Quy định về tổ chức đào tạo nghề hiện nay như thế nào?

Trong bối cảnh hội nhập và phát triển không ngừng, thị trường lao động đòi hỏi ngày càng cao về kỹ năng và trình độ chuyên môn. Đào tạo nghề chính là cầu nối quan trọng giúp người lao động trang bị kiến thức, kỹ năng cần thiết để thích ứng và phát triển. Vậy, quy định về tổ chức đào tạo nghề hiện nay như thế nào? Hãy cùng NPLaw tìm hiểu chi tiết về các quy định này.

I. Thực trạng tổ chức đào tạo nghề hiện nay

Trong những năm gần đây, công tác đào tạo nghề tại Việt Nam đã đạt được nhiều kết quả tích cực. Theo kế hoạch phát triển giáo dục nghề nghiệp năm 2024 của Tổng cục Giáo dục nghề nghiệp, mục tiêu là tăng mạnh số người được đào tạo, với số người tốt nghiệp dự kiến đạt hơn 2,1 triệu người, trong đó trình độ cao đẳng và trung cấp là 346.000 người, trình độ sơ cấp và đào tạo nghề dưới 3 tháng là 1,8 triệu người.

Chính phủ đã phê duyệt Chiến lược phát triển giáo dục nghề nghiệp giai đoạn 2021–2030, tầm nhìn đến năm 2045, nhằm phát triển nhanh giáo dục nghề nghiệp để đáp ứng nhu cầu đa dạng của thị trường lao động và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực.

Do đó, để khắc phục những hạn chế này, cần tăng cường đầu tư cho đào tạo nghề, đặc biệt là trong các lĩnh vực công nghệ cao và nông nghiệp chất lượng cao, nhằm nâng cao kỹ năng và chất lượng nguồn lao động. Khuyến khích các cơ sở giáo dục nghề nghiệp hợp tác với doanh nghiệp trong việc xây dựng chương trình đào tạo, tổ chức thực tập và tuyển dụng sau đào tạo. Cung cấp thông tin đầy đủ và kịp thời về các ngành nghề, xu hướng thị trường lao động và cơ hội việc làm cho thanh niên, giúp họ lựa chọn nghề nghiệp phù hợp.

II. Quy định pháp luật liên quan đến tổ chức đào tạo nghề

1. Khái niệm tổ chức đào tạo nghề?

Tổ chức đào tạo nghề là quá trình xây dựng, triển khai và quản lý các chương trình giáo dục nghề nghiệp nhằm trang bị cho người học kiến thức, kỹ năng và thái độ nghề nghiệp cần thiết để đáp ứng yêu cầu của thị trường lao động. Hoạt động này bao gồm việc thiết kế chương trình đào tạo, tổ chức giảng dạy, thực hành, đánh giá kết quả học tập và cấp chứng chỉ hoặc bằng cấp tương ứng. Mục tiêu chính là giúp người học có khả năng tìm kiếm việc làm, tự tạo việc làm hoặc nâng cao trình độ nghề nghiệp để thăng tiến trong sự nghiệp.

2. Nội dung cơ bản của hợp đồng tổ chức đào tạo nghề?

Theo quy định tại khoản 2 Điều 39 của Luật Giáo dục nghề nghiệp năm 2014, hợp đồng đào tạo nghề cần thể hiện đầy đủ các nội dung sau:

• Tên ngành hoặc nghề đào tạo, hoặc những kỹ năng nghề mà người học sẽ đạt được sau khóa học.
• Địa điểm tổ chức đào tạo.
• Thời gian học và thời điểm kết thúc khóa đào tạo.
• Mức học phí, hình thức và thời hạn thanh toán.
• Trách nhiệm của mỗi bên trong trường hợp có hành vi vi phạm hợp đồng, bao gồm cả việc bồi thường thiệt hại nếu có.
• Điều khoản thanh lý hợp đồng sau khi khóa đào tạo kết thúc.
• Các thỏa thuận khác giữa hai bên, với điều kiện không vi phạm pháp luật và chuẩn mực đạo đức xã hội.

Ngoài ra, nếu doanh nghiệp ký hợp đồng đào tạo với người lao động để chuẩn bị cho công việc tại chính doanh nghiệp đó, thì hợp đồng cần bổ sung thêm những nội dung sau:

• Cam kết của người học về thời gian sẽ làm việc cho doanh nghiệp sau khi hoàn thành đào tạo.
• Cam kết của doanh nghiệp về việc tiếp nhận và sử dụng người lao động sau khi học xong.
• Thỏa thuận về mức lương hoặc tiền công mà người học được nhận trong thời gian tham gia sản xuất tại doanh nghiệp (nếu có).

Trường hợp đào tạo theo hình thức kèm cặp nghề ngay tại doanh nghiệp, hợp đồng cũng cần ghi rõ thời điểm bắt đầu trả công cho người học và mức tiền công theo từng giai đoạn cụ thể.

Tóm lại, việc xây dựng hợp đồng đào tạo đầy đủ, rõ ràng là cần thiết để đảm bảo quyền lợi và nghĩa vụ của các bên, đồng thời hạn chế rủi ro pháp lý nếu có tranh chấp xảy ra.

3. Chi phí tổ chức đào tạo nghề?

Theo quy định tại Điều 62 của Bộ luật Lao động năm 2019,  khi người lao động được doanh nghiệp cử đi đào tạo nhằm nâng cao trình độ, kỹ năng nghề hoặc đào tạo lại (ở trong nước hoặc nước ngoài) bằng nguồn kinh phí do người sử dụng lao động chi trả – kể cả khi khoản kinh phí này do đối tác tài trợ – thì hai bên phải ký kết hợp đồng đào tạo nghề. Hợp đồng này được lập thành 2 bản, mỗi bên giữ một bản.

Một trong những nội dung quan trọng cần ghi rõ trong hợp đồng là chi phí đào tạo và trách nhiệm hoàn trả chi phí nếu người lao động không thực hiện đúng cam kết sau đào tạo.

Chi phí đào tạo nghề bao gồm toàn bộ các khoản chi hợp lệ có hóa đơn, chứng từ đầy đủ, cụ thể như sau:

• Chi phí trả cho giảng viên hoặc người trực tiếp đào tạo.
• Chi phí tài liệu học tập, chi phí thuê trường, lớp.
• Chi phí mua sắm máy móc, thiết bị, vật tư thực hành.
• Các khoản hỗ trợ khác cho người học trong suốt thời gian đào tạo.
• Tiền lương và các khoản đóng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp cho người lao động trong thời gian học nghề.
• Nếu người lao động được cử đi học ở nước ngoài, chi phí đào tạo còn bao gồm tiền vé máy bay, chi phí đi lại và sinh hoạt trong suốt thời gian đào tạo.

Như vậy, việc xác định rõ chi phí đào tạo trong hợp đồng là điều cần thiết để đảm bảo minh bạch tài chính và là cơ sở pháp lý để xử lý nếu xảy ra vi phạm nghĩa vụ sau đào tạo từ phía người lao động.

III. Giải đáp thắc mắc liên quan đến tổ chức đào tạo nghề

1. Thời hạn tổ chức đào tạo nghề tối đa là bao lâu?

Theo quy định tại khoản 2 Điều 62 của Bộ luật Lao động năm 2019, hợp đồng đào tạo nghề giữa người sử dụng lao động và người lao động phải nêu rõ thời gian đào tạo. Tuy nhiên, pháp luật không quy định thời hạn đào tạo nghề tối đa.

Điều này có nghĩa là thời gian đào tạo sẽ do hai bên tự thỏa thuận, căn cứ vào mục tiêu đào tạo, chương trình học, loại nghề và điều kiện thực tế. Việc đào tạo có thể diễn ra trong thời gian ngắn hoặc kéo dài nhiều tháng, tùy thuộc vào tính chất công việc và nhu cầu của doanh nghiệp cũng như người lao động.

Tóm lại, pháp luật để ngỏ thời hạn đào tạo nghề nhằm tạo sự linh hoạt cho các bên, miễn là nội dung này được thể hiện rõ trong hợp đồng và không vi phạm các quy định khác của pháp luật.

2. Trong thời gian tham gia tổ chức đào tạo nghề có được trả lương không?

Theo Điều 61 của Bộ luật Lao động năm 2019, người sử dụng lao động có thể tuyển người vào học nghề hoặc tập nghề ngay tại nơi làm việc để chuẩn bị cho vị trí công việc trong doanh nghiệp. Trong thời gian học nghề, tập nghề, nếu người học trực tiếp lao động hoặc tham gia vào quá trình sản xuất, công việc của doanh nghiệp, thì họ sẽ được trả lương theo mức do hai bên thỏa thuận.

Tuy nhiên, nếu người học nghề chỉ tham gia học lý thuyết hoặc chưa trực tiếp tham gia lao động thì doanh nghiệp không bắt buộc phải trả lương trong thời gian đào tạo. Việc trả lương khi không tham gia lao động sẽ tùy thuộc vào chính sách và thỏa thuận giữa hai bên.

Do đó, người học nghề chỉ được trả lương trong thời gian học nghề hoặc tập nghề khi có tham gia vào hoạt động lao động thực tế, và mức lương cụ thể sẽ do người sử dụng lao động và người học nghề thống nhất với nhau.

3. Các hoạt động tổ chức đào tạo nghề nghiệp và phát triển kỹ năng nghề?

Theo quy định tại Điều 59 của Bộ luật Lao động năm 2019, người lao động có quyền tự do lựa chọn các hình thức đào tạo nghề, được tham gia đánh giá, công nhận kỹ năng nghề quốc gia và có cơ hội phát triển năng lực nghề nghiệp phù hợp với nhu cầu việc làm cũng như khả năng của bản thân.

Nhà nước khuyến khích các doanh nghiệp, người sử dụng lao động có đủ điều kiện tích cực tham gia vào hoạt động đào tạo và phát triển kỹ năng nghề cho người lao động, bao gồm cả những người đang làm việc tại doanh nghiệp và người lao động khác trong xã hội. Một số hoạt động cụ thể như sau:

• Thành lập cơ sở giáo dục nghề nghiệp hoặc mở các lớp đào tạo ngay tại nơi làm việc để đào tạo mới, đào tạo lại, bồi dưỡng, nâng cao tay nghề cho người lao động. Các hoạt động này có thể được thực hiện độc lập hoặc thông qua phối hợp với các cơ sở giáo dục nghề nghiệp để tổ chức các chương trình đào tạo trình độ sơ cấp, trung cấp, cao đẳng và các hình thức đào tạo nghề khác.
• Tổ chức thi kỹ năng nghề cho người lao động, tham gia hội đồng kỹ năng nghề, tham gia vào việc dự báo nhu cầu lao động, xây dựng tiêu chuẩn kỹ năng nghề, cũng như tổ chức đánh giá và công nhận kỹ năng nghề cho người lao động.

Tóm lại, những hoạt động này không chỉ giúp nâng cao chất lượng nguồn nhân lực mà còn góp phần tạo ra cơ hội việc làm bền vững, đáp ứng yêu cầu của thị trường lao động hiện đại.

4. Tranh chấp về hợp đồng tổ chức đào tạo nghề có thể giải quyết qua các phương thức nào?

Trên thực tế, khi xảy ra tranh chấp liên quan đến hợp đồng tổ chức đào tạo nghề, các bên có thể lựa chọn một trong các phương thức giải quyết sau:

• Thương lượng trực tiếp: Đây là phương thức đầu tiên và được khuyến khích áp dụng. Các bên cùng nhau bàn bạc, thỏa thuận để giải quyết mâu thuẫn một cách hòa bình, tiết kiệm thời gian và chi phí.
• Hòa giải thông qua hòa giải viên lao động: Nếu thương lượng không thành công, các bên có thể yêu cầu hòa giải viên lao động tiến hành hòa giải. 
• Giải quyết tại Hội đồng trọng tài lao động: Trong trường hợp hòa giải không thành hoặc các bên không thực hiện đúng thỏa thuận trong biên bản hòa giải thành, các bên có thể yêu cầu Hội đồng trọng tài lao động giải quyết tranh chấp.
• Khởi kiện tại Tòa án: Nếu các phương thức trên không đạt được kết quả, các bên có quyền khởi kiện tại Tòa án có thẩm quyền để yêu cầu giải quyết tranh chấp theo quy định của pháp luật.

Vì vậy, việc lựa chọn phương thức giải quyết tranh chấp phù hợp sẽ giúp bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của các bên, đồng thời đảm bảo trật tự pháp luật và kỷ cương xã hội.

IV. Dịch vụ tư vấn liên quan đến tổ chức đào tạo nghề

Trên đây là những vấn đề pháp lý về tổ chức đào tạo nghề mà NPLaw gửi đến Quý độc giả. Nếu Quý độc giả có bất kỳ vướng mắc nào liên quan cần giải đáp thêm, xin vui lòng liên hệ ngay với NPLaw.