Quy định về việc xử lý chất thải y tế trong phòng khám đông y

Trong bối cảnh ngành y học cổ truyền ngày càng phát triển và được nhiều người tin tưởng, các phòng khám Đông y cũng xuất hiện ngày càng nhiều. Tuy nhiên, đi kèm với sự phát triển đó là vấn đề quản lý và xử lý chất thải y tế phát sinh. Vậy, quy định về việc xử lý chất thải y tế trong phòng khám Đông y như thế nào để đảm bảo an toàn cho cộng đồng và tuân thủ pháp luật? Bài viết này của NPLaw sẽ cung cấp cái nhìn tổng quan về các quy định pháp luật hiện hành liên quan đến việc thu gom, phân loại, lưu giữ và xử lý chất thải y tế trong các cơ sở khám chữa bệnh bằng y học cổ truyền.

I. Thực trạng hiện nay của xử lý chất thải y tế trong phòng khám đông y

Trong những năm gần đây, số lượng phòng khám Đông y ngày càng gia tăng, đáp ứng nhu cầu chăm sóc sức khỏe bằng y học cổ truyền. Tuy nhiên, công tác xử lý chất thải y tế tại các cơ sở này vẫn còn nhiều hạn chế, chưa theo kịp yêu cầu quản lý môi trường và an toàn y tế.

Nhiều phòng khám chưa thực hiện đúng quy định về phân loại chất thải y tế (lây nhiễm, nguy hại, thông thường). Việc thu gom và lưu giữ chất thải thường thiếu trang thiết bị đạt chuẩn, không có khu vực lưu trữ riêng biệt, hoặc lưu giữ quá thời hạn cho phép. Một số cơ sở còn chưa ký hợp đồng với đơn vị có chức năng xử lý chất thải nguy hại, gây ra nguy cơ cao về ô nhiễm và vi phạm pháp luật. Bên cạnh đó, việc đào tạo nhân viên về quy trình xử lý chất thải còn chưa được chú trọng, và công tác lập báo cáo định kỳ theo quy định vẫn chưa được thực hiện nghiêm túc.

Như vậy, công tác xử lý chất thải y tế trong phòng khám đông y hiện vẫn chưa được quan tâm đúng mức, tiềm ẩn nguy cơ gây mất an toàn sinh học và ô nhiễm môi trường. Việc nâng cao nhận thức, đầu tư đúng quy chuẩn và tuân thủ nghiêm các quy định pháp luật là yêu cầu cấp thiết để đảm bảo hoạt động của phòng khám vừa hiệu quả vừa bền vững.

II. Xử lý chất thải y tế trong phòng khám đông y là gì?

1. Tầm quan trọng của xử lý chất thải y tế trong phòng khám đông y

Chất thải y tế là toàn bộ chất thải phát sinh trong quá trình khám, chữa bệnh, xét nghiệm, chăm sóc người bệnh, bao gồm cả chất thải nguy hại và chất thải thông thường. Đối với phòng khám Đông y, chất thải có thể đến từ các hoạt động như châm cứu (kim châm, bông gạc), sắc thuốc (nước thải, bã thuốc), sử dụng dược liệu và các vật tư y tế hỗ trợ.

Từ khái niệm trên có thể thấy, dù hoạt động chuyên môn khác biệt so với y học hiện đại, các phòng khám Đông y vẫn phát sinh những loại chất thải đặc thù cần được quản lý nghiêm ngặt. Việc xử lý đúng cách không chỉ đơn thuần là yêu cầu kỹ thuật, mà còn mang ý nghĩa lớn về y tế cộng đồng và pháp lý:

• Bảo vệ sức khỏe cộng đồng: Chất thải y tế nếu không được xử lý đúng quy trình có thể trở thành nguồn lây nhiễm cho nhân viên y tế, bệnh nhân và người dân xung quanh.
• Ngăn ngừa ô nhiễm môi trường: Một lượng nhỏ chất thải Đông y bị thải ra môi trường cũng có thể gây ô nhiễm nguồn nước, đất và không khí nếu chứa dược tính hoặc vi sinh vật gây hại.
• Tuân thủ quy định pháp luật: Các phòng khám hoạt động trong lĩnh vực y tế đều bắt buộc thực hiện đầy đủ quy trình quản lý chất thải theo quy định hiện hành; vi phạm có thể bị xử phạt, tạm đình chỉ hoặc rút giấy phép.
• Góp phần nâng cao hình ảnh và uy tín phòng khám: Việc xử lý chất thải đúng chuẩn thể hiện trách nhiệm nghề nghiệp, giúp xây dựng niềm tin đối với bệnh nhân và cơ quan chức năng.

Vì vậy, xử lý chất thải y tế là một phần không thể tách rời trong hoạt động của phòng khám Đông y. Thực hiện tốt nội dung này không chỉ giúp phòng khám vận hành an toàn, hiệu quả mà còn đảm bảo phát triển đúng hướng, lâu dài và bền vững trong môi trường y tế hiện đại.

2. Những điều cần lưu ý về xử lý chất thải y tế trong phòng khám đông y

Để xử lý chất thải y tế trong phòng khám Đông y một cách đúng quy định và an toàn, cơ sở cần lưu ý đầy đủ các nội dung sau:

• Phân loại chất thải tại nguồn: Theo đúng hướng dẫn tại Thông tư 20/2021/TT-BYT, phân loại rõ chất thải lây nhiễm (kim châm, bông gạc), chất thải nguy hại không lây nhiễm (thuốc Đông y quá hạn, hóa chất tồn dư), chất thải thông thường (bao bì, bã dược liệu...).
• Sử dụng thùng chứa đúng quy chuẩn: Mỗi loại chất thải phải có thùng riêng biệt, màu sắc và ký hiệu theo quy định (vàng, đỏ, xanh, đen), kín, không thấm nước và dễ vệ sinh.
• Lưu giữ và chuyển giao đúng quy định: Chất thải nguy hại phải được lưu giữ tạm thời trong khu vực riêng, không để quá lâu nếu không có thiết bị bảo quản lạnh, và phải ký hợp đồng với đơn vị được cấp phép vận chuyển – xử lý.
• Đào tạo nhân viên: Tổ chức tập huấn định kỳ cho nhân viên y tế và nhân viên phụ trách rác thải về kỹ năng phân loại, thu gom, lưu trữ và ứng phó với sự cố phát sinh.

Do đó, việc xử lý chất thải y tế trong phòng khám Đông y không thể thực hiện theo cách làm đơn giản như rác sinh hoạt thông thường. Phòng khám cần xây dựng quy trình quản lý rõ ràng, có nhân sự phụ trách, ký hợp đồng với đơn vị chuyên nghiệp và thường xuyên rà soát việc tuân thủ. Điều này giúp đảm bảo hoạt động khám chữa bệnh được an toàn, đúng pháp luật và thể hiện trách nhiệm y đức của cơ sở với cộng đồng.

III. Quy định pháp luật liên quan đến xử lý chất thải y tế trong phòng khám đông y

1. Quy định pháp luật cần lưu ý liên quan đến xử lý chất thải y tế trong phòng khám đông y

Xử lý chất thải y tế trong phòng khám Đông y chịu sự điều chỉnh của nhiều văn bản pháp luật chuyên ngành và liên ngành. Các quy định cần đặc biệt lưu ý gồm:

• Luật Bảo vệ môi trường 2020: Là khung pháp lý chung về quản lý chất thải. Yêu cầu cơ sở y tế phải thu gom, phân loại, lưu giữ, chuyển giao và xử lý chất thải y tế đúng quy định, đồng thời chịu trách nhiệm về tác động môi trường từ hoạt động của mình.
• Luật Khám bệnh, chữa bệnh 2023: Phòng khám phải đáp ứng điều kiện về cơ sở vật chất, trong đó bao gồm hệ thống quản lý chất thải y tế phù hợp, bảo đảm vệ sinh, an toàn cho người bệnh và môi trường xung quanh.
• Thông tư 20/2021/TT-BYT của Bộ Y tế: Hướng dẫn cụ thể về quản lý chất thải y tế trong các cơ sở khám chữa bệnh. Quy định cách phân loại, thu gom, lưu giữ, vận chuyển và xử lý các loại chất thải y tế (lây nhiễm, nguy hại, thông thường…).
• Nghị định 45/2022/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực môi trường: Nêu rõ mức phạt đối với hành vi vi phạm quy định về thu gom, phân loại, xử lý chất thải y tế, có thể lên đến hàng trăm triệu đồng hoặc đình chỉ hoạt động cơ sở.
• Thông tư 02/2022/TT-BTNMT, được sửa đổi, bổ sung bởi Thông tư 07/2025/TT-BTNMT: Tại Điều 42, quy định chi tiết về trách nhiệm thu gom, lưu giữ và chuyển giao chất thải y tế đối với cơ sở phát sinh chất thải. Phòng khám cần đảm bảo có hợp đồng với đơn vị có chức năng xử lý chất thải phù hợp, đồng thời ghi chép, lưu trữ đầy đủ hồ sơ liên quan để phục vụ thanh tra, kiểm tra.
• Các quy định địa phương: Một số địa phương ban hành hướng dẫn cụ thể hoặc yêu cầu bổ sung về việc đăng ký chủ nguồn thải chất thải nguy hại, báo cáo định kỳ và kiểm tra đột xuất.

Vì vậy, việc nắm rõ và thực hiện đúng các quy định pháp luật sẽ giúp phòng khám hoạt động ổn định, tránh rủi ro bị xử phạt, đồng thời thể hiện trách nhiệm với cộng đồng và môi trường.

2. Những vi phạm liên quan đến xử lý chất thải y tế trong phòng khám đông y

Mặc dù phòng khám Đông y thường có quy mô nhỏ và lượng chất thải không lớn như bệnh viện, nhưng vẫn tiềm ẩn nhiều vi phạm pháp luật trong quá trình xử lý chất thải y tế. Các vi phạm phổ biến gồm:

• Không phân loại chất thải tại nguồn: Gộp chung chất thải lây nhiễm (kim châm cứu, bông gạc có máu) với rác sinh hoạt, gây nguy cơ lây nhiễm và ô nhiễm môi trường Điều 6 Thông tư 20/2021/TT-BYT.
• Sử dụng thùng chứa không đúng quy chuẩn: Dùng thùng không đúng màu, không có ký hiệu, hoặc không có nắp đậy, gây mất an toàn cho nhân viên y tế và người xung quanh theo Điều 5 Thông tư 20/2021/TT-BYT.
• Lưu giữ chất thải quá thời gian cho phép: Giữ chất thải lây nhiễm quá lâu mà không có thiết bị bảo quản lạnh, vi phạm quy định tại khoản 3 Điều 8 Thông tư 20/2021/TT-BYT.
• Không đào tạo nhân viên: Nhân viên y tế không được hướng dẫn về quy trình phân loại, thu gom và xử lý chất thải đúng cách, dẫn đến vi phạm và mất an toàn..

Do đó, chủ phòng khám cần chủ động rà soát toàn bộ quy trình quản lý chất thải và thực hiện đầy đủ nghĩa vụ theo pháp luật để đảm bảo hoạt động an toàn, đúng chuẩn.

IV. Giải đáp các thắc mắc về xử lý chất thải y tế trong phòng khám đông y

1. Quy trình xử lý chất thải y tế trong phòng khám đông y được thực hiện ra sao?

Theo quy định tại Điều 7, Điều 8 Thông tư 20/2021/TT-BYT và Điều 42 Thông tư 02/2022/TT-BTNMT được bổ sung bởi Khoản 17 Điều 1 Thông tư 07/2025/TT-BTNMT, chất thải y tế tại phòng khám Đông y phải được thu gom, phân loại và xử lý đúng quy trình để đảm bảo an toàn vệ sinh và tuân thủ pháp luật. Cụ thể:

Bước 1: Phân loại chất thải tại nguồn

Chất thải được phân loại ngay tại nơi phát sinh thành: chất thải lây nhiễm, chất thải nguy hại không lây nhiễm, chất thải rắn thông thường và chất thải lỏng. Sử dụng thùng, túi màu đúng quy định, có nhãn cảnh báo rõ ràng.

Bước 2: Thu gom chất thải

Thu gom chất thải lây nhiễm hàng ngày bằng dụng cụ kín, có nắp đậy. Đối với chất thải có nguy cơ lây nhiễm cao, cần xử lý sơ bộ (khử khuẩn) hoặc đóng gói 2 lớp trước khi chuyển đến nơi lưu giữ. Chất thải sắc nhọn được thu gom riêng ít nhất 1 lần/tháng.

Bước 3: Lưu giữ tạm thời

Chất thải sau thu gom được chuyển đến khu lưu giữ tạm thời của phòng khám, có biển báo và thiết kế đúng kỹ thuật. Chất thải chứa thủy ngân phải được để riêng trong hộp kín, không rò rỉ.

Bước 4: Vận chuyển và xử lý

Phòng khám phải ký hợp đồng với đơn vị có chức năng thu gom – vận chuyển – xử lý chất thải y tế nguy hại. Không được tự ý đốt, chôn lấp hay giao cho đơn vị không có giấy phép theo quy định tại Điều 42 Thông tư 02/2022/TT-BTNMT được bổ sung bởi Khoản 17 Điều 1 Thông tư 07/2025/TT-BTNMT.

Bước 5: Quản lý nước thải

Nước thải phát sinh được thu gom vào hệ thống xử lý kín, riêng biệt. Trước khi xả ra môi trường, nước thải phải được xử lý đạt chuẩn theo quy định của pháp luật.

Bước 6: Ghi chép và báo cáo

Phòng khám cần có sổ theo dõi lượng chất thải phát sinh, lưu giữ, chuyển giao. Thực hiện báo cáo định kỳ theo yêu cầu của cơ quan quản lý môi trường và Sở Y tế.

Tóm lại, việc tuân thủ đầy đủ quy trình xử lý chất thải y tế không chỉ giúp phòng khám Đông y tránh vi phạm pháp luật mà còn góp phần bảo vệ sức khỏe cộng đồng và uy tín cơ sở. Đây là trách nhiệm pháp lý và đạo đức bắt buộc đối với mỗi cơ sở hành nghề y.

2. Các tổ chức nào có thể giám sát quá trình xử lý chất thải y tế trong phòng khám đông y?

Việc xử lý chất thải y tế trong phòng khám Đông y nằm trong phạm vi quản lý của nhiều cơ quan chức năng, cụ thể:

• Sở Y tế địa phương: Là cơ quan chuyên ngành trực tiếp giám sát các cơ sở khám chữa bệnh (kể cả đông y). Họ tiến hành kiểm tra việc phân loại, thu gom, lưu giữ chất thải theo đúng quy định tại Thông tư 20/2021/TT-BYT, đồng thời xử lý vi phạm khi phát hiện.
• Sở Tài nguyên và Môi trường (nay là Sở Nông nghiệp và Môi trường): Giám sát các khía cạnh liên quan đến môi trường: chất thải nguy hại, nước thải, khí thải, kiểm tra việc ký hợp đồng với đơn vị xử lý chất thải có chức năng theo quy định của Luật Bảo vệ môi trường 2020 và Thông tư 02/2022/TT-BTNMT.
• Cục Quản lý Môi trường Y tế – Bộ Y tế: Thực hiện kiểm tra, giám sát chuyên sâu và hỗ trợ kỹ thuật cho Sở Y tế trong việc quản lý chất thải y tế tại các cơ sở khám chữa bệnh, bao gồm cả phòng khám tư nhân

Do đó, việc tuân thủ nghiêm quy định xử lý chất thải y tế giúp phòng khám duy trì giấy phép, uy tín và giảm thiểu rủi ro bị kiểm tra hoặc xử phạt.

3. Có cần đăng ký với cơ quan chức năng về hệ thống xử lý chất thải y tế trong phòng khám đông y không?

Việc có cần đăng ký với cơ quan chức năng về hệ thống xử lý chất thải y tế trong phòng khám đông y hay không phụ thuộc vào quy mô hoạt động và loại chất thải phát sinh. Tuy nhiên, nếu phòng khám có phát sinh chất thải y tế như bông gạc dính máu, kim châm cứu đã qua sử dụng, lọ thuốc… thì vẫn phải thu gom, phân loại và chuyển giao cho đơn vị được cấp phép xử lý chất thải y tế nguy hại theo quy định tại Thông tư 20/2021/TT-BYT.

4. Có thể xảy ra những rủi ro nào cho sức khỏe cộng đồng nếu chất thải y tế trong phòng khám đông y không được xử lý đúng cách?

Việc không xử lý đúng cách chất thải y tế tại phòng khám Đông y có thể gây ra nhiều nguy cơ đối với sức khỏe cộng đồng và môi trường xung quanh, cụ thể:

• Nguy cơ lây nhiễm bệnh truyền nhiễm: Kim châm cứu, bông gòn dính máu, dịch cơ thể nếu không được thu gom và xử lý đúng cách có thể chứa mầm bệnh như viêm gan B, viêm gan C, HIV... Những vật liệu này khi tiếp xúc với người thu gom rác, người nhặt ve chai hoặc trẻ em có thể gây lây nhiễm bệnh trong cộng đồng.
• Ô nhiễm môi trường sống: Chất thải y tế bị vứt lẫn với rác sinh hoạt hoặc đổ bừa bãi sẽ gây ô nhiễm đất, nguồn nước và không khí. Nếu bị đốt không kiểm soát, sẽ phát tán khí độc, ảnh hưởng đến sức khỏe người dân sống quanh khu vực.
• Nguy hiểm cho người lao động thu gom rác: Vật sắc nhọn như kim châm cứu, dao lam nếu không được đựng trong hộp chuyên dụng có thể gây thương tích, chảy máu và lây nhiễm bệnh cho nhân viên vệ sinh hoặc người thu gom rác.
• Ảnh hưởng đến uy tín và hoạt động của phòng khám: Khi người dân hoặc cơ quan chức năng phát hiện rác y tế được xử lý sai quy định, phòng khám có thể bị mất uy tín, bị kiểm tra đột xuất hoặc xử phạt hành chính, ảnh hưởng đến hoạt động khám chữa bệnh và việc duy trì giấy phép hành nghề.

Vì vậy, việc thu gom và xử lý chất thải y tế đúng quy định không chỉ là yêu cầu bắt buộc về mặt pháp lý, mà còn là hành động thiết thực để bảo vệ sức khỏe cộng đồng, môi trường và uy tín của chính phòng khám.

V. Vấn đề liên quan đến xử lý chất thải y tế trong phòng khám đông y có nên liên hệ luật sư không? Liên hệ như thế nào?

Việc xử lý chất thải y tế trong phòng khám đông y liên quan đến nhiều quy định pháp luật về y tế, môi trường và thủ tục hành chính. Vì vậy, nên tham khảo ý kiến luật sư để được tư vấn từ đầu, giúp phòng khám thực hiện đúng quy định, ký hợp đồng chuyển giao chất thải hợp pháp và tránh rủi ro bị xử phạt sau này. Luật sư cũng có thể hỗ trợ rà soát thủ tục, hồ sơ và đảm bảo an toàn pháp lý trong quá trình hoạt động.

Trên đây là những chia sẻ pháp lý liên quan đến xử lý chất thải y tế trong phòng khám đông y mà NPLaw gửi đến Quý độc giả. Nếu Quý độc giả còn bất kỳ vướng mắc nào cần được tư vấn thêm, xin vui lòng liên hệ ngay với NPLaw để được giải đáp thắc mắc.