Quy định về dịch vụ săn sóc sức khỏe tại nhà liên quan đến đông y

Trong bối cảnh xã hội hiện đại, với nhịp sống hối hả và nhu cầu được chăm sóc sức khỏe ngày càng cao, dịch vụ săn sóc sức khỏe tại nhà liên quan đến đông y đang trở thành một xu hướng tất yếu, mang lại sự tiện lợi và thoải mái cho người bệnh, đặc biệt là những người cao tuổi, người có bệnh mãn tính hoặc sau phẫu thuật. Bài viết này của NPLaw sẽ đi sâu phân tích những quy định hiện hành liên quan đến dịch vụ chăm sóc sức khỏe tại nhà có yếu tố Đông y, nhằm cung cấp cái nhìn tổng quan cho các tổ chức, cá nhân đang hoặc có ý định tham gia vào lĩnh vực đầy tiềm năng này.

I. Sự ảnh hưởng của dịch vụ săn sóc sức khỏe tại nhà liên quan đến đông y trong giai đoạn hiện nay

Trong những năm gần đây, đặc biệt sau đại dịch COVID-19, nhu cầu sử dụng dịch vụ săn sóc sức khỏe tại nhà ngày càng tăng mạnh. Trong đó, các dịch vụ liên quan đến Đông y như xoa bóp bấm huyệt, châm cứu, giác hơi, kê đơn bằng thuốc cổ truyền… được nhiều người dân tin dùng nhờ tính an toàn, lành tính và phù hợp với thể trạng người Việt.

Đông y tại nhà không chỉ đáp ứng nhu cầu chăm sóc sức khỏe chủ động, giảm tải cho bệnh viện, mà còn phù hợp với người cao tuổi, người có bệnh mạn tính, người gặp khó khăn trong việc di chuyển. Đồng thời, sự kết hợp giữa Đông y và các ứng dụng công nghệ đặt lịch trực tuyến, tư vấn từ xa cũng giúp dịch vụ này trở nên linh hoạt, tiện lợi hơn.

Tuy nhiên, bên cạnh mặt tích cực, dịch vụ này cũng tiềm ẩn nhiều rủi ro nếu người hành nghề không có chuyên môn hoặc hành nghề trái phép. Việc quảng cáo quá mức, thiếu kiểm soát hoặc tự xưng là “thầy thuốc” không phép cũng khiến người dân dễ hiểu nhầm và gặp nguy hiểm trong quá trình điều trị.

Tóm lại, dịch vụ săn sóc sức khỏe tại nhà liên quan đến Đông y đang có ảnh hưởng tích cực trong đời sống hiện đại, nhưng cần được quản lý chặt chẽ để đảm bảo chất lượng và an toàn cho người sử dụng.

II. Dịch vụ săn sóc sức khỏe tại nhà liên quan đến đông y là gì?

1. Khái niệm về dịch vụ săn sóc sức khỏe tại nhà liên quan đến đông y

Dịch vụ săn sóc sức khỏe tại nhà liên quan đến Đông y là hình thức chăm sóc, hỗ trợ phục hồi sức khỏe cho người bệnh hoặc người có nhu cầu ngay tại nơi cư trú (như nhà riêng, viện dưỡng lão...), bằng phương pháp của y học cổ truyền. Người trực tiếp thực hiện thường là thầy thuốc, lương y, y sĩ y học cổ truyền hoặc nhân viên y tế đã được đào tạo chuyên môn. Hình thức dịch vụ này giúp người bệnh tiết kiệm thời gian đi lại, thuận tiện cho người cao tuổi, người bệnh mãn tính hoặc người mới ốm dậy, đồng thời mang lại sự chăm sóc gần gũi và phù hợp với điều kiện cá nhân.

2. Tại sao cần thực hiện dịch vụ săn sóc sức khỏe tại nhà liên quan đến đông y

Việc triển khai dịch vụ săn sóc sức khỏe tại nhà liên quan đến Đông y là cần thiết vì nhiều lý do sau:

• Phù hợp với nhu cầu thực tế: Nhiều người cao tuổi, người mắc bệnh mạn tính hoặc người sau điều trị khó khăn trong việc di chuyển đến cơ sở y tế. Dịch vụ tại nhà giúp họ được chăm sóc kịp thời, thuận tiện và an toàn hơn.
• Tiết kiệm thời gian và chi phí: Bệnh nhân không phải chờ đợi lâu tại bệnh viện hay phòng khám, đồng thời giảm chi phí đi lại và chi phí gián tiếp khác.
• Phát huy ưu điểm của Đông y: Các phương pháp như châm cứu, xoa bóp, bấm huyệt, dùng thuốc thảo dược… thường không can thiệp sâu vào cơ thể, dễ thực hiện tại nhà và mang lại hiệu quả hỗ trợ điều trị tốt nếu được áp dụng đúng cách.
• Tăng sự kết nối và chăm sóc cá nhân hóa: Người bệnh được theo dõi sát sao hơn, được điều chỉnh phương pháp điều trị phù hợp với thể trạng và tiến triển bệnh ngay tại nơi sinh sống.
• Giảm áp lực cho hệ thống y tế công lập: Khi người bệnh nhẹ hoặc phục hồi có thể được chăm sóc tại nhà, bệnh viện sẽ tập trung hơn cho các trường hợp cấp cứu, nặng.

Như vậy, việc thực hiện dịch vụ chăm sóc sức khỏe tại nhà bằng phương pháp Đông y là giải pháp hiệu quả, nhân văn và phù hợp với xu hướng chăm sóc sức khỏe toàn diện, nhất là trong bối cảnh dân số già hóa và nhu cầu chăm sóc cá nhân ngày càng cao.

III. Quy định pháp luật liên quan đến dịch vụ săn sóc sức khỏe tại nhà liên quan đến đông y

1. Trường hợp áp dụng dịch vụ săn sóc sức khỏe tại nhà liên quan đến đông y

Dịch vụ săn sóc sức khỏe tại nhà bằng phương pháp Đông y có thể áp dụng trong nhiều trường hợp, đặc biệt là với những đối tượng cần được chăm sóc liên tục, an toàn và tiện lợi tại nơi cư trú. Cụ thể:

• Người cao tuổi: Những người lớn tuổi thường mắc các bệnh mạn tính như xương khớp, huyết áp, thoái hóa… rất phù hợp với các phương pháp như châm cứu, xoa bóp, bấm huyệt tại nhà.
• Người bệnh sau điều trị nội trú: Người mới xuất viện cần phục hồi chức năng hoặc theo dõi tình trạng sức khỏe liên tục có thể sử dụng dịch vụ chăm sóc tại nhà để tránh tái nhập viện.
• Người khuyết tật, suy giảm vận động: Các trường hợp khó khăn trong việc đi lại hoặc không thể tự đến cơ sở y tế.
• Người mắc bệnh mạn tính ổn định: Như đau lưng, đau vai gáy, mất ngủ, rối loạn tiêu hóa… có thể được điều trị hỗ trợ bằng Đông y tại nhà.
• …

Do đó, dịch vụ Đông y tại nhà được áp dụng linh hoạt cho nhiều đối tượng, giúp chăm sóc sức khỏe một cách toàn diện, tiết kiệm thời gian và phù hợp với nhu cầu thực tế của người dân.

2. Trường hợp không được áp dụng dịch vụ săn sóc sức khỏe tại nhà liên quan đến đông y

Dịch vụ săn sóc sức khỏe tại nhà bằng phương pháp Đông y tuy mang lại nhiều tiện ích, nhưng không phải trường hợp nào cũng có thể áp dụng. Đối với một số đối tượng có nguy cơ cao hoặc không phù hợp về mặt y học, việc điều trị tại nhà có thể gây nguy hiểm hoặc không hiệu quả. Cụ thể:

• Người đang trong tình trạng cấp cứu hoặc bệnh nặng: Những trường hợp như đột quỵ, suy hô hấp, nhiễm trùng nặng, chảy máu cấp tính… cần được cấp cứu và điều trị tại cơ sở y tế chuyên môn, không được tự ý áp dụng phương pháp Đông y tại nhà.
• Người chưa có chẩn đoán y khoa rõ ràng: Nếu người bệnh chưa được thăm khám và xác định chính xác nguyên nhân gây bệnh, việc điều trị bằng Đông y tại nhà có thể dẫn đến sai lệch, bỏ sót bệnh lý nghiêm trọng hoặc gây biến chứng nguy hiểm.
• Người mắc bệnh lý không phù hợp với Đông y tại nhà: Các trường hợp như ung thư giai đoạn cuối, bệnh cần phẫu thuật, bệnh truyền nhiễm nguy hiểm hoặc bệnh có nguy cơ lây lan cao đều không phù hợp với điều trị tại nhà bằng y học cổ truyền.
• Người có chống chỉ định với kỹ thuật Đông y: Một số phương pháp Đông y như châm cứu, giác hơi, xoa bóp… không phù hợp với người mắc rối loạn đông máu, tim mạch nặng hoặc có tiền sử dị ứng với thành phần thuốc Nam, thuốc Bắc.
• …

Tóm lại, dịch vụ Đông y tại nhà không áp dụng cho các trường hợp nặng, cấp cứu, chưa rõ bệnh hoặc không đảm bảo điều kiện an toàn chuyên môn. Việc đánh giá đúng tình trạng người bệnh và lựa chọn hình thức chăm sóc phù hợp là yếu tố then chốt để bảo vệ sức khỏe và tính mạng.

3. Các biện pháp xử lý vi phạm liên quan dịch vụ săn sóc sức khỏe tại nhà liên quan đến đông y

Khi cá nhân hoặc tổ chức cung cấp dịch vụ săn sóc sức khỏe tại nhà bằng phương pháp Đông y mà vi phạm quy định của pháp luật, có thể bị xử lý theo các hình thức sau:

3.1. Xử phạt hành chính

Tùy theo tính chất và mức độ vi phạm, mức xử phạt hành chính có thể dao động từ vài triệu đến hàng trăm triệu đồng theo quy định tại Nghị định 117/2020/NĐ-CP (được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 124/2021/NĐ-CP) về xử phạt trong lĩnh vực y tế. Ví dụ khi cung cấp dịch vụ chăm sóc sức khỏe tại nhà bằng phương pháp Đông y khi chưa được cấp phép hành nghề hoặc không đăng ký với cơ quan chức năng có thể bị xử phạt theo điểm a khoản 6 Điều 39 Nghị định 117/2020/NĐ-CP.

3.2. Truy cứu trách nhiệm hình sự

Nếu hành vi cung cấp dịch vụ Đông y tại nhà gây hậu quả nghiêm trọng đến sức khỏe, tính mạng người được chăm sóc, có thể bị xử lý hình sự theo Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017). Một số tội danh có thể bị truy cứu như Tội vi phạm quy định về khám bệnh, chữa bệnh (Điều 315).

Do đó, các biện pháp xử lý vi phạm đóng vai trò quan trọng nhằm răn đe, chấn chỉnh và bảo vệ quyền lợi chính đáng của người sử dụng dịch vụ.

IV. Giải đáp các thắc mắc liên quan dịch vụ săn sóc sức khỏe tại nhà liên quan đến đông y

1. Nếu xảy ra sự cố y tế trong quá trình cung cấp dịch vụ săn sóc sức khỏe tại nhà liên quan đến đông y, cơ sở có trách nhiệm gì?

Dịch vụ săn sóc sức khỏe tại nhà bằng phương pháp Đông y mang lại nhiều tiện ích, nhưng trong quá trình thực hiện, nếu xảy ra sự cố y tế thì cơ sở cung cấp dịch vụ phải có trách nhiệm rõ ràng và đầy đủ nhằm bảo vệ người bệnh và tuân thủ quy định pháp luật. Cụ thể:

• Thực hiện sơ cứu và hỗ trợ kịp thời: Ngay khi phát hiện người bệnh có dấu hiệu bất thường hoặc xảy ra tai biến trong quá trình chăm sóc, người thực hiện phải lập tức tiến hành sơ cứu tại chỗ trong khả năng chuyên môn, đồng thời nhanh chóng đưa người bệnh đến cơ sở y tế gần nhất nếu tình trạng nghiêm trọng.
• Thông báo cho cơ quan chức năng: Trường hợp sự cố có tính chất nghiêm trọng (tử vong, tổn thương nặng, tai biến không mong muốn…), cơ sở phải thông báo kịp thời cho cơ quan y tế địa phương như Trung tâm Y tế hoặc Sở Y tế để được hướng dẫn và phối hợp xử lý.
• Cung cấp đầy đủ hồ sơ liên quan: Cơ sở có nghĩa vụ lưu trữ và cung cấp toàn bộ hồ sơ dịch vụ, thông tin về thuốc hoặc liệu pháp đã sử dụng, danh sách người trực tiếp thực hiện chăm sóc… nhằm phục vụ công tác điều tra, xác minh nguyên nhân sự cố từ phía cơ quan chức năng.
• Bồi thường thiệt hại khi có lỗi chuyên môn: Nếu xác định cơ sở hoặc cá nhân có hành vi sai sót trong chuyên môn, thực hiện sai quy trình, sử dụng thuốc không rõ nguồn gốc… dẫn đến hậu quả cho người bệnh, thì phải chịu trách nhiệm bồi thường về vật chất và tinh thần theo quy định của Bộ luật Dân sự.
• Chịu trách nhiệm hình sự nếu gây hậu quả nghiêm trọng: Đối với những sự cố gây hậu quả nghiêm trọng như tổn thương vĩnh viễn hoặc tử vong, người hành nghề và cơ sở cung cấp dịch vụ có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo Bộ luật Hình sự 2015 – ví dụ, tội vi phạm quy định về khám, chữa bệnh (Điều 315).

Tóm lại, khi xảy ra sự cố y tế trong quá trình chăm sóc sức khỏe tại nhà bằng Đông y, việc ứng xử chuyên nghiệp, minh bạch và có trách nhiệm của cơ sở cung cấp dịch vụ không chỉ là nghĩa vụ pháp lý mà còn là yếu tố quan trọng để đảm bảo an toàn cho người bệnh, giữ gìn uy tín cho ngành Đông y và xây dựng niềm tin trong cộng đồng.

2. Cần phải có một kế hoạch cụ thể để giải quyết khiếu nại trong dịch vụ săn sóc sức khỏe tại nhà liên quan đến đông y không?

Việc xây dựng một kế hoạch cụ thể để giải quyết khiếu nại trong dịch vụ săn sóc sức khỏe tại nhà bằng phương pháp Đông y là rất cần thiết, nhằm đảm bảo quyền lợi cho người sử dụng dịch vụ, hạn chế rủi ro pháp lý và nâng cao uy tín của cơ sở cung cấp. Một kế hoạch giải quyết khiếu nại bài bản, rõ ràng và chuyên nghiệp không chỉ giúp cơ sở Đông y tại nhà xử lý tình huống hiệu quả, mà còn tạo dựng niềm tin với người bệnh, khẳng định trách nhiệm nghề nghiệp và tuân thủ pháp luật. Đây là yếu tố không thể thiếu nếu muốn duy trì dịch vụ chăm sóc sức khỏe bền vững và có chất lượng cao.

3. Có cần phải đăng ký giấy phép cho dịch vụ săn sóc sức khỏe tại nhà liên quan đến đông y không? Các bước thực hiện đăng kí gồm những bước nào?

Theo quy định của pháp luật, cá nhân hoặc tổ chức muốn cung cấp dịch vụ săn sóc sức khỏe tại nhà bằng phương pháp Đông y phải đăng ký kinh doanh và xin cấp phép hoạt động y tế theo đúng trình tự, thủ tục. Cụ thể:

Bước 1: Đăng ký doanh nghiệp hoặc hộ kinh doanh

Tùy theo quy mô và nhu cầu, người hành nghề có thể lựa chọn hình thức đăng ký phù hợp như doanh nghiệp tư nhân, công ty TNHH hoặc hộ kinh doanh cá thể. Việc nộp hồ sơ được thực hiện theo Điều 20 Nghị định 168/2025/NĐ-CP:

• Nếu thành lập doanh nghiệp, nộp hồ sơ tại Phòng Đăng ký kinh doanh thuộc Sở Tài chính tỉnh/thành phố (cấp tỉnh) nơi đặt trụ sở chính.
• Nộp tại Phòng Kinh tế (xã/đặc khu) hoặc Phòng Kinh tế, Hạ tầng và Đô thị (phường/đặc khu Phú Quốc) thuộc UBND cấp xã nếu thành lập hộ kinh doanh.

Bước 2: Xin cấp Giấy phép hoạt độnlg khám bệnh, chữa bệnh

Do dịch vụ săn sóc sức khỏe bằng Đông y thường bao gồm các hoạt động có tính chất chuyên môn như châm cứu, xoa bóp, bấm huyệt, sử dụng thuốc Đông dược..., nên bắt buộc phải được Sở Y tế cấp Giấy phép hoạt động khám bệnh, chữa bệnh.

Theo quy định tại Điều 60 Nghị định 96/2023/NĐ‑CP hồ sơ đề nghị cấp phép nộp tại Sở Y tế cấp tỉnh, bao gồm:

• Đơn đề nghị cấp giấy phép hoạt động;
• Giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh;
• Hồ sơ chứng minh năng lực chuyên môn: bằng cấp, chứng chỉ hành nghề của người thực hiện dịch vụ;
• Danh mục thiết bị, dụng cụ và mô tả cơ sở vật chất;
• Bản mô tả phạm vi hoạt động chuyên môn và quy trình thực hiện dịch vụ;
• Các giấy tờ pháp lý khác theo yêu cầu của từng địa phương.

Bước 3: Thẩm định và cấp phép

Sau khi tiếp nhận hồ sơ, Sở Y tế sẽ thành lập đoàn thẩm định đến kiểm tra thực tế các điều kiện hoạt động tại nơi đăng ký, bao gồm: cơ sở vật chất, trang thiết bị, điều kiện vệ sinh, hồ sơ nhân sự, quy trình chuyên môn…

Nếu đáp ứng đầy đủ tiêu chuẩn, Sở Y tế sẽ cấp Giấy phép hoạt động khám, chữa bệnh theo đúng phạm vi đăng ký.

Bước 4: Công khai hoạt động và thực hiện nghĩa vụ pháp lý

Sau khi được cấp phép, cơ sở cần:

• Niêm yết công khai thông tin hoạt động tại nơi làm việc hoặc trên các kênh truyền thông chính thức (nếu có), bao gồm: nội dung dịch vụ, bảng giá, giấy phép, thông tin người hành nghề;
• Thực hiện nghĩa vụ thuế và các thủ tục pháp lý liên quan theo quy định của cơ quan thuế;
• Báo cáo định kỳ với Sở Y tế về tình hình hoạt động, nhân sự, dịch vụ cung cấp;
• Tuân thủ nghiêm túc các quy định chuyên môn và đạo đức nghề nghiệp trong suốt quá trình hành nghề.

Như vậy, việc thực hiện đúng quy trình không chỉ giúp đảm bảo tính hợp pháp của hoạt động mà còn thể hiện trách nhiệm của cơ sở đối với người sử dụng dịch vụ, góp phần xây dựng niềm tin và uy tín trong cộng đồng.

4. Những tổ chức nào có thể giám sát và đánh giá chất lượng dịch vụ săn sóc sức khỏe tại nhà liên quan đến đông y không?

Dịch vụ săn sóc sức khỏe tại nhà bằng phương pháp Đông y ngày càng phổ biến, góp phần nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe cộng đồng. Tuy nhiên, để đảm bảo dịch vụ được thực hiện đúng quy định, an toàn và có chất lượng, cần có sự giám sát chặt chẽ từ các cơ quan có thẩm quyền. Cụ thể:

• Sở Y tế cấp tỉnh/thành phố: Là cơ quan đầu mối trong việc quản lý hoạt động khám, chữa bệnh tại địa phương. Sở Y tế có trách nhiệm giám sát chuyên môn, cấp phép hành nghề y học cổ truyền tại nhà và kiểm tra việc tuân thủ quy trình kỹ thuật của các cơ sở hành nghề.
• Thanh tra Sở Y tế: Đóng vai trò quan trọng trong việc thanh tra, kiểm tra định kỳ hoặc đột xuất các cơ sở cung cấp dịch vụ Đông y tại nhà. Khi phát hiện sai phạm về chuyên môn, điều kiện hành nghề hoặc sử dụng thuốc không rõ nguồn gốc, Thanh tra Sở có thể lập biên bản và xử lý theo quy định.
• Ủy ban nhân dân các cấp: Tham gia giám sát hoạt động kinh doanh tại địa phương, đặc biệt là các vấn đề liên quan đến quản lý hành chính, điều kiện vệ sinh, phòng chống dịch bệnh và trách nhiệm công khai thông tin hoạt động. UBND cũng có thể phối hợp với cơ quan y tế trong xử lý sai phạm nếu có dấu hiệu hoạt động trái phép.
• Hiệp hội Y học cổ truyền: Với vai trò là tổ chức nghề nghiệp, hiệp hội có thể theo dõi, đánh giá chất lượng dịch vụ trong cộng đồng hội viên, đề xuất hướng dẫn chuyên môn, hỗ trợ cập nhật kiến thức và phối hợp với cơ quan chức năng khi phát hiện hành vi vi phạm đạo đức nghề nghiệp hoặc chuyên môn.

Tóm lại, để dịch vụ săn sóc sức khỏe tại nhà bằng Đông y được thực hiện đúng pháp luật và bảo đảm an toàn cho người bệnh, cần có sự phối hợp giám sát đồng bộ giữa các cơ quan chuyên môn, quản lý hành chính và tổ chức nghề nghiệp. 

5. Dịch vụ săn sóc sức khỏe tại nhà liên quan đến đông y có cần bảo hiểm trách nhiệm pháp lý không?

Dịch vụ săn sóc sức khỏe tại nhà bằng Đông y là hoạt động có tính rủi ro, nên việc tham gia bảo hiểm trách nhiệm pháp lý là cần thiết và phù hợp với quy định pháp luật hiện hành. Đây không chỉ là nghĩa vụ trong một số trường hợp, mà còn là hành động chuyên nghiệp, giúp bảo vệ cả người bệnh lẫn người hành nghề trong quá trình thực hiện dịch vụ.

V. Có nên tìm luật sư tư vấn để được hỗ trợ hiệu quả trong tư vấn về dịch vụ săn sóc sức khỏe tại nhà liên quan đến đông y không?

Dịch vụ săn sóc sức khỏe tại nhà bằng Đông y không chỉ cần chuyên môn y học cổ truyền mà còn phải tuân thủ nghiêm ngặt hệ thống pháp luật y tế, kinh doanh và dân sự. Việc chủ động tham vấn luật sư sẽ giúp cơ sở hành nghề phòng ngừa rủi ro, tiết kiệm thời gian, và tạo nền tảng pháp lý vững chắc để phát triển dịch vụ một cách bền vững, hợp pháp và an toàn.

Trên đây là những chia sẻ pháp lý liên quan đến dịch vụ săn sóc sức khỏe tại nhà liên quan đến đông y mà NPLaw gửi đến Quý độc giả. Nếu Quý độc giả còn bất kỳ vướng mắc nào cần được tư vấn thêm, xin vui lòng liên hệ ngay với NPLaw để được giải đáp thắc mắc.