Quảng cáo quá mức công dụng phương pháp điều trị là hành vi quảng bá một phương pháp chữa bệnh, liệu pháp y tế hoặc sản phẩm liên quan đến sức khỏe một cách phóng đại, sai lệch hoặc gây hiểu lầm về hiệu quả thực tế của nó. Do đó, việc nhận diện và phòng tránh những quảng cáo quá mức công dụng phương pháp điều trị là rất quan trọng để bảo vệ sức khỏe và quyền lợi của bản thân và cộng đồng.
Tình trạng quảng cáo quá mức công dụng phương pháp điều trị tại Việt Nam hiện nay đang diễn ra khá phổ biến và phức tạp. Do đó, việc nhận diện và phòng tránh những quảng cáo quá mức công dụng phương pháp điều trị là rất quan trọng để bảo vệ sức khỏe và quyền lợi của bản thân và cộng đồng. Hãy cùng NPLaw tìm hiểu về vấn đề quảng cáo quá mức công dụng phương pháp điều trị trong bài viết dưới đây.
I. Tìm hiểu về quảng cáo quá mức công dụng phương pháp điều trị
1. Quảng cáo quá mức công dụng phương pháp điều trị là gì?
Quảng cáo quá mức công dụng phương pháp điều trị là hành vi quảng bá một phương pháp chữa bệnh, liệu pháp y tế hoặc sản phẩm liên quan đến sức khỏe một cách phóng đại, sai lệch hoặc gây hiểu lầm về hiệu quả thực tế của nó. Hành vi này thường nhằm mục đích thu hút người tiêu dùng sử dụng dịch vụ hoặc mua sản phẩm bằng cách tạo ra những kỳ vọng không có cơ sở khoa học hoặc vượt quá khả năng chứng minh của phương pháp điều trị đó.
Do đó, việc nhận diện và phòng tránh những quảng cáo quá mức công dụng phương pháp điều trị là rất quan trọng để bảo vệ sức khỏe và quyền lợi của bản thân và cộng đồng.
2. Tình trạng quảng cáo quá mức công dụng phương pháp điều trị hiện nay
Tình trạng quảng cáo quá mức công dụng phương pháp điều trị tại Việt Nam hiện nay đang diễn ra khá phổ biến và phức tạp, len lỏi trên nhiều nền tảng từ mạng xã hội, website không chính thống, các kênh bán hàng trực tuyến đến truyền hình và các sự kiện truyền miệng. Nội dung quảng cáo thường sai lệch, thổi phồng hiệu quả, hứa hẹn chữa dứt điểm các bệnh nan y, sử dụng ngôn ngữ khẳng định tuyệt đối và che giấu các tác dụng phụ. Đối tượng quảng cáo rất đa dạng, từ thực phẩm chức năng, mỹ phẩm đến các phương pháp điều trị không chính thống và thiết bị y tế.
Hậu quả của tình trạng này là những thiệt hại về sức khỏe và tài chính cho người dân, sự xói mòn niềm tin vào y học chính thống và gây rối loạn thị trường.
II. Quy định pháp luật về quảng cáo quá mức công dụng phương pháp điều trị
1. Hành vi cấm trong hoạt động quảng cáo phương pháp điều trị
Theo Điều 126 Nghị định 54/2017/NĐ-CP quy định Các thông tin, hình ảnh không được sử dụng trong nội dung quảng cáo thuốc:
- Các thông tin, hình ảnh quy định tại Luật quảng cáo.
- Các nội dung gây hiểu nhầm về thành phần, tác dụng, chỉ định, xuất xứ của thuốc.
- Các nội dung tạo ra cách hiểu: Thuốc này là số một; thuốc này là tốt hơn tất cả; sử dụng thuốc này là biện pháp tốt nhất; sử dụng thuốc này không cần ý kiến của thầy thuốc; thuốc này hoàn toàn vô hại; thuốc không có chống chỉ định; thuốc không có tác dụng không mong muốn; thuốc không có tác dụng có hại.
- Các câu, từ, hình ảnh mang tính suy diễn quá mức dẫn đến hiểu nhầm là tác dụng, chỉ định, hiệu quả của thuốc hoặc vượt quá tác dụng, chỉ định, hiệu quả của thuốc đã được phê duyệt.
- Ghi tác dụng của từng thành phần có trong thuốc để quảng cáo quá công dụng của thuốc hoặc gây nhầm lẫn tác dụng của mỗi thành phần với tác dụng của thuốc.
- Các từ, cụm từ: “điều trị tận gốc”, “tiệt trừ”, “chuyên trị”, “hàng đầu”, “đầu bảng”, “đầu tay”, “lựa chọn”, “chất lượng cao”, “đảm bảo 100%”, “an toàn”, “dứt”, “cắt đứt”, “chặn đứng”, “giảm ngay”, “giảm liền”, “giảm tức thì”, “khỏi ngay”, “khỏi hẳn”, “yên tâm”, “không lo”, “khỏi lo”, “khuyên dùng”, “hotline”, “điện thoại tư vấn” và các từ, cụm từ có ý nghĩa tương tự.
- Các chỉ định không được đưa vào nội dung quảng cáo thuốc:
- Chỉ định điều trị bệnh lao, bệnh phong;
- Chỉ định điều trị bệnh lây qua đường tình dục;
- Chỉ định điều trị chứng mất ngủ;
- Chỉ định mang tính kích dục;
- Chỉ định điều trị bệnh ung thư, bệnh khối u;
- Chỉ định điều trị cắt cơn cai nghiện ma túy;
- Chỉ định điều trị bệnh đái tháo đường hoặc các bệnh rối loạn chuyển hóa tương tự khác;
- Chỉ định điều trị bệnh viêm gan do vi rút, các bệnh nguy hiểm mới nổi.
- Các kết quả kiểm nghiệm chất lượng thuốc, nguyên liệu làm thuốc.
- Kết quả nghiên cứu tiền lâm sàng.
- Kết quả nghiên cứu lâm sàng hoặc kết quả thử tương đương sinh học chưa được Bộ Y tế công nhận.
- Sử dụng danh nghĩa, địa vị, uy tín, thư tín, thư cảm ơn của tổ chức, cá nhân để quảng cáo thuốc.
- Lợi dụng xuất xứ của thuốc, nguyên liệu làm thuốc để quảng cáo thuốc.
- Hình ảnh, tên, biểu tượng của cán bộ y tế.
- Hình ảnh động vật, thực vật thuộc danh mục loài nguy cấp, quý, hiếm được ưu tiên bảo vệ.
- Các câu, từ mang tính mách bảo, truyền miệng để khuyên dùng thuốc.
- Sử dụng hình ảnh người bệnh để mô tả tình trạng bệnh lý hoặc công dụng của thuốc không phù hợp với tài liệu liên quan đến thuốc và các hướng dẫn chuyên môn do Bộ Y tế ban hành hoặc công nhận.
2. Quyền và nghĩa vụ của người quảng cáo phương pháp điều trị
Căn cứ theo Điều 12 Luật Quảng cáo 2012 thì người quảng cáo có quyền và nghĩa vụ như sau:
- Người quảng cáo có các quyền sau:
- Quảng cáo về tổ chức, cá nhân, sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ của mình;
- Quyết định hình thức và phương thức quảng cáo;
- Được cơ quan có thẩm quyền về quảng cáo của địa phương thông tin về quy hoạch quảng cáo ngoài trời đã phê duyệt;
- Yêu cầu thẩm định sản phẩm quảng cáo.
- Người quảng cáo có các nghĩa vụ sau:
- Cung cấp cho người kinh doanh dịch vụ quảng cáo hoặc người phát hành quảng cáo thông tin cần thiết, trung thực, chính xác về cơ quan, tổ chức, cá nhân, sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ, các tài liệu liên quan đến điều kiện quảng cáo và chịu trách nhiệm về các thông tin đó;
- Bảo đảm chất lượng sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ phù hợp với nội dung quảng cáo;
- Chịu trách nhiệm về sản phẩm quảng cáo của mình trong trường hợp trực tiếp thực hiện quảng cáo trên các phương tiện; liên đới chịu trách nhiệm về sản phẩm quảng cáo trong trường hợp thuê người khác thực hiện;
- Cung cấp tài liệu liên quan đến sản phẩm quảng cáo khi người tiếp nhận quảng cáo hoặc cơ quan nhà nước có thẩm quyền yêu cầu.
- Thực hiện quyền và nghĩa vụ khác theo quy định của pháp luật.
3. Quyền và nghĩa vụ của người cung cấp dịch vụ quảng cáo phương pháp điều trị
Căn cứ theo Điều 13 Luật Quảng cáo 2012 thì người cung cấp dịch vụ quảng cáo phương pháp điều trị có quyền và nghĩa vụ như sau:
- Người kinh doanh dịch vụ quảng cáo có các quyền sau:
- Quyết định hình thức và phương thức kinh doanh dịch vụ quảng cáo;
- Được người quảng cáo cung cấp thông tin trung thực, chính xác về tổ chức, cá nhân, sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ được quảng cáo và các tài liệu liên quan đến điều kiện quảng cáo;
- Tham gia ý kiến trong quá trình xây dựng quy hoạch quảng cáo của địa phương và được cơ quan có thẩm quyền về quảng cáo của địa phương thông tin về quy hoạch quảng cáo ngoài trời;
- Yêu cầu thẩm định sản phẩm quảng cáo.
- Người kinh doanh dịch vụ quảng cáo có các nghĩa vụ sau:
- Hoạt động theo đúng phạm vi, lĩnh vực đã được quy định trong giấy chứng nhận đăng ký kinh doanh và tuân thủ quy định của pháp luật về quảng cáo;
- Kiểm tra các tài liệu liên quan đến điều kiện quảng cáo của tổ chức, cá nhân, sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ cần quảng cáo và thực hiện thủ tục có liên quan theo hợp đồng dịch vụ quảng cáo;
- Chịu trách nhiệm về sản phẩm quảng cáo do mình trực tiếp thực hiện;
- Cung cấp tài liệu liên quan đến sản phẩm quảng cáo khi người tiếp nhận quảng cáo hoặc cơ quan nhà nước có thẩm quyền yêu cầu.
- Thực hiện quyền và nghĩa vụ khác theo quy định của pháp luật.
III. Giải đáp các thắc mắc liên quan đến quảng cáo quá mức công dụng phương pháp điều trị
1. Quảng cáo quá mức công dụng phương pháp điều trị có bị xử lý hành chính không?
Căn cứ khoản 5, khoản 7, khoản 8 Điều 34 Nghị định 38/2021/NĐ-CP quy định xử phạt vi phạm quy định về hành vi cấm trong hoạt động quảng cáo như sau:
- Phạt tiền từ 60.000.000 đồng đến 80.000.000 đồng đối với hành vi quảng cáo không đúng hoặc gây nhầm lẫn về khả năng kinh doanh, khả năng cung cấp sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ của tổ chức, cá nhân kinh doanh sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ; về số lượng, chất lượng, giá, công dụng, kiểu dáng, bao bì, nhãn hiệu, xuất xứ, chủng loại, phương thức phục vụ, thời hạn bảo hành của sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ đã đăng ký hoặc đã được công bố, trừ trường hợp quảng cáo mỹ phẩm có tác dụng như thuốc gây hiểu nhầm sản phẩm đó là thuốc tại khoản 4 Điều 51, quảng cáo thực phẩm chức năng gây hiểu nhầm có tác dụng như thuốc chữa bệnh tại điểm b khoản 4 Điều 52, quảng cáo sai sự thật về bản chất, công dụng, chất lượng, nguồn gốc, xuất xứ của thức ăn chăn nuôi, thức ăn thủy sản, chất cải tạo môi trường chăn nuôi, chất cải tạo môi trường thủy sản tại khoản 1 Điều 60, quảng cáo giống cây trồng không đúng hoặc gây nhầm lẫn về khả năng kinh doanh của tổ chức, cá nhân kinh doanh giống (số lượng, chất lượng, giá bán), nội dung ghi trên nhãn, nhãn hiệu tại điểm c khoản 1 Điều 61 Nghị định này.
Theo đó, hành vi quảng cáo quá mức công dụng phương pháp điều trị là một trong những hành vi bị cấm trong hoạt động quảng cáo.
Do vậy, hành vi quảng cáo quá mức công dụng phương pháp điều trị có bị xử lý hành chính.
Ngoài ra còn có thể phải chịu hình phạt bổ sung và thực hiện biện pháp khắc phục hậu quả theo quy định.
2. Quảng cáo quá mức công dụng phương pháp điều trị có thể gây ra hậu quả gì?
Quảng cáo quá mức công dụng phương pháp điều trị có thể gây ra nhiều hậu quả tiêu cực.
Một số hậu quả có thể kể đến là bỏ lỡ cơ hội điều trị đúng cách dẫn đến bệnh tình trở nên nghiêm trọng hơn, gây hại cho sức khỏe, và làm giảm uy tín của ngành công nghiệp thực phẩm chức năng.
3. Người quảng cáo quá mức công dụng phương pháp điều trị phải bồi thường như thế nào khi gây thiệt hại?
Người quảng cáo quá mức công dụng phương pháp điều trị khi gây thiệt hại phải bồi thường theo quy định của pháp luật dân sự về bồi thường thiệt hại ngoài hợp đồng căn cứ vào Điều 584 Bộ luật Dân sự 2015: Người nào có hành vi xâm phạm tính mạng, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm, uy tín, tài sản, quyền, lợi ích hợp pháp khác của người khác mà gây thiệt hại thì phải bồi thường.
Trong trường hợp quảng cáo quá mức công dụng phương pháp điều trị gây thiệt hại, người quảng cáo sẽ phải bồi thường cho người bị thiệt hại những khoản sau:
- Thiệt hại về sức khỏe: Chi phí khám, chữa bệnh, phục hồi sức khỏe, thu nhập thực tế bị mất hoặc giảm sút, chi phí hợp lý và cần thiết khác.
- Thiệt hại về tài sản: Chi phí mua sản phẩm/dịch vụ không đúng công dụng quảng cáo, các chi phí phát sinh do việc sử dụng sản phẩm/dịch vụ đó, thiệt hại tài sản trực tiếp khác.
- Thiệt hại về tinh thần: Một khoản tiền bù đắp tổn thất về tinh thần do sức khỏe bị xâm phạm (mức bồi thường do các bên thỏa thuận hoặc Tòa án quyết định).
IV. Dịch vụ tư vấn pháp lý liên quan đến quảng cáo quá mức công dụng phương pháp điều trị
1. Các dịch vụ tư vấn pháp lý cho doanh nghiệp và cá nhân liên quan đến quảng cáo phương pháp điều trị
Một trong những Công ty Luật cung cấp dịch vụ tư vấn pháp lý cho doanh nghiệp và cá nhân liên quan đến quảng cáo quá mức công dụng phương pháp điều trị là Công ty Luật TNHH Ngọc Phú (NPLaw). Chúng tôi am hiểu sâu sắc các quy định pháp luật hiện hành về quảng cáo, đặc biệt là những hành vi bị cấm và trách nhiệm bồi thường khi quảng cáo sai lệch. Đội ngũ Luật sư giàu kinh nghiệm của chúng tôi sẵn sàng hỗ trợ bạn từ việc thẩm định nội dung quảng cáo, đảm bảo tuân thủ pháp luật, đến giải quyết các tranh chấp phát sinh liên quan đến quảng cáo phương pháp điều trị, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của bạn một cách hiệu quả nhất.
2. Hướng dẫn cách tránh vi phạm trong quảng cáo phương pháp điều trị
Để tránh vi phạm pháp luật trong quảng cáo phương pháp điều trị, cả doanh nghiệp và cá nhân cần tuân thủ nghiêm ngặt các quy định hiện hành, cụ thể:
- Nắm vững các quy định pháp luật liên quan.
- Đảm bảo tính trung thực và chính xác của thông tin quảng cáo: Không quảng cáo sai sự thật, Không gây nhầm lẫn, Không sử dụng các từ ngữ tuyệt đối, So sánh có cơ sở,...
- Tuân thủ quy định về nội dung và hình thức quảng cáo.
- Tham khảo ý kiến chuyên gia pháp lý.
- Cập nhật thường xuyên các quy định mới.
Trường hợp bạn có nhu cầu cần được hỗ trợ về tư vấn pháp luật về quảng cáo quá mức công dụng phương pháp điều trị để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình, có thể liên hệ ngay với NPLaw để được kịp thời hỗ trợ.
