Tất tần tật những điều cần biết về quyền hành khách khi đi máy bay

Quyền hành khách khi đi máy bay là quyền cơ bản và được nhiều người quan tâm. Tuy nhiên, việc tìm hiểu các quy định pháp luật liên quan đến vấn đề này luôn là rào cản cho những chủ thể có nhu cầu. Hãy để NPLaw đồng hành cùng bạn trên con đường khám phá những thông tin cần biết về quyền hành khách khi đi máy bay.

I. Thực trạng hiện nay của quyền hành khách khi đi máy bay 

Trong bối cảnh ngành hàng không phát triển mạnh mẽ, số lượng các chuyến bay dân dụng có xu hướng ngày càng tăng. Theo thống kê của Cục hàng không Việt Nam thì riêng trong quý IV năm 2024, số giờ bay hàng ngày dao động trong khoảng 240.000 đến 252.000 giờ.

Tuy nhiên, bên cạnh những dấu hiệu tích cực về sự phát triển của vận tải hành khách bằng đường hàng không là những vấn đề phát sinh liên quan đến quyền lợi của hành khách vẫn diễn ra phổ biến. Thực tế cho thấy, nhiều hành khách vẫn không biết bảo vệ các quyền lợi của mình khi gặp sự cố như chuyến bay bị hoãn/hủy hoặc dịch vụ không đạt chuẩn….

Từ những phân tích trên có thể thấy, việc nắm rõ các quy định pháp luật hiện hành là biện pháp để bảo vệ quyền lợi chính đáng của hành khách khi đi máy bay. 

II. Quyền hành khách khi đi máy bay là gì?

Trước khi đi sâu vào tìm hiểu những quy định về quyền hành khách khi đi máy bay, quý bạn đọc cần hiểu rõ định nghĩa về thuật ngữ này. 

Pháp luật hiện hành không đưa ra giải thích thế nào là quyền hành khách khi đi máy bay, tuy nhiên, theo những quy định liên quan tại Luật Hàng không dân dụng năm 2006, NPLaw đưa ra khái niệm cơ bản về cụm từ này như sau: 

Quyền hành khách khi đi máy bay là tổng hợp các quyền và lợi ích hợp pháp của người sử dụng dịch vụ vận chuyển hàng không, được pháp luật và điều lệ của hãng hàng không bảo vệ.

Từ định nghĩa này, NPLaw sẽ phân tích tầm quan trọng và những lưu ý về quyền hành khách khi đi máy bay. 

1. Tầm quan trọng của quyền hành khách khi đi máy bay

Nhiều hành khách khi tham gia dịch vụ vận tải bằng đường hàng không nhưng không chuẩn bị cũng như tìm hiểu trước về các quyền lợi mà mình có thể nhận. Điều này xuất phát từ việc không nắm rõ tầm quan trọng của quyền hành khách khi đi máy bay. 

Do vậy, với mục đích nâng cao nhận thức của quý bạn đọc về vấn đề này, NPLaw đưa ra một số phân tích về tầm quan trọng của quyền hành khách: 

• Bảo vệ quyền lợi chính đáng của khách hàng: Việc xảy ra các sự cố trên chuyến bay là điều không hề mong muốn, tuy nhiên, việc nắm rõ các quyền lợi hàng khách có thể nhận được khi xảy ra sự cố sẽ giúp khách hàng không bị rơi vào thế yếu trong mối quan hệ với bên cung cấp dịch vụ. 
• Nâng cao chất lượng các chuyến bay: Quyền hành khách được quy định rõ ràng tại các văn bản quy phạm pháp luật không chỉ giúp người tiêu dùng nhận thức được quyền của mình mà còn tạo áp lực buộc các hãng hàng không nâng cao chất lượng dịch vụ. 
• Cơ sở để giải quyết tranh chấp: Quyền hàng khách còn là căn cứ để quý bạn đọc giải quyết các tranh chấp phát sinh trước, trong và sau khi đi máy bay. 

Tóm lại, quyền hành khách khi đi máy bay đóng vai trò quan trọng, không chỉ đảm bảo lợi ích của người tiêu dùng mà còn góp phần nâng cao chất lượng dịch vụ và tạo sự công bằng giữa hãng bay và hành khách. 

2. Những điều cần lưu ý về quyền hành khách khi đi máy bay

Để có thể tận dụng tối đa được quyền hành khách khi đi máy bay, quý bạn đọc cần lưu ý những vấn đề sau: 

• Nắm rõ các quy định pháp luật: Pháp luật hiện hành quy định cụ thể về quyền của hành khách khi đi máy bay, do vậy, quý bạn đọc cần tìm hiểu và nắm rõ các quy định này. 
• Theo dõi các quy định của hãng: Bên cạnh quy định chung của pháp luật, hiện nay, tùy từng hãng hàng không mà điều lệ quy định về quyền hành khách khác nhau. Việc nắm rõ các quy định riêng của từng hãng là cơ sở để khiếu nại, khởi kiện sau này. 
• Lưu giữ giấy tờ, tài liệu liên quan đến chuyến bay: Một nội dung mà khách hàng thường bỏ sót là việc lưu giữ các bằng chứng như vé máy bay,...Điều này là chứng cứ để xác định lỗi trong giải quyết tranh chấp với hãng. 

Tóm lại, bằng cách chú trọng thực hiện những lưu ý trên thì quyền hành khách khi đi máy bay sẽ phần nào được đảm bảo cũng như giúp quý bạn đọc tự tin hơn khi đối diện với các tình huống bất lợi. 

III. Quy định pháp luật liên quan đến quyền hành khách khi đi máy bay

Như đã phân tích ở trên, việc nắm rõ các quy định pháp luật là một trong những lưu ý quan trọng về quyền hành khách khi đi máy bay. Tuy nhiên, việc tìm hiểu các quy định pháp luật hiện hành không phải là điều đơn giản với phần lớn chủ thể. 

Hiểu được điều này, NPLaw cung cấp cho quý bạn đọc những quy định mới nhất về quyền hành khách khi đi máy bay như sau: 

1. Quy định cần lưu ý liên quan đến quyền hành khách khi đi máy bay

Theo Điều 147 Luật Hàng không dân dụng năm 2006, quyền của hành khách khi đi máy bay được quy định như sau: 

• Được thông báo bằng văn bản về mức giới hạn trách nhiệm bồi thường thiệt hại của người vận chuyển áp dụng đối với trường hợp hành khách bị chết, bị thương, hành lý bị hư hỏng, mất và vận chuyển chậm.
• Trong trường hợp hành khách không được vận chuyển do lỗi của người vận chuyển, hành khách có quyền yêu cầu người vận chuyển thu xếp hành trình phù hợp hoặc hoàn trả lại tiền phần vé chưa sử dụng.
• Trong các trường hợp hãng hàng không từ chối vận chuyển hàng khách có vé và đã được xác nhận chỗ trên chuyến bay hoặc đang trong hành trình theo quy định pháp luật, hành khách được nhận lại tiền vé hoặc số tiền tương ứng của phần vé chưa sử dụng, sau khi đã trừ phí và tiền phạt được ghi trong Điều lệ vận chuyển.
• Từ chối chuyến bay; nếu đang trong hành trình, hành khách có quyền từ chối bay tiếp tại bất kỳ cảng hàng không, sân bay hoặc nơi hạ cánh bắt buộc nào và có quyền nhận lại tiền vé hoặc số tiền tương ứng của phần vé chưa sử dụng, sau khi đã trừ phí và tiền phạt được ghi trong Điều lệ vận chuyển.
• Được miễn giá dịch vụ vận chuyển hành lý với mức tối thiểu được ghi trong Điều lệ vận chuyển. 
• Trẻ em dưới mười hai tuổi đi tàu bay được miễn, giảm giá dịch vụ vận chuyển với mức ghi trong Điều lệ vận chuyển.
• Trẻ em từ hai tuổi đến dưới mười hai tuổi được bố trí chỗ ngồi riêng; trẻ em dưới hai tuổi không có chỗ ngồi riêng và phải có người lớn đi cùng. 

Như vậy, qua phân tích trên có thể thấy quyền hành khách khi đi máy bay là vấn đề được Nhà nước quan tâm, chú trọng. Do vậy, để đảm bảo lợi ích tối đa cho mình, quý bạn đọc cần nắm rõ các quy định trên. 

2. Quyền hành khách khi đi máy bay trong tình huống khẩn cấp được quy định bởi cơ quan nào?

Để biết được cơ quan có thẩm quyền quy định quyền hành khách khi đi máy bay trong tình huống khẩn cấp, trước hết, quý bạn đọc cần nắm rõ thế nào là tình huống khẩn cấp. Theo đó, tình huống khẩn cấp khi đi máy bay bao gồm: sự cố kỹ thuật, khủng bố hoặc thiên tai,..

Trong các tình huống khẩn cấp đó, pháp luật hiện hành ghi nhận thẩm quyền quy định quyền hành khách cho cơ quan quản lý nhà nước về hàng không. Cụ thể: 

• Cảng vụ hàng không: Phối hợp với doanh nghiệp cảng hàng không thực hiện phương án khẩn nguy, cứu nạn, xử lý sự cố và tai nạn tàu bay xảy ra trong khu vực cảng hàng không, sân bay và khu vực lân cận cảng hàng không, sân bay (khoản 3 Điều 60 Luật Hàng không dân dụng năm 2006). 
• Cục Hàng không Việt Nam (Điều 21 Thông tư 81/2014/TT-BGTVT).

Tóm lại, quyền hành khách khi đi máy bay trong tình huống khẩn cấp được Cảng vụ hàng không hoặc Cục Hàng không Việt Nam quy định. 

IV. Giải đáp các thắc mắc liên quan đến quyền hành khách khi đi máy bay

Để làm rõ hơn về quyền hành khách khi đi máy bay, NPLaw đưa ra một số giải đáp cho những thắc mắc thường gặp như sau: 

1. Nếu hành khách bị trễ chuyến bay do lỗi của hãng, quyền hành khách khi đi máy bay sẽ được bảo vệ ra sao?

Trường hợp hành khách bị trễ chuyến bay do lỗi của hãng, quyền hành khách khi đi máy bay được bảo vệ theo quy định tại Điều 8 Thông tư 81/2014/TT-BGTVT, sửa đổi bổ sung bởi Khoản 2 Điều 1 Thông tư 19/2023/TT-BGTVT như sau: 

• Quyền được hãng hàng không cung cấp, cập nhật đầy đủ thông tin theo phương thức thích hợp; xin lỗi hành khách; bảo đảm việc ăn, nghỉ, đi lại và chịu các chi phí khác có liên quan trực tiếp phù hợp với thời gian chờ đợi tại cảng hàng không được quy định trong Điều lệ vận chuyển và phải đảm bảo chất lượng dịch vụ hành khách tại cảng hàng không. 
• Đối với chuyến bay chậm từ 02 giờ trở lên: trong phạm vi cung cấp dịch vụ của người vận chuyển, chuyển đổi hành trình phù hợp cho hành khách hoặc chuyển sang chuyến bay khác để hành khách tới được điểm cuối của hành trình, miễn trừ điều kiện hạn chế về chuyển đổi hành trình hoặc chuyển đổi chuyến bay và phụ thu liên quan (nếu có) cho hành khách. 
• Đối với chuyến bay chậm từ 05 giờ trở lên: trường hợp hành khách không yêu cầu người vận chuyển chuyển chuyến bay mà yêu cầu hoàn trả tiền vé, người vận chuyển hoàn trả toàn bộ tiền vé hoặc hoàn trả tiền phần vé chưa sử dụng theo sự lựa chọn của hành khách tại cảng hàng không hoặc tại các văn phòng đại diện, chi nhánh hoặc đại lý bán vé do hãng hàng không chỉ định.
• Đối với chuyến bay chậm kéo dài: ngoài các quyền trên, hành khách  đã được xác nhận chỗ và có vé trên chuyến bay còn có quyền nhận được khoản bồi thường ứng trước không hoàn lại từ hãng hàng không.  

Việc chuyến bay bị chậm đang là vấn đề phổ biến khi sử dụng các dịch vụ vận tải hành khách bằng đường hàng không hiện nay, do vậy, việc nắm rõ các quy định trên sẽ góp phần bảo đảm quyền lợi tối đa cho hành khách. 

2. Hành khách có quyền khiếu nại về dịch vụ trên máy bay nếu không hài lòng không?

Có. Theo khoản 1 Điều 170 Luật Hàng không dân dụng năm 2006 thì hành khách có quyền khiếu nại để bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp khi bị xâm hại. 

3. Khi gặp sự cố về sức khỏe trên chuyến bay, quyền hành khách khi đi máy bay có được bảo đảm không?

Có. Khi gặp sự cố về sức khỏe trên chuyến bay, quyền hành khách khi đi máy bay vẫn được bảo đảm. Theo đó, các nhân viên trên chuyến bay sẽ thực hiện các biện pháp sơ cứu ban đầu, đồng thời yêu cầu liên hệ với nhân viên y tế hoặc bác sĩ trên chuyến bay. Trường hợp tình trạng sức khỏe có xu hướng nghiêm trọng, hãng sẽ thực hiện hạ cánh khẩn cấp. 

Điều này hoàn toàn phù hợp với quyền được bảo đảm về tính mạng và sức khỏe của công dân. 

4. Quyền hành khách khi đi máy bay trong trường hợp xảy ra tai nạn được quy định như thế nào?

Theo Điều 160 Luật Hàng không dân dụng năm 2006 thì hãng hàng không có trách nhiệm bồi thường thiệt hại trong trường hợp hành khách chết hoặc bị thương do tai nạn xảy ra trong tàu bay, trong thời gian người vận chuyển đưa hành khách lên tàu bay hoặc rời tàu bay. 

Đồng thời, Điều 169 Luật này cũng quy định về quyền được nhận ngay một khoản tiền của hành khách hoặc người có quyền yêu cầu bồi thường thiệt hại trong trường hợp xảy ra tai nạn tàu bay gây thiệt hại đến tính mạng, sức khỏe của hành khách. 

5. Hành khách có quyền yêu cầu bồi thường cho các chi phí phát sinh do sự cố chuyến bay không?

Có. Theo pháp luật hiện hành, hành khách có quyền yêu cầu bồi thường các khoản chi phí sau: 

• Quyền yêu cầu hãng thu xếp hành trình phù hợp hoặc hoàn trả tiền phần vé chưa sử dụng trong trường hợp không được vận chuyển do lỗi của hãng (khoản 2 Điều 147 Luật Hàng không dân dụng năm 2006). 
• Quyền yêu cầu bồi thường thiệt hại trong trường hợp hành khách chết hoặc bị thương do tai nạn xảy ra trong tàu bay, trong thời gian người vận chuyển đưa hành khách lên tàu bay hoặc rời tàu bay (Điều 160 Luật Hàng không dân dụng năm 2006). 
• Quyền yêu cầu bồi thường thiệt hại do vận chuyển chậm (Điều 164 Luật Hàng không dân dụng năm 2006).  

V. Vấn đề liên quan đến quyền hành khách khi đi máy bay có nên liên hệ luật sư không? Liên hệ như thế nào?

Các quy định liên quan đến quyền hành khách khi đi máy bay khá phức tạp và không phải chủ thể nào cũng hiểu rõ để áp dụng chính xác. Do vậy, việc tiếp nhận ý kiến tư vấn của luật sư về các vấn đề liên quan đến quyền này là một biện pháp tối ưu, được nhiều chủ thể lựa chọn. 

NPLaw với kinh nghiệm nhiều năm trong ngành pháp lý, là đơn vị cung cấp dịch vụ pháp lý liên quan đến quyền hành khách khi đi máy bay uy tín hàng đầu tại Việt Nam. Do vậy, nếu có thắc mắc liên quan đến vấn đề này, đừng ngần ngại liên hệ với chúng tôi để nhận được tư vấn chính xác. 

Như vậy, qua bài viết trên đây, NPLaw đã cung cấp cho quý bạn đọc cái nhìn tổng quan về vấn đề quyền hành khách khi đi máy bay. Việc nắm rõ các quy định này không chỉ giúp quý khách hàng đảm bảo quyền lợi mà còn hạn chế rủi ro pháp lý có thể phát sinh trong tương lai.