Trong bối cảnh hội nhập kinh tế toàn cầu và sự phát triển không ngừng của khoa học công nghệ, đào tạo nghề đóng vai trò then chốt trong việc cung cấp nguồn nhân lực chất lượng cao, đáp ứng nhu cầu thị trường lao động. Không chỉ giúp người học có được kỹ năng chuyên môn vững chắc, chương trình đào tạo nghề còn góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp và thúc đẩy sự phát triển kinh tế bền vững.
Trong bối cảnh hội nhập kinh tế toàn cầu và sự phát triển không ngừng của khoa học công nghệ, đào tạo nghề đóng vai trò then chốt trong việc cung cấp nguồn nhân lực chất lượng cao, đáp ứng nhu cầu thị trường lao động. Không chỉ giúp người học có được kỹ năng chuyên môn vững chắc, chương trình đào tạo nghề còn góp phần nâng cao năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp và thúc đẩy sự phát triển kinh tế bền vững.
I. Vai trò của chương trình đào tạo nghề
Chương trình đào tạo nghề không chỉ là nền tảng giúp người lao động hình thành và phát triển kỹ năng nghề nghiệp phù hợp với nhu cầu thực tế mà còn là yếu tố then chốt để nâng cao năng suất, chất lượng lao động. Đối với doanh nghiệp, việc tham gia xây dựng hoặc tổ chức đào tạo nghề giúp bảo đảm nguồn nhân lực có tay nghề ổn định, giảm chi phí tuyển dụng và đào tạo lại, đồng thời nâng cao uy tín, trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp.
II. Quy định pháp luật về chương trình đào tạo nghề
1. Chương trình đào tạo nghề là gì?
Chương trình đào tạo nghề nghiệp được hiểu là hệ thống các môn học, nội dung và phương pháp giảng dạy, học tập được thiết kế nhằm đạt được một trình độ nghề nghiệp nhất định. Chương trình này quy định mục tiêu đào tạo, chuẩn đầu ra về năng lực người học, nội dung, khối lượng kiến thức, kỹ năng nghề nghiệp, phương pháp đánh giá kết quả học tập và các điều kiện cần thiết để thực hiện quá trình đào tạo.
2. Chương trình đào tạo nghề nghiệp phải đáp ứng yêu cầu gì?
Theo khoản 1 Điều 34 Luật giáo dục nghề nghiệp 2014, chương trình đào tạo nghề nghiệp phải đáp ứng các yêu cầu sau đây:
- Thể hiện được mục tiêu đào tạo các trình độ sơ cấp, trung cấp, cao đẳng; quy định chuẩn kiến thức, kỹ năng của người học sau khi tốt nghiệp; phạm vi và cấu trúc nội dung, phương pháp và hình thức đào tạo; cách thức đánh giá kết quả học tập đối với từng mô-đun, tín chỉ, môn học, từng chuyên ngành hoặc từng nghề và từng trình độ;
- Bảo đảm tính khoa học, hiện đại, hệ thống, thực tiễn, linh hoạt đáp ứng sự thay đổi của thị trường lao động; phân bố hợp lý thời gian giữa các khối lượng kiến thức, kỹ năng nghề nghiệp; bảo đảm việc liên thông giữa các trình độ giáo dục nghề nghiệp với các trình độ đào tạo khác trong hệ thống giáo dục quốc dân;
- Được định kỳ rà soát cập nhật, bổ sung cho phù hợp với kỹ thuật công nghệ trong sản xuất, kinh doanh và dịch vụ.
Như vậy, chương trình đào tạo nghề nghiệp phải bảo đảm các yêu cầu theo quy định trên.
3. Cơ sở giáo dục nghề nghiệp được tổ chức đào tạo đối với các trình độ đào tạo nghề nghiệp thế nào?
Theo khoản 2 Điều 23 Luật giáo dục nghề nghiệp 2014, về nhiệm vụ, quyền hạn của cơ sở giáo dục nghề nghiệp công lập, tư thục: các cơ sở này được tổ chức đào tạo đối với các trình độ đào tạo nghề nghiệp theo quy định sau đây:
- Trung tâm giáo dục nghề nghiệp tổ chức đào tạo trình độ sơ cấp, đào tạo nghề nghiệp phổ thông và tư vấn hướng nghiệp cho học sinh theo chương trình giáo dục phổ thông;
- Trường trung cấp tổ chức đào tạo trình độ trung cấp, trình độ sơ cấp;
- Trường cao đẳng tổ chức đào tạo trình độ cao đẳng, trình độ trung cấp và trình độ sơ cấp.
Như vậy, cơ sở giáo dục nghề nghiệp được tổ chức đào tạo đối với các trình độ theo quy định trên.
III. Giải đáp một số câu hỏi về chương trình đào tạo nghề
1. Trách nhiệm của người sử dụng lao động về đào tạo, bồi dưỡng, nâng cao trình độ, kỹ năng nghề
Theo Điều 60 Bộ luật lao động 2019, người sử dụng lao động có trách nhiệm:
- Người sử dụng lao động xây dựng kế hoạch hằng năm và dành kinh phí cho việc đào tạo, bồi dưỡng, nâng cao trình độ, kỹ năng nghề, phát triển kỹ năng nghề cho người lao động đang làm việc cho mình; đào tạo cho người lao động trước khi chuyển làm nghề khác cho mình.
- Hằng năm, người sử dụng lao động thông báo kết quả đào tạo, bồi dưỡng, nâng cao trình độ, kỹ năng nghề cho cơ quan chuyên môn về lao động thuộc Ủy ban nhân dân cấp tỉnh.
Như vậy, người sử dụng lao động có trách nhiệm về đào tạo, bồi dưỡng, nâng cao trình độ, kỹ năng nghề cho người lao động theo quy định trên.
2. Ai được tham gia chương trình đào tạo nghề
Đối tượng tham gia chương trình đào tạo nghề hiện nay là rất rộng. Theo Điều 59 Luật giáo dục nghề nghiệp 2014: “Người học là người đang học các chương trình giáo dục nghề nghiệp tại cơ sở hoạt động giáo dục nghề nghiệp bao gồm sinh viên của chương trình đào tạo cao đẳng; học sinh của chương trình đào tạo trung cấp và chương trình đào tạo sơ cấp; học viên của chương trình đào tạo thường xuyên quy định tại các điểm a, b, c và d khoản 1 Điều 40 của Luật này”.
Khoản 4 Điều 61 Bộ luật lao động 2019 quy định: “Người học nghề, người tập nghề phải đủ 14 tuổi trở lên và phải có đủ sức khỏe phù hợp với yêu cầu học nghề, tập nghề”. Về cơ bản, người từ đủ 14 tuổi trở lên, có đủ sức khỏe phù hợp với yêu cầu học nghề thì có thể tham gia chương trình đào tạo nghề.
Ngoài ra, Nhà nước cũng khuyến khích đào tạo nghề cho người khuyết tật theo Điều 27 Luật giáo dục nghề nghiệp 2014.
3. Doanh nghiệp có được tự tổ chức chương trình đào tạo nghề không?
Theo khoản Điều 60 Bộ luật lao động 2019, người sử dụng lao động có trách nhiệm: “Người sử dụng lao động xây dựng kế hoạch hằng năm và dành kinh phí cho việc đào tạo, bồi dưỡng, nâng cao trình độ, kỹ năng nghề, phát triển kỹ năng nghề cho người lao động đang làm việc cho mình; đào tạo cho người lao động trước khi chuyển làm nghề khác cho mình”.
Pháp luật hiện nay không cấm doanh nghiệp tự tổ chức đào tạo nghề bồi dưỡng, nâng cao trình độ, kỹ năng nghề cho người lao động của mình. nếu doanh nghiệp mong muốn cấp văn bằng, chứng chỉ giáo dục nghề nghiệp có giá trị pháp lý (ví dụ: chứng chỉ sơ cấp, bằng trung cấp, bằng cao đẳng) cho người học sau khi hoàn thành khóa đào tạo, thì doanh nghiệp đó phải đăng ký hoạt động giáo dục nghề nghiệp và đáp ứng đầy đủ các điều kiện theo quy định của Luật Giáo dục nghề nghiệp 2014.
IV. Dịch vụ tư vấn pháp lý về chương trình đào tạo nghề
Trên đây là bài viết của NPLaw về chương trình đào tạo nghề hiện nay. Với đội ngũ luật sư, chuyên viên pháp lý giàu kinh nghiệm, NPLaw cung cấp dịch vụ pháp lý uy tín, chuyên nghiệp, đảm bảo tốt nhất quyền lợi hợp pháp cho Quý Khách hàng. Nếu cần hỗ trợ về vấn đề pháp lý, bạn có thể liên hệ NPLaw để được tư vấn về hỗ trợ.
