Quy định về pháp luật lao động

Pháp luật lao động là hệ thống quy định điều chỉnh quan hệ giữa người lao động và người sử dụng lao động trong quá trình làm việc. Đây là công cụ quan trọng nhằm bảo vệ quyền lợi người lao động và bảo đảm sự công bằng, ổn định trong quan hệ lao động. Sau đây, kính mời quý độc giả hãy cùng NPLaw tìm hiểu các vấn đề pháp lý liên quan đến pháp luật lao động.

I. Vai trò của pháp luật lao động hiện nay

Pháp luật lao động hiện nay đóng vai trò hết sức quan trọng trong việc điều chỉnh các quan hệ giữa người lao động và người sử dụng lao động, đảm bảo sự công bằng, ổn định và hài hòa trong quan hệ lao động. Cụ thể:

Bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người lao động:

Quy định về tiền lương, thời giờ làm việc, nghỉ ngơi.
Bảo đảm an toàn, vệ sinh lao động.
Quyền tham gia bảo hiểm xã hội, tổ chức và tham gia công đoàn.

Tạo hành lang pháp lý cho người sử dụng lao động:

Hỗ trợ trong việc tuyển dụng, quản lý và sử dụng lao động.
Góp phần nâng cao năng suất lao động.
Tăng khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp.

Góp phần ổn định xã hội:

Giảm thiểu tranh chấp lao động.
Duy trì trật tự và an sinh xã hội.

Thúc đẩy phát triển kinh tế bền vững:

Hỗ trợ xây dựng môi trường lao động công bằng, minh bạch.
Tạo điều kiện cho thị trường lao động phát triển lành mạnh.

Phù hợp với các chuẩn mực lao động quốc tế:

Đáp ứng yêu cầu hội nhập kinh tế toàn cầu.
Tăng cường khả năng thu hút đầu tư và hợp tác quốc tế.

II. Quy định pháp luật về pháp luật lao động

1. Pháp luật lao động lao động là gì?

Pháp luật lao động là hệ thống các quy phạm pháp luật do Nhà nước ban hành, nhằm điều chỉnh các quan hệ phát sinh trong quá trình lao động giữa người lao động và người sử dụng lao động.

2. Vai trò của pháp luật lao động

Điều chỉnh các quan hệ lao động, góp phần xây dựng môi trường làm việc công bằng, ổn định và tiến bộ.

Bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người lao động:

Quyền về tiền lương, thời giờ làm việc, nghỉ ngơi.
Quyền tham gia bảo hiểm xã hội, an toàn lao động.
Quyền được đối xử bình đẳng trong quan hệ lao động.
Hạn chế sự lạm dụng quyền lực từ phía người sử dụng lao động.

Góp phần duy trì trật tự xã hội:

Thúc đẩy đối thoại, thương lượng và hòa giải trong quan hệ lao động.
Hạn chế tranh chấp và xung đột lao động.

Đáp ứng yêu cầu hội nhập quốc tế:

Thực hiện các cam kết và tiêu chuẩn lao động quốc tế.

3. Những quy định cơ bản về pháp luật lao động mà người lao động nên biết?

Theo quy định tại Điều 13, 14 Bộ luật Lao động 2019, hợp đồng lao động là sự thỏa thuận giữa người lao động và người sử dụng lao động về việc làm có trả lương, điều kiện làm việc, quyền và nghĩa vụ của mỗi bên. Hình thức: Phải được lập bằng văn bản, trừ một số trường hợp hợp đồng miệng áp dụng cho công việc tạm thời dưới 1 tháng.

Theo quy định từ Điều 90 đến 94 Bộ luật Lao động 2019, nguyên tắc trả lương:

Trả đủ, đúng hạn, không phân biệt giới tính, dân tộc.
Lương không được thấp hơn mức lương tối thiểu vùng.

Các hình thức trả lương: Theo thời gian, sản phẩm, khoán.

Thỏa thuận tiền lương: Người lao động và người sử dụng lao động thỏa thuận nhưng không thấp hơn mức lương tối thiểu.

Về thời giờ làm việc, nghỉ ngơi, theo quy định từ Điều 105 - 113 Bộ luật Lao động 2019 quy định:

Thời gian làm việc bình thường: Không quá 8 giờ/ngày và 48 giờ/tuần.
Làm thêm giờ: Không quá 50% thời gian làm việc bình thường trong ngày, không quá 40 giờ/tháng.
Nghỉ ngơi: Nghỉ giữa ca, nghỉ hàng tuần (ít nhất 1 ngày), nghỉ lễ, nghỉ phép năm.

III. Giải đáp một số câu hỏi về pháp luật lao động

1. Người lao động có thể khởi kiện người sử dụng lao động có hành vi vi phạm luật lao động tại đâu?

Người lao động hoàn toàn có quyền khởi kiện người sử dụng lao động khi có hành vi vi phạm pháp luật lao động. Việc khởi kiện được thực hiện tại Tòa án nhân dân có thẩm quyền theo quy định tại Điều 32, 35 và 36 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015, cụ thể như sau:

Thẩm quyền theo cấp Tòa án

Tòa án khu vực theo quy định tại Điều 4 Nghị quyết số 81/2025/UBTVQH15: Giải quyết hầu hết các tranh chấp lao động cá nhân thông thường.
Tòa án cấp tỉnh: Giải quyết nếu tranh chấp có đương sự hoặc tài sản ở nước ngoài hoạc cần ủy thác tư pháp cho cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài, hoặc cho Tòa án/cơ quan nước ngoài.

Thẩm quyền theo lãnh thổ: Khởi kiện tại Tòa án nơi người sử dụng lao động có trụ sở (nếu là tổ chức), hoặc nơi họ cư trú/làm việc (nếu là cá nhân). Trường hợp có thỏa thuận, các bên có thể thỏa thuận bằng văn bản để nộp đơn tại Tòa án nơi người lao động cư trú hoặc làm việc.

2. Vai trò của công đoàn cơ sở trong doanh nghiệp

Vai trò của công đoàn cơ sở trong doanh nghiệp được thể hiện qua nhiều mặt quan trọng, góp phần bảo vệ quyền lợi người lao động và thúc đẩy sự phát triển bền vững của doanh nghiệp như sau:

Đại diện, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người lao động: Công đoàn cơ sở là tổ chức đại diện cho tập thể người lao động trong doanh nghiệp, có trách nhiệm đứng ra bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp, chính đáng của người lao động. Khi có tranh chấp lao động hoặc khi người lao động bị xử lý kỷ luật, công đoàn có quyền tham gia, tư vấn và đề xuất phương án xử lý đảm bảo công bằng.
Tham gia xây dựng và giám sát thực hiện chính sách lao động: Công đoàn cơ sở phối hợp với người sử dụng lao động trong việc xây dựng nội quy lao động, thỏa ước lao động tập thể, quy chế tiền lương, thưởng, phúc lợi, bảo hộ lao động… Đồng thời, công đoàn còn có vai trò giám sát quá trình thực hiện những chính sách đó, đảm bảo sự minh bạch và tuân thủ pháp luật.
Tổ chức đối thoại và hòa giải trong quan hệ lao động: Công đoàn là cầu nối giữa người lao động và người sử dụng lao động. Thông qua đối thoại định kỳ, công đoàn giúp hai bên trao đổi, lắng nghe, giải quyết kịp thời các vướng mắc trong quan hệ lao động, qua đó hạn chế xảy ra tranh chấp, đình công hoặc xung đột.
Chăm lo đời sống vật chất, tinh thần cho người lao động: Ngoài bảo vệ quyền lợi, công đoàn còn tổ chức các hoạt động văn hóa, thể thao, hỗ trợ người lao động khó khăn, tặng quà dịp lễ Tết, vận động xây dựng quỹ tương trợ… Qua đó góp phần nâng cao đời sống tinh thần và tạo sự gắn bó giữa người lao động với doanh nghiệp.
Góp phần xây dựng văn hóa doanh nghiệp và phát triển bền vững: Công đoàn cơ sở đóng vai trò thúc đẩy tinh thần đoàn kết, kỷ luật và văn hóa làm việc tích cực trong doanh nghiệp. Sự phối hợp hài hòa giữa công đoàn và doanh nghiệp góp phần nâng cao hiệu quả sản xuất, giữ chân người lao động và hướng đến phát triển bền vững.

3. Người lao động có những quyền lợi gì trong luật lao động

Theo khoản 1 Điều 5 Bộ luật Lao động 2019, người lao động có các quyền lợi cơ bản sau đây:

Người lao động có quyền làm việc, tự do lựa chọn việc làm, nơi làm việc, nghề nghiệp phù hợp, học nghề và nâng cao trình độ chuyên môn mà không bị phân biệt đối xử, cưỡng bức lao động hay quấy rối tình dục tại nơi làm việc.
Người lao động được hưởng lương phù hợp với năng lực và trình độ chuyên môn, được bảo đảm an toàn, vệ sinh lao động, và có quyền nghỉ theo chế độ, nghỉ phép năm có lương, cùng các phúc lợi tập thể nếu có.
Người lao động có thể gia nhập, thành lập công đoàn hoặc tổ chức đại diện, tham gia thương lượng tập thể, đối thoại, và được tham vấn tại nơi làm việc để bảo vệ quyền lợi chính đáng.
Người lao động có quyền từ chối làm việc nếu thấy có nguy cơ rõ ràng ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe hoặc tính mạng trong quá trình làm việc.
Người lao động được phép đơn phương chấm dứt hợp đồng đúng quy định mà không cần lý do đặc biệt, nếu báo trước trong thời gian luật định.
Trong trường hợp cần thiết và đúng trình tự pháp luật, người lao động có quyền đình công để bảo vệ lợi ích tập thể khi thương lượng không thành.
Ngoài ra, người lao động còn có các quyền khác như được bảo vệ khi bị sa thải trái luật, được cấp sổ BHXH, chứng nhận thời gian làm việc, được hỗ trợ pháp lý nếu xảy ra tranh chấp…

IV. Dịch vụ tư vấn pháp lý về pháp luật lao động

Trên đây là bài viết của NPLaw về pháp luật lao động, với đội ngũ luật sư và chuyên viên pháp lý giàu kinh nghiệm NPLaw luôn sẵn sàng đồng hành, tư vấn và hỗ trợ Quý khách hàng các vấn đề pháp lý liên quan đến pháp luật lao động. Nếu cần hỗ trợ về vấn đề pháp lý, hãy liên hệ ngay với NPLaw.