Giai đoạn hiện nay, vấn đề vi phạm trong sản xuất thực phẩm đang được nhiều người quan tâm bởi hậu quả của nó tới sức khỏe cộng đồng. Vậy, thế nào là vi phạm trong sản xuất thực phẩm? quy định hiện hành về các hành vi vi phạm và mức xử phạt ra sao? Bài viết dưới đây của NPLaw sẽ giúp bạn nắm rõ các thông tin cơ bản về vấn đề này.
Giai đoạn hiện nay, vấn đề vi phạm trong sản xuất thực phẩm đang được nhiều người quan tâm bởi hậu quả của nó tới sức khỏe cộng đồng. Vậy, thế nào là vi phạm trong sản xuất thực phẩm? quy định hiện hành về các hành vi vi phạm và mức xử phạt ra sao? Bài viết dưới đây của NPLaw sẽ giúp bạn nắm rõ các thông tin cơ bản về vấn đề này.
I. Thực trạng liên quan đến vi phạm trong sản xuất thực phẩm
Tại Việt Nam hiện nay, việc vi phạm trong sản xuất thực phẩm vẫn đang diễn biến phức tạp, gây ra nhiều rủi ro cho sức khỏe cộng đồng và uy tín của doanh nghiệp. Theo Tạp chí Thương Trường (cơ quan của Hiệp hội các nhà bán lẻ Việt Nam), chỉ trong giai đoạn từ ngày 1/7 đến 21/10/2025, Cục An toàn thực phẩm đã xử phạt gần 560 triệu đồng các hành vi vi phạm trong sản xuất thực phẩm bảo vệ sức khỏe.
Tình trạng vi phạm trong sản xuất thực phẩm ngày càng phổ biến và diễn biến tinh vi thường xuất phát từ một số lý do sau:
- Ý thức của cơ sở sản xuất thực phẩm: Nhiều tổ chức, cá nhân đề cao mục tiêu lợi nhuận lên trước uy tín doanh nghiệp và sức khỏe khách hàng đã thực hiện các hành vi vi phạm để giảm bớt chi phí cần bỏ ra.
- Nhận thức của người tiêu dùng: Nhiều khách hàng khi mua thực phẩm vẫn chưa nắm rõ các tiêu chí xác định thực phẩm an toàn. Điều này vô tình dẫn đến nhiều thực phẩm vi phạm vẫn bán chạy, thúc đẩy các cơ sở này tiếp tục vi phạm.
- Áp lực kinh tế, sức cạnh tranh của thị trường: Trong bối cảnh nền kinh tế thị trường ngày càng phát triển, nhiều tổ chức, cá nhân muốn phát triển và thu nhiều lợi nhuận đã giảm các chi phí cần thiết để duy trình chất lượng thực phẩm.
Qua phân tích trên có thể thấy, vi phạm trong sản xuất thực phẩm đang là vấn đề “hot”. Thực trạng này đòi hỏi các cấp chính quyền cần tiếp tục tăng cường mức phạt để tăng tính răn đe, đồng thời nâng cao nhận thức của cả người sản xuất và người tiêu dùng.
II. Quy định của pháp luật liên quan đến vi phạm trong sản xuất thực phẩm
Trước diễn biến phức tạp của hành vi vi phạm trong sản xuất thực phẩm, pháp luật hiện hành đã đặt ra nhiều quy định điều chỉnh vấn đề này.
Phân tích dưới đây của NPLaw sẽ làm rõ định nghĩa, các hành vi vi phạm và hình thức xử phạt khi thực hiện hành vi vi phạm trong sản xuất thực phẩm theo quy định hiện hành.
1. Vi phạm trong sản xuất thực phẩm là gì?
Pháp luật hiện hành không đưa ra giải thích cụ thể thế nào là vi phạm trong sản xuất thực phẩm. Do vậy, để hiểu được cụm từ này, quý bạn đọc cần phân tích nội hàm thuật ngữ.
Theo đó khoản 20 Điều 2 Luật An toàn thực phẩm năm 2010 đưa ra định nghĩa về thực phẩm như sau: “Thực phẩm là sản phẩm mà con người ăn, uống ở dạng tươi sống hoặc đã qua sơ chế, chế biến, bảo quản. Thực phẩm không bao gồm mỹ phẩm, thuốc lá và các chất sử dụng như dược phẩm”.
Đồng thời, vi phạm pháp luật được hiểu là hành vi trái pháp luật, có lỗi của chủ thể có năng lực trách nhiệm pháp lý, xâm hại đến các quan hệ xã hội được pháp luật bảo vệ.
Như vậy, vi phạm trong sản xuất thực phẩm là hành vi trái pháp luật, có lỗi của tổ chức, cá nhân tham gia vào quá trình sản xuất, sơ chế, chế biến hoặc bảo quản thực phẩm, xâm hại đến các quy định pháp luật về an toàn, chất lượng, điều kiện sản xuất thực phẩm.
2. Những hành vi nào được coi là vi phạm trong sản xuất thực phẩm?
Để thuận lợi cho cơ quan chức năng trong áp dụng pháp luật và răn đe các tổ chức, cá nhân có ý định vi phạm, pháp luật hiện hành đã quy định rõ về các hành vi vi phạm trong sản xuất thực phẩm.
Theo Nghị định 115/2018/NĐ-CP, hành vi được coi là vi phạm trong sản xuất thực phẩm bao gồm:
(a); Vi phạm quy định về sử dụng nguyên liệu để sản xuất, chế biến, cung cấp thực phẩm (Điều 4)
- Sử dụng nguyên liệu đã quá thời hạn sử dụng hoặc không có thời hạn sử dụng đối với nguyên liệu thuộc diện bắt buộc phải ghi thời hạn sử dụng.
- Sử dụng nguyên liệu không rõ nguồn gốc, xuất xứ.
- Sử dụng sản phẩm từ động vật, thực vật để sản xuất, chế biến thực phẩm mà không được kiểm tra vệ sinh thú y, kiểm dịch thực vật theo quy định của pháp luật.
- Sử dụng sản phẩm từ động vật, thực vật để sản xuất, chế biến thực phẩm mà có chỉ tiêu an toàn thực phẩm không phù hợp với quy định của quy chuẩn kỹ thuật tương ứng hoặc không phù hợp quy định pháp luật hoặc đã kiểm tra vệ sinh thú y, kiểm dịch thực vật nhưng không đạt yêu cầu.
- Sử dụng động vật chết do bệnh, dịch bệnh hoặc động vật bị tiêu hủy theo quy định của pháp luật để chế biến thực phẩm hoặc cung cấp, bán thực phẩm có nguồn gốc từ động vật chết do bệnh, dịch bệnh hoặc động vật bị tiêu hủy.
- Sử dụng nguyên liệu là sản phẩm từ động vật, thực vật, chất, hóa chất không thuộc loại dùng làm thực phẩm để sản xuất, chế biến thực phẩm.
(b); Vi phạm quy định về sử dụng phụ gia thực phẩm, chất hỗ trợ chế biến thực phẩm trong sản xuất, chế biến thực phẩm (Điều 5)
- Sử dụng phụ gia thực phẩm, chất hỗ trợ chế biến thực phẩm thuộc danh mục được phép sử dụng theo quy định nhưng đã quá thời hạn sử dụng hoặc không có thời hạn sử dụng.
- Sử dụng phụ gia thực phẩm, chất hỗ trợ chế biến thực phẩm không đáp ứng quy chuẩn kỹ thuật, quy định an toàn thực phẩm tương ứng.
- Sử dụng phụ gia thực phẩm, chất hỗ trợ chế biến thực phẩm thuộc danh mục được phép sử dụng theo quy định nhưng không đúng đối tượng thực phẩm.
- Sử dụng phụ gia thực phẩm, chất hỗ trợ chế biến thực phẩm thuộc danh mục được phép sử dụng theo quy định nhưng vượt quá mức sử dụng tối đa cho phép.
- Sử dụng phụ gia thực phẩm, chất hỗ trợ chế biến thực phẩm không rõ nguồn gốc, xuất xứ.
- Sử dụng phụ gia thực phẩm hoặc chất hỗ trợ chế biến thực phẩm cấm sử dụng hoặc ngoài danh mục được phép sử dụng trong sản xuất, chế biến thực phẩm.
- Sử dụng phụ gia thực phẩm, chất hỗ trợ chế biến thực phẩm có chứa hoặc nhiễm một trong các kim loại nặng, chất độc hại vượt giới hạn cho phép.
- (c); Vi phạm quy định về sử dụng chất, hóa chất, kháng sinh, thuốc thú y, thuốc bảo vệ thực vật trong sản xuất, chế biến thực phẩm (Điều 6)
- Sử dụng chất, hóa chất quá thời hạn sử dụng hoặc không có thời hạn sử dụng.
- Sử dụng chất, hóa chất vượt quá giới hạn cho phép hoặc không đáp ứng quy chuẩn kỹ thuật, quy định an toàn thực phẩm tương ứng.
- Sử dụng chất, hóa chất, kháng sinh, thuốc thú y, thuốc bảo vệ thực vật cấm sử dụng hoặc ngoài danh mục được phép sử dụng trong sản xuất, chế biến thực phẩm.
(d); Vi phạm quy định về tăng cường vi chất dinh dưỡng vào thực phẩm: không thực hiện tăng cường vi chất dinh dưỡng là vitamin, khoáng chất, chất vi lượng thuộc danh mục bắt buộc phải tăng cường vi chất dinh dưỡng vào thực phẩm (Điều 7).
(e); Vi phạm quy định về sử dụng dụng cụ, vật liệu bao gói, chứa đựng tiếp xúc trực tiếp với thực phẩm trong sản xuất, kinh doanh thực phẩm (Điều 8)
- Sử dụng dụng cụ, vật liệu bao gói, chứa đựng tiếp xúc trực tiếp với thực phẩm không đáp ứng quy chuẩn kỹ thuật, quy định an toàn thực phẩm tương ứng để sản xuất, kinh doanh thực phẩm.
- Sử dụng dụng cụ, vật liệu bao gói, chứa đựng tiếp xúc trực tiếp với thực phẩm có chứa chất độc hại hoặc nhiễm chất độc hại để sản xuất, kinh doanh thực phẩm.
(f); Vi phạm quy định về điều kiện bảo đảm an toàn thực phẩm trong sản xuất, kinh doanh, cung cấp thực phẩm:
- Vi phạm quy định về điều kiện chung bảo đảm an toàn thực phẩm trong sản xuất, kinh doanh, bảo quản thực phẩm, phụ gia thực phẩm, chất hỗ trợ chế biến thực phẩm, dụng cụ, vật liệu bao gói, chứa đựng tiếp xúc trực tiếp với thực phẩm (Điều 9).
- Vi phạm quy định về điều kiện bảo đảm an toàn thực phẩm trong sản xuất, kinh doanh thực phẩm tươi sống có nguồn gốc thủy sản (Điều 11).
- Vi phạm quy định về điều kiện bảo đảm an toàn thực phẩm trong sản xuất, kinh doanh động vật, sản phẩm động vật tươi sống sử dụng làm thực phẩm (Điều 12).
- Vi phạm quy định về điều kiện bảo đảm an toàn thực phẩm trong sản xuất, kinh doanh thực phẩm tươi sống có nguồn gốc thực vật (Điều 13).
- Vi phạm quy định về điều kiện bảo đảm an toàn thực phẩm trong kinh doanh dịch vụ ăn uống thuộc loại hình cơ sở chế biến suất ăn sẵn, căng tin kinh doanh ăn uống, bếp ăn tập thể; bếp ăn, nhà hàng ăn uống, nhà hàng ăn uống của khách sạn, khu nghỉ dưỡng; cửa hàng ăn uống, cửa hàng, quầy hàng kinh doanh thức ăn ngay, thực phẩm chín và các loại hình khác thực hiện việc chế biến, cung cấp thực phẩm (Điều 15).
- Vi phạm quy định về điều kiện bảo đảm an toàn thực phẩm trong kinh doanh thức ăn đường phố (Điều 16).
Trên đây là những hành vi vi phạm trong sản xuất thực phẩm theo quy định của pháp luật hiện hành. Việc nắm rõ các quy định này giúp các tổ chức, cá nhân sản xuất lường trước được hành vi vi phạm và người tiêu dùng xác định được cơ sở sản xuất chất lượng.
3. Hình thức xử phạt khi phát hiện vi phạm trong sản xuất thực phẩm
Tùy mức độ vi phạm mà hình thức xử phạt với hành vi vi phạm trong sản xuất thực phẩm được áp dụng khác nhau. Việc đưa ra nhiều hình thức xử phạt không chỉ đảm bảo công bằng giữa các trường hợp vi phạm mà còn là lời cảnh tỉnh đến các tổ chức, cá nhân muốn vi phạm.
Theo đó, pháp luật hiện hành đưa ra các hình thức xử phạt phù hợp với trách nhiệm hành chính, trách nhiệm hình sự như sau:
(a); Đối với trách nhiệm hành chính: Theo Điều 2 Nghị định 115/2018/NĐ-CP được bổ sung bởi điểm a Khoản 1 Điều 1 Nghị định 124/2021/NĐ-CP, các hình thức xử phạt khi vi phạm sản xuất thực phẩm là:
- Hình thức xử phạt chính: Phạt tiền.
- Hình thức xử phạt bổ sung: Tước quyền sử dụng Giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm từ 01 tháng đến 06 tháng, Giấy tiếp nhận đăng ký bản công bố sản phẩm từ 01 tháng đến 24 tháng; Đình chỉ hoạt động có thời hạn từ 01 tháng đến 12 tháng; Tịch thu tang vật, phương tiện vi phạm.
- Biện pháp khắc phục hậu quả: Buộc tiêu hủy thực phẩm, phụ gia thực phẩm, chất hỗ trợ chế biến thực phẩm, dụng cụ, vật liệu bao gói, chứa đựng tiếp xúc trực tiếp với thực phẩm, nguyên liệu, chất, hóa chất, kháng sinh, thuốc thú y, thuốc bảo vệ thực vật; tài liệu, ấn phẩm thông tin, giáo dục truyền thông về an toàn thực phẩm có nội dung vi phạm; tang vật vi phạm; lô hàng thủy sản không bảo đảm an toàn thực phẩm;....(khoản 3).
(b); Trách nhiệm hình sự: Trường hợp hành vi vi phạm cấu thành tội vi phạm quy định về an toàn thực phẩm (Điều 317 Bộ Luật Hình sự năm 2015) thì chủ thể còn bị xử phạt tù có thời hạn, phạt tiền, cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 01 năm đến 05 năm.
Như vậy, khi thực hiện hành vi vi phạm trong sản xuất thực phẩm, tổ chức, cá nhân không chỉ phải đối mặt với các hình thức xử phạt trong trách nhiệm hành chính mà còn có thể đối mặt với hình thức xử phạt trong trách nhiệm hình sự.
III. Giải đáp các thắc mắc về vi phạm trong sản xuất thực phẩm
Dưới đây là phần giải đáp thắc mắc thường gặp về vi phạm trong sản xuất thực phẩm của NPLaw:
1. Khi phát hiện vi phạm trong sản xuất thực phẩm, doanh nghiệp cần làm gì để khắc phục?
Khi phát hiện vi phạm trong sản xuất thực phẩm, doanh nghiệp cần khắc phục như sau:
- Thu hồi thực phẩm không đảm bảo chất lượng (Điều 55 Luật An toàn thực phẩm năm 2010).
- Thực hiện tiêu hủy lô thực phẩm không an toàn nếu cần thiết.
- Bồi thường thiệt hại cho người tiêu dùng sử dụng thực phẩm của mình.
Trên thực tế, để khắc phục hoàn toàn hậu quả của việc vi phạm, doanh nghiệp còn phải thực hiện các biện pháp truyền thông như công bố thông tin,...
2. Nhân viên sản xuất có trách nhiệm gì khi phát hiện vi phạm trong sản xuất thực phẩm?
Nhân viên sản xuất khi phát hiện vi phạm trong sản xuất thực phẩm có trách nhiệm sau:
- Ngừng ngay lập tức máy móc, dây chuyền hoặc quy trình đang vi phạm (ví dụ: đang sử dụng nguyên liệu hết hạn, đang trộn chất cấm, hoặc quy trình vệ sinh bị lỗi).
- Thông báo với ban quản lý của doanh nghiệp để thực hiện các biện pháp khắc phục,
- Phối hợp với cơ quan điều tra (nếu cầu).
Thực hiện đầy đủ trách nhiệm khi phát hiện vi phạm trong sản xuất thực phẩm không chỉ giúp nhân viên sản xuất tránh các trách nhiệm pháp lý liên quan mà còn giúp doanh nghiệp đảm bảo chất lượng thực phẩm.
3. Các cơ sở sản xuất cần tuân thủ những quy định nào để tránh vi phạm trong sản xuất thực phẩm?
Theo quy định tại khoản 2 Điều 7 Luật An toàn vệ sinh thực phẩm năm 2010, để tránh vi phạm trong sản xuất thực phẩm, các cơ sở cần tuân thủ những quy định sau:
- Tuân thủ các điều kiện bảo đảm an toàn đối với thực phẩm, bảo đảm an toàn thực phẩm trong quá trình sản xuất và chịu trách nhiệm về an toàn thực phẩm do mình sản xuất (quy định tại chương III Luật này).
- Thông tin đầy đủ, chính xác về sản phẩm trên nhãn, bao bì, trong tài liệu kèm theo thực phẩm theo quy định của pháp luật về nhãn hàng hóa.
- Thiết lập quy trình tự kiểm tra trong quá trình sản xuất thực phẩm.
- Thông tin trung thực về an toàn thực phẩm; cảnh báo kịp thời, đầy đủ, chính xác về nguy cơ gây mất an toàn của thực phẩm, cách phòng ngừa cho người bán hàng và người tiêu dùng; thông báo yêu cầu về vận chuyển, lưu giữ, bảo quản, sử dụng thực phẩm.
- Kịp thời ngừng sản xuất, thông báo cho các bên liên quan và có biện pháp khắc phục hậu quả khi phát hiện thực phẩm không an toàn hoặc không phù hợp tiêu chuẩn đã công bố áp dụng, quy chuẩn kỹ thuật tương ứng.
- Lưu giữ hồ sơ, mẫu thực phẩm, các thông tin cần thiết theo quy định về truy xuất nguồn gốc thực phẩm; thực hiện quy định về truy xuất nguồn gốc thực phẩm không bảo đảm an toàn.
- Thu hồi, xử lý thực phẩm quá thời hạn sử dụng, không bảo đảm an toàn.
- Bồi thường thiệt hại theo quy định của pháp luật khi thực phẩm không an toàn do mình sản xuất gây ra.
Tóm lại, các cơ sở muốn hạn chế khả năng vi phạm trong sản xuất thực phẩm thì cần tuân thủ các quy định về nghĩa vụ của mình trong sản xuất thực phẩm.
4. Làm sao để người tiêu dùng nhận biết thực phẩm từ cơ sở có vi phạm trong sản xuất thực phẩm?
Để nhận biết thực phẩm từ cơ sở có vi phạm trong sản xuất thực phẩm, người tiêu dùng có thể thực hiện các hoạt động sau:
- Kiểm tra giấy tờ (Giấy chứng nhận đảm bảo an toàn thực phẩm,...), mã vạch của thực phẩm.
- Đặt hàng tại các cơ sở sản xuất thực phẩm có uy tín lâu đời.
- Thực hiện các biện pháp chuyên môn (xét nghiệm,...) khi thấy thực phẩm có dấu hiệu vi phạm trong sản xuất.
- Thường xuyên theo dõi các thông tin chính thống để tránh các đơn vị sản xuất bị xử phạt.
Việc nhận biết được thực phẩm từ cơ sở có vi phạm trong sản xuất thực phẩm mà điều tiên quyết để đảm bảo sức khỏe cho bản thân và cộng đồng.
5. Các biện pháp tạm thời nào có thể áp dụng để khắc phục vi phạm trong sản xuất thực phẩm?
Để khắc phục vi phạm trong sản xuất thực phẩm, doanh nghiệp có thể áp dụng các biện pháp tạm thời như:
- Ngừng hành vi sản xuất vi phạm.
- Thu hồi lô thực phẩm được sản xuất khi có hành vi vi phạm.
- Thực hiện bồi thường thiệt hại cho người tiêu dùng khi mua lô thực phẩm vi phạm.
Trên thực tế, doanh nghiệp có thể lựa chọn các biện pháp khác nhau để tạm thời khắc phục vi phạm trong sản xuất thực phẩm.
IV. Dịch vụ tư vấn pháp lý liên quan đến vi phạm trong sản xuất thực phẩm
Dịch vụ tư vấn pháp lý liên quan đến vi phạm trong sản xuất thực phẩm là dịch vụ hỗ trợ doanh nghiệp tuân thủ các quy định về an toàn thực phẩm, đồng thời đại diện hoặc hướng dẫn doanh nghiệp xử lý các vấn đề pháp lý phát sinh khi bị phát hiện vi phạm.
Với nhiều năm kinh nghiệm, NPLaw cam kết sẽ giúp quý bạn đọc giải quyết những vấn đề gặp phải khi vi phạm trong sản xuất thực phẩm theo quy định pháp luật hiện hành với mức giá hợp lý.
Như vậy, qua bài viết trên đây, NPLaw đã cung cấp cho quý bạn đọc cái nhìn tổng quan về vi phạm trong sản xuất thực phẩm. Việc nắm rõ các quy định này không chỉ giúp quý bạn đọc đảm bảo quyền lợi mà còn hạn chế rủi ro pháp lý có thể phát sinh.
