Tất tần tật những điều cần biết về vấn đề bị sa thải ngay sau khi yêu cầu nghỉ phép

Bị sa thải ngay sau khi yêu cầu nghỉ phép không còn là vấn đề xa lạ với nhiều người lao động. Do vậy, các chủ thể này có xu hướng tìm hiểu các quy định điều chỉnh vấn đề này để chủ động trong bảo vệ quyền lợi hợp pháp của mình. Tuy nhiên, trong hệ thống pháp luật phức tạp hiện nay, việc tìm và áp dụng chính xác quy định liên quan không phải điều dễ dàng. Đừng lo lắng, bài viết dưới đây của NPLaw sẽ cung cấp chính xác nhưng thông tin bạn cần.  

I. Thực trạng liên quan đến bị sa thải ngay sau khi yêu cầu nghỉ phép

Xin nghỉ phép với lý do chính đáng là quyền lợi của người lao động trong quá trình làm việc. Tuy nhiên, thực tế hiện nay cho thấy, nhiều người sử dụng lao động lạm dụng hình thức xử lý kỷ luật sa thải một cách tùy tiện để "dằn mặt" những nhân viên yêu cầu quyền lợi nghỉ phép. 

Có thể kể đến một số trường hợp thường gặp như sau: 

• Người lao động xin nghỉ phép dài ngày nhưng doanh nghiệp cho rằng đó là ảnh hưởng hoạt động sản xuất, kinh doanh. 
• Người lao động xin nghỉ vì lý do bất khả kháng, khẩn cấp nhưng không được công ty chấp thuận và lấy lý do tự ý bỏ việc để sa thải. 

Đây chỉ là hai trong vô vàn trường hợp liên quan tới vấn đề người lao động bị sa thải ngay sau khi yêu cầu nghỉ phép. Điều này ảnh hưởng trực tiếp tới quyền nghỉ phép hợp pháp của người lao động và phần nào tạo ra những tiêu cực trong văn hóa công ty. 

II. Khái niệm về bị sa thải ngay sau khi yêu cầu nghỉ phép

Trước hết, để hiểu và áp dụng chính xác các quy định pháp luật liên quan tới vấn đề bị sa thải ngay sau khi yêu cầu nghỉ phép, quý bạn đọc cần nắm rõ định nghĩa về thuật ngữ này. 

1. Bị sa thải ngay sau khi yêu cầu nghỉ phép là gì?

Pháp luật hiện nay không có quy định giải thích thế nào là “bị sa thải ngay sau khi yêu cầu nghỉ phép”. Điều này phần này khiến người lao động gặp khó khăn khi tự tìm hiểu về vấn đề này. 

Tuy nhiên căn cứ vào các quy định liên quan tại Bộ Luật Lao động năm 2019, có thể rút ra khái niệm cơ bản về cụm từ này như sau: Bị sa thải ngay sau khi yêu cầu nghỉ phép là tình trạng người sử dụng lao động ra quyết định một chiều nhằm chấm dứt quan hệ lao động với nhân viên trong một khoảng thời gian ngắn ngay sau khi người đó thực hiện quyền yêu cầu được nghỉ phép theo quy định của pháp luật hoặc nội quy công ty.

Việc nắm rõ khái niệm của thuật ngữ này sẽ là nền tảng để người lao động tìm kiếm các quy định liên quan nhằm bảo vệ quyền lợi chính đáng của mình. 

2. Có phải mọi trường hợp sa thải sau khi người lao động yêu cầu nghỉ phép đều bị coi là trái pháp luật không?

Câu hỏi được nhiều người quan tâm khi tìm hiểu về vấn đề này là liệu mọi trường hợp sa thải sau khi người lao động yêu cầu nghỉ phép đều bị coi là trái pháp luật không? Câu trả lời là không. 

Theo khoản 4 Điều 125 Bộ Luật Lao động năm 2019 thì người sử dụng lao động có thể áp dụng hình thức xử lý kỷ luật sa thải hợp pháp trong trường hợp “Người lao động tự ý bỏ việc 05 ngày cộng dồn trong thời hạn 30 ngày hoặc 20 ngày cộng dồn trong thời hạn 365 ngày tính từ ngày đầu tiên tự ý bỏ việc mà không có lý do chính đáng.

Trường hợp được coi là có lý do chính đáng bao gồm thiên tai, hỏa hoạn, bản thân, thân nhân bị ốm có xác nhận của cơ sở khám bệnh, chữa bệnh có thẩm quyền và trường hợp khác được quy định trong nội quy lao động”. 

Tóm lại, trong trường hợp người lao động yêu cầu nghỉ phép nhưng chưa được người sử dụng lao động chấp thuận mà đã tự ý nghỉ việc trong thời hạn trên thì việc sa thải là đúng pháp luật. 

3. Bị sa thải ngay sau khi yêu cầu nghỉ phép có được coi là hành vi phân biệt đối xử với người lao động không?

Một vấn đề nữa cũng được nhiều người quan tâm là việc bị sa thải ngay sau khi yêu cầu nghỉ phép có phải là dấu hiệu của hành vi phân biệt đối xử với người lao động không? Câu trả lời là Không.

Khoản 8 Điều 3 Bộ Luật Lao động năm 2019 có quy định rõ về định nghĩa của phân biệt đối xử trong lao động như sau: Phân biệt đối xử trong lao động là hành vi phân biệt, loại trừ hoặc ưu tiên dựa trên chủng tộc, màu da, nguồn gốc quốc gia hoặc nguồn gốc xã hội, dân tộc, giới tính, độ tuổi, tình trạng thai sản, tình trạng hôn nhân, tôn giáo, tín ngưỡng, chính kiến, khuyết tật, trách nhiệm gia đình hoặc trên cơ sở tình trạng nhiễm HIV hoặc vì lý do thành lập, gia nhập và hoạt động công đoàn, tổ chức của người lao động tại doanh nghiệp có tác động làm ảnh hưởng đến bình đẳng về cơ hội việc làm hoặc nghề nghiệp.

Từ đó có thể thấy, nếu việc người lao động bị sa thải ngay sau khi yêu cầu nghỉ phép xuất phát từ việc họ tự ý nghỉ việc trước đây thì không xem là dấu hiệu của hành vi phân biệt đối xử trong lao động. 

Ngược lại, trong trường hợp việc người lao động bị sa thải ngay sau khi yêu cầu nghỉ phép xuất phát từ ý muốn chủ quan của công ty do giới tính, độ tuổi, tình trạng thai sản,... thì đây chính là hành vi phân biệt đối xử. 

III. Quy định của pháp luật liên quan đến bị sa thải ngay sau khi yêu cầu nghỉ phép

Phân tích dưới đây của NPLaw sẽ đi sâu vào các quy định của pháp luật liên quan đến bị sa thải ngay sau khi yêu cầu nghỉ phép

1. Pháp luật hiện hành quy định như thế nào về quyền nghỉ phép của người lao động?

Để bảo vệ quyền lợi của người lao động, pháp luật hiện hành đã đưa ra nhiều quy định nhằm cụ thể hóa quyền nghỉ phép của đối tượng này. 

Theo điểm b khoản 1 Điều 5 Bộ Luật Lao động năm 2019 thì một trong các quyền của người lao động là “....nghỉ theo chế độ, nghỉ hằng năm có hưởng lương…” 

Đồng thời, Điều 113 Bộ Luật này cũng đưa ra các quy định về nghỉ hằng năm của người lao động làm việc đủ 12 tháng cho một người sử dụng lao động như sau:

• 12 ngày làm việc đối với người làm công việc trong điều kiện bình thường.
• 14 ngày làm việc đối với người lao động chưa thành niên, lao động là người khuyết tật, người làm nghề, công việc nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm.
• 16 ngày làm việc đối với người làm nghề, công việc đặc biệt nặng nhọc, độc hại, nguy hiểm.

Mặt khác, người lao động còn có thể xin nghỉ việc riêng, nghỉ không hưởng lương theo Điều 115 Bộ Luật Lao động năm 2019:

• Nghỉ hưởng lương 03 ngày đối với trường hợp kết hôn; 01 ngày đối với trường hợp con đẻ, con nuôi kết hôn; 03 ngày đối với trường hợp cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi; cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi của vợ hoặc chồng; vợ hoặc chồng; con đẻ, con nuôi chết (khoản 1). 
• Người lao động được nghỉ không hưởng lương 01 ngày và phải thông báo với người sử dụng lao động khi ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại, anh, chị, em ruột chết; cha hoặc mẹ kết hôn; anh, chị, em ruột kết hôn (khoản 2). 
• Ngoài các trường hợp trên, người lao động có thể thỏa thuận với người sử dụng lao động để nghỉ không hưởng lương.

Như vậy, trong năm, ngoài các ngày nghỉ phép năm, người lao động còn có quyền nghỉ phép vì việc riêng hoặc nghỉ không hưởng lương theo thỏa thuận với người sử dụng lao động. 

2. Pháp luật quy định ra sao về việc sa thải người lao động trong thời gian đang nghỉ phép?

Sa thải là một trong những hình thức xử lý kỷ luật lao động (Điều 124 Bộ Luật Lao động năm 2019). Do vậy, nguyên tắc, trình tự xử lý sa thải chính là nguyên tắc, trình tự xử lý kỷ luật lao động. 

Theo Khoản 4 Điều 122 Bộ Luật Lao động năm 2019, các trường hợp không được xử lý kỷ luật nói chung và sa thải người lao động nói riêng bao gồm:

• Nghỉ ốm đau, điều dưỡng; nghỉ việc được sự đồng ý của người sử dụng lao động (điểm a). 
• Người lao động nữ mang thai; người lao động nghỉ thai sản, nuôi con dưới 12 tháng tuổi (điểm d).

Từ những phân tích trên có thể thấy, khi người lao động đang nghỉ phép thuộc một trong hai trường hợp trên thì pháp luật không cho phép người sử dụng lao động áp dụng hình thức kỷ luật sa thải. 

3. Pháp luật có quy định chế tài xử phạt đối với hành vi sa thải trái pháp luật sau khi người lao động yêu cầu nghỉ phép không?

Với mục đích răn đe những người sử dụng lao động, pháp luật hiện nay cũng đưa ra quy định về chế tài xử phạt đối với hành vi sa thải trái pháp luật sau khi người lao động yêu cầu nghỉ phép.

Theo điểm đ khoản 3 Điều 19 Nghị định 12/2022/NĐ-CP thì mức xử phạt đối với người sử dụng lao động trong trường hợp này như sau: 

Phạt tiền từ 20.000.000 đồng đến 40.000.000 đồng đối với người sử dụng lao động khi có một trong các hành vi sau đây:

đ) Xử lý kỷ luật lao động đối với người lao động đang trong thời gian sau đây: nghỉ ốm đau; nghỉ điều dưỡng; nghỉ việc được sự đồng ý của người sử dụng lao động; đang bị tạm giữ; đang bị tạm giam; đang chờ kết quả của cơ quan có thẩm quyền điều tra, xác minh và kết luận đối với hành vi vi phạm được quy định tại khoản 1 và khoản 2 Điều 125 của Bộ luật Lao động.

Bên cạnh đó, người sử dụng lao động còn có thể phải nhận người lao động trở lại làm việc và trả đủ tiền lương theo hợp đồng lao động cho người lao động tương ứng với những ngày nghỉ việc khi người sử dụng lao động áp dụng hình thức xử lý kỷ luật sa thải (điểm a khoản 4 Điều 19 Nghị định 12/2022/NĐ-CP). 

IV. Giải đáp các vấn đề thắc mắc thường gặp liên quan đến bị sa thải ngay sau khi yêu cầu nghỉ phép

Phần dưới đây, NPLaw sẽ tổng hợp các thắc mắc thường gặp liên quan đến bị sa thải ngay sau khi yêu cầu nghỉ phép và đưa ra giải đáp theo quy định pháp luật hiện hành. 

1. Người lao động có thể yêu cầu nhận lại làm việc khi bị sa thải trái pháp luật không?

Có thể. Khi có căn cứ chứng minh việc sa thải là trái pháp luật, người lao động có thể yêu cầu người sử dụng lao động nhận mình làm việc trở lên theo hợp đồng lao động đã ký kết (khoản 1 Điều 41 Bộ Luật Lao động năm 2019). 

2. Bị sa thải ngay sau khi yêu cầu nghỉ phép có được bồi thường thiệt hại không?

Có thể. Nếu việc sa thải ngay sau khi yêu cầu nghỉ phép thuộc trường hợp trái pháp luật, thì theo khoản 1 Điều 41 Bộ Luật Lao động năm 2019, người lao động có thể được nhận các khoản sau:

• Được trả tiền lương, đóng bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp trong những ngày người lao động không được làm việc. 
• Được trả thêm một khoản tiền ít nhất bằng 02 tháng tiền lương theo hợp đồng lao động.

Tuy pháp luật không nói rõ là bồi thường thiệt hại nhưng tinh thần của điều khoản này đã thể hiện nỗ lực bù đắp quyền lợi cho người lao động khi bị sa thải trái phép. 

3. Bị sa thải ngay sau khi yêu cầu nghỉ phép thì người lao động có quyền khiếu nại, khởi kiện không?

Có thể. Khi bị sa thải ngay sau khi yêu cầu nghỉ phép và có chứng cứ chứng minh hành vi này là trái pháp luật, người lao động có thể thực hiện khiếu nại theo quy định tại Điều 131 hoặc khởi kiện theo khoản 3 Điều 187 Bộ Luật Lao động năm 2019 để bảo vệ quyền lợi của mình. 

4. Trường hợp sa thải ngay sau khi người lao động yêu cầu nghỉ phép nhưng không có căn cứ rõ ràng thì xử lý thế nào?

Theo Điều 187 - 190 Bộ Luật Lao động năm 2019, trường hợp sa thải ngay sau khi người lao động yêu cầu nghỉ phép nhưng không có căn cứ rõ ràng thì người lao động có thể thực hiện các bước sau để bảo vệ quyền lợi của mình: 

• Khiếu nại với công ty hoặc cơ quan có thẩm quyền về việc bị sa thải ngay sau khi người lao động yêu cầu nghỉ phép nhưng không có căn cứ rõ ràng. 
• Thực hiện hòa giải của hòa giải viên lao động nếu cả hai bên đều đồng ý. Trường hợp không hòa giải hoặc hòa giải không thành, người lao động có thể yêu cầu Hội đồng trọng tài lao động giải quyết hoặc yêu cầu Tòa án giải quyết. 

Trên đây là những việc mà người lao động có thể làm để bảo vệ quyền lợi trong trường hợp bị sa thải khi yêu cầu nghỉ phép. 

5. Bị sa thải ngay sau khi yêu cầu nghỉ phép có bị coi là hành vi sa thải trái pháp luật không?

Tùy từng trường hợp cụ thể. Để đánh giá hành vi sa thải ngay sau khi yêu cầu nghỉ phép có trái pháp luật không thì cần dựa trên một số yếu tố:

• Căn cứ xử lý kỷ luật sa thải theo Điều 125 Bộ Luật Lao động năm 2019. 
• Dấu hiệu thể hiện sự phân biệt đối xử trong lao động theo khoản 8 Điều 3 Bộ Luật Lao động năm 2019. 
• Không đúng trình tự, thủ tục sa thải theo Điều 122 Bộ Luật Lao động năm 2019. 

Tóm lại, chỉ dựa trên hành vi sa thải ngay khi yêu cầu nghỉ phép thì không thể kết luận chắc chắn là hành vi trái pháp luật mà còn cần căn cứ vào các yếu tố trên. 

V. Tại sao nên tìm luật sư tư vấn ở NPLaw khi có vấn đề về bị sa thải ngay sau khi yêu cầu nghỉ phép

Việc xử lý các vấn đề về bị sa thải ngay sau khi yêu cầu nghỉ phép thường kéo dài và đòi hỏi sự am hiểu về quy trình tố tụng cũng như hệ thống pháp luật Việt Nam. Điều này khiến nhiều cá nhân, tổ chức liên quan lựa chọn sử dụng dịch vụ pháp lý để bảo đảm quyền lợi của mình. 

Đến với NPLaw, quý khách hàng nhận được những lợi ích sau:

• Đội ngũ luật sư giàu kinh nghiệm thực tế trong các vấn đề về bị sa thải ngay sau khi yêu cầu nghỉ phép.
• Hỗ trợ soạn thư từ, đơn khởi kiện,...và gửi đến các cơ quan có thẩm quyền. 
• Đánh giá tính hợp pháp của quyết định sa thải.
• Xác định mức bồi thường có thể yêu cầu. 

Trên đây là các thông tin mang tính tham khảo, Quý khách hàng cần tư vấn chi tiết về trường hợp cụ thể, vui lòng liên hệ cho Hãng luật NPLaw để được tư vấn ngay.