấp phù hợp với tình hình tài chính nhưng không được trái với quy định của pháp luật.
4. Người lao động nghỉ thai sản có được hưởng chế độ phụ cấp không?
Trong thời gian nghỉ thai sản, người lao động nữ được hưởng chế độ thai sản theo quy định của Luật Bảo hiểm xã hội (khoản 2 Điều 139 Bộ luật lao động 2019).
Về các khoản phụ cấp của doanh nghiệp, việc người lao động nghỉ thai sản có được hưởng hay không sẽ tùy thuộc vào quy định cụ thể trong thỏa ước lao động tập thể, quy chế trả lương hoặc chính sách của từng doanh nghiệp.
5. Chế độ phụ cấp có tính vào lương để đóng bảo hiểm xã hội không?
Theo khoản 2 Điều 30 Thông tư 59/2015/TT-BLĐTBXH (được sửa đổi bởi khoản 26 Điều 1 Thông tư 06/2021/TT-BLĐTBXH), tiền lương tháng đóng bảo hiểm xã hội của người lao động bao gồm: “Từ ngày 01 tháng 01 năm 2021 trở đi, tiền lương tháng đóng bảo hiểm xã hội là mức lương, phụ cấp lương và các khoản bổ sung khác quy định tại điểm a, tiết b1 điểm b và tiết c1 điểm c khoản 5 Điều 3 của Thông tư số 10/2020/TT-BLĐTBXH...”.
Trong đó, tiết b1 điểm b khoản 5 Điều 3 Thông tư số 10/2020/TT-BLĐTBXH quy định về: “Các khoản phụ cấp lương để bù đắp yếu tố về điều kiện lao động, tính chất phức tạp công việc, điều kiện sinh hoạt, mức độ thu hút lao động mà mức lương thỏa thuận trong hợp đồng lao động chưa được tính đến hoặc tính chưa đầy đủ;”
Như vậy, các khoản phụ cấp theo quy định trên được tính vào tiền lương để đóng các loại bảo hiểm xã hội bắt buộc.
IV. Dịch vụ tư vấn pháp lý liên quan đến chế độ phụ cấp
Trên đây là bài viết của NPLaw về chế độ phụ cấp cho người lao động hiện nay. Với đội ngũ luật sư, chuyên viên pháp lý giàu kinh nghiệm, NPLaw cung cấp dịch vụ pháp lý uy tín, chuyên nghiệp, đảm bảo tốt nhất quyền lợi hợp pháp cho Quý Khách hàng. Nếu cần hỗ trợ về vấn đề pháp lý, bạn có thể liên hệ NPLaw để được tư vấn về hỗ trợ.
