Quy định về trách nhiệm pháp lý khi có sự cố xảy ra trong quá trình điều trị

Trong lĩnh vực y tế, quá trình điều trị bệnh nhân luôn tiềm ẩn những rủi ro không lường trước. Khi sự cố y khoa xảy ra, việc xác định trách nhiệm pháp lý là vô cùng quan trọng để bảo vệ quyền lợi của người bệnh và làm rõ trách nhiệm của các bên liên quan. Việc hiểu rõ trách nhiệm pháp lý khi xảy ra sự cố trong quá trình điều trị là điều cần thiết đối với cả cơ sở y tế, nhân viên y tế và người bệnh nhằm bảo vệ quyền lợi hợp pháp và bảo đảm công bằng trong xử lý.

I. Tìm hiểu về trách nhiệm pháp lý khi có sự cố xảy ra trong quá trình điều trị

Trách nhiệm pháp lý khi có sự cố xảy ra trong quá trình điều trị là hệ quả pháp lý phát sinh khi có vi phạm quy định chuyên môn, đạo đức nghề nghiệp hoặc nghĩa vụ pháp luật của tổ chức, cá nhân trong quá trình khám, chữa bệnh dẫn đến thiệt hại cho bệnh nhân. Điều này có thể bao gồm trách nhiệm dân sự, hành chính và thậm chí là trách nhiệm hình sự tùy theo mức độ vi phạm và hậu quả gây ra.

II. Quy định pháp luật về trách nhiệm pháp lý khi có sự cố xảy ra trong quá trình điều trị

1. Trách nhiệm pháp lý khi có sự cố xảy ra trong quá trình điều trị là gì?

Trách nhiệm pháp lý là nghĩa vụ mà tổ chức hoặc cá nhân phải gánh chịu khi vi phạm pháp luật dẫn đến hậu quả bất lợi. Bao gồm trách nhiệm dân sự (bồi thường thiệt hại), trách nhiệm hành chính (bị xử phạt theo quy định) và trách nhiệm hình sự (bị truy cứu trách nhiệm hình sự nếu có dấu hiệu tội phạm) phát sinh từ hành vi vi phạm các quy định của pháp luật trong quá trình khám bệnh, chữa bệnh, gây ra thiệt hại cho người bệnh.

2. Trách nhiệm pháp lý khi có sự cố xảy ra trong quá trình điều trị thuộc về tổ chức, cá nhân nào?

Theo khoản 1 Điều 584 Bộ luật dân sự 2015: “Người nào có hành vi xâm phạm tính mạng, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm, uy tín, tài sản, quyền, lợi ích hợp pháp khác của người khác mà gây thiệt hại thì phải bồi thường, trừ trường hợp Bộ luật này, luật khác có liên quan quy định khác”.

Người có hành vi vi phạm quy định về khám chữa bệnh, xâm phạm tới tính mạng, sức khỏe của người khác thì phải chịu trách nhiệm về hành vi của mình. 

Trên thực tế, trách nhiệm pháp lý có thể thuộc về:

• Cơ sở khám bệnh, chữa bệnh: Chịu trách nhiệm về những sai sót trong quản lý, điều hành, cơ sở vật chất, trang thiết bị, quy trình chuyên môn và hành vi của nhân viên y tế thuộc quyền quản lý.
• Người hành nghề khám bệnh, chữa bệnh (bác sĩ, điều dưỡng, kỹ thuật viên,...): Chịu trách nhiệm cá nhân về những sai sót chuyên môn trong quá trình trực tiếp khám, chẩn đoán, điều trị, chăm sóc người bệnh.

Như vậy, trách nhiệm pháp lý sẽ được xem xét dựa trên hành vi gây thiệt hại và mối quan hệ giữa cá nhân gây thiệt hại với tổ chức, cũng như các quy định cụ thể của pháp luật liên quan đến lĩnh vực y tế.

3. Thẩm quyền xác định trách nhiệm pháp lý khi có sự cố xảy ra trong quá trình điều trị?

Thẩm quyền xác định trách nhiệm pháp lý khi có sự cố xảy ra trong quá trình điều trị như sau:

• Hội đồng Y khoa quốc gia: Tiếp nhận, giải quyết kiến nghị, khiếu nại hoặc phối hợp với cơ quan quản lý nhà nước trong việc giải quyết khiếu nại, tố cáo về kết quả kiểm tra đánh giá năng lực hành nghề khám bệnh, chữa bệnh theo điểm d khoản 2 Điều 25 Luật khám bệnh, chữa bệnh 2023.
• Tòa án nhân dân: giải quyết các tranh chấp về bồi thường thiệt hại do hành vi xâm phạm sức khỏe, tính mạng theo khoản 6 Điều 26 Bộ luật tố tụng dân sự 2015.
• Cơ quan điều tra, Viện kiểm sát: điều tra, truy tố theo quy định pháp luật hình sự trong trường hợp có dấu hiệu của tội phạm.

III. Giải đáp một số câu hỏi thắc mắc về trách nhiệm pháp lý khi có sự cố xảy ra trong quá trình điều trị

1. Vô ý để xảy ra sự cố trong quá trình điều trị có phải chịu trách nhiệm pháp lý không?

Vô ý để xảy ra sự cố trong quá trình điều trị vẫn có thể dẫn đến trách nhiệm pháp lý. Căn cứ vào các quy định sau:

• Trách nhiệm dân sự: Theo Điều 584 Bộ luật dân sự 2015, người nào có hành vi xâm phạm sức khỏe của người khác mà gây thiệt hại thì phải bồi thường, trừ trường hợp luật có quy định khác. Hành vi vô ý gây ra sự cố dẫn đến thiệt hại sức khỏe cho bệnh nhân vẫn được xem là hành vi xâm phạm.
• Trách nhiệm hình sự: vi phạm quy tắc nghề nghiệp gây hậu quả nghiêm trọng, bao gồm cả trường hợp vô ý vẫn có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo Bộ luật hình sự 2015, sửa đổi bổ sung 2017 đối với một số tội như: Tội vô ý làm chết người do vi phạm quy tắc nghề nghiệp hoặc quy tắc hành chính (Điều 129); Tội vi phạm quy định về khám bệnh, chữa bệnh, sản xuất, pha chế, cấp phát, bán thuốc hoặc dịch vụ y tế khác (Điều 315).

Như vậy, dù là vô ý, nếu xảy ra hành vi xâm hại đến tính mạng, sức khỏe, tài sản... và gây ra thiệt hại cho người bệnh, thì người vi phạm vẫn có thể phải chịu trách nhiệm pháp lý tùy theo mức độ, tính chất của hành vi vi phạm.

2. Khi bệnh nhân tử vong hoặc bị tổn hại sức khỏe trong quá trình điều trị, cơ sở y tế và bác sĩ có bị truy cứu trách nhiệm hình sự không?

Khi bệnh nhân tử vong hoặc bị tổn hại sức khỏe trong quá trình điều trị, cơ sở y tế và bác sĩ có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự nếu hành vi của họ cấu thành tội phạm theo quy định của pháp luật hình sự. Cụ thể: tội vô ý làm chết người do vi phạm quy tắc nghề nghiệp hoặc quy tắc hành chính theo Điều 129; và tội vi phạm quy định về khám bệnh, chữa bệnh, sản xuất, pha chế, cấp phát, bán thuốc hoặc dịch vụ y tế khác theo Điều 315 Bộ luật hình sự 2015, sửa đổi bổ sung 2017.

Việc truy cứu trách nhiệm hình sự sẽ phụ thuộc vào kết quả điều tra, đánh giá về hành vi vi phạm, lỗi của người thực hiện và hậu quả gây ra.

3. Trong trường hợp tai biến y khoa xảy ra do sai sót chuyên môn, ai là người chịu trách nhiệm pháp lý chính – bác sĩ điều trị, trưởng khoa, hay giám đốc bệnh viện?

Theo điểm a khoản 2 Điều 62 Luật khám bệnh, chữa bệnh 2023, người hành nghề được giao nhiệm vụ khám bệnh, chữa bệnh có trách nhiệm “Khám bệnh, chỉ định phương pháp chữa bệnh và kê đơn thuốc kịp thời, chính xác và chịu trách nhiệm về quyết định của mình”.

Điều 102 Luật khám bệnh, chữa bệnh 2023 quy định: “Trường hợp xảy ra tai biến y khoa đối với người bệnh, cơ sở khám bệnh, chữa bệnh có trách nhiệm bồi thường cho người bệnh theo quy định của pháp luật, trừ trường hợp quy định tại khoản 2 Điều 100 của Luật này”.

Đồng thời, theo Điều 597 Bộ luật dân sự 2015: “Pháp nhân phải bồi thường thiệt hại do người của mình gây ra trong khi thực hiện nhiệm vụ được pháp nhân giao; nếu pháp nhân đã bồi thường thiệt hại thì có quyền yêu cầu người có lỗi trong việc gây thiệt hại phải hoàn trả một khoản tiền theo quy định của pháp luật”.

Như vậy, khi xảy ra sai sót chuyên môn thì cơ sở khám bệnh, chữa bệnh phải chịu trách nhiệm trước tiên. Người gây ra sai sót sẽ chịu trách nhiệm trước cơ sở khám bệnh, chữa bệnh về sai sót chuyên môn của mình.

4. Người bệnh hoặc người nhà có quyền khởi kiện về trách nhiệm pháp lý khi có sự cố xảy ra trong quá trình điều trị không?

Theo Điều 186 Bộ luật tố tụng dân sự 2015 về quyền khởi kiện: “Cơ quan, tổ chức, cá nhân có quyền tự mình hoặc thông qua người đại diện hợp pháp khởi kiện vụ án (sau đây gọi chung là người khởi kiện) tại Tòa án có thẩm quyền để yêu cầu bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình”.

Như vậy, người bệnh có thể tự mình hoặc ủy quyền cho người nhà của họ để khởi kiện tại Tòa án khi có căn cứ cho rằng có lỗi xảy ra trong quá trình điều trị tại cơ sở thẩm mỹ, xâm phạm đến quyền lợi hợp pháp của mình.

5. Các hình thức xử lý trách nhiệm pháp lý khi có sự cố xảy ra trong quá trình điều trị theo pháp luật hiện hành?

Theo pháp luật hiện hành, các hình thức xử lý trách nhiệm pháp lý khi có sự cố xảy ra trong quá trình điều trị bao gồm:

• Trách nhiệm dân sự: Bồi thường thiệt hại về vật chất, tinh thần
• Trách nhiệm hành chính: Bị xử phạt theo các quy định của pháp luật về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế
• Trách nhiệm hình sự: Bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo các tội danh tương ứng nếu hành vi vi phạm cấu thành tội phạm.

IV. Dịch vụ tư vấn pháp lý về trách nhiệm pháp lý khi có sự cố xảy ra trong quá trình điều trị

Trên đây là bài viết của NPLaw về trách nhiệm pháp lý khi có sự cố xảy ra trong quá trình điều trị hiện nay. Với đội ngũ luật sư, chuyên viên pháp lý giàu kinh nghiệm, NPLaw cung cấp dịch vụ pháp lý uy tín, chuyên nghiệp, đảm bảo tốt nhất quyền lợi hợp pháp cho Quý Khách hàng. Nếu cần hỗ trợ về vấn đề pháp lý, bạn có thể liên hệ NPLaw để được tư vấn về hỗ trợ.