Thu hồi sản phẩm lỗi trong chế biến thực phẩm là vấn đề thường gặp hiện nay. Bài viết tìm hiểu quy định pháp luật về thu hồi sản phẩm lỗi trong chế biến thực phẩm và giải đáp một số thắc mắc liên quan.
Thu hồi sản phẩm lỗi trong chế biến thực phẩm là trường hợp thường gặp trong sản xuất kinh doanh thực phẩm. Bài viết dưới đây, sẽ nêu các quy định pháp luật về thu hồi sản phẩm lỗi trong chế biến thực phẩm và giải đáp một số thắc mắc liên quan nhằm giúp cá nhân, tổ chức bảo vệ quyền lợi hợp pháp của mình.
I. Tác động của việc thu hồi sản phẩm đối với doanh nghiệp và người tiêu dùng hiện nay
Thu hồi sản phẩm lỗi là một trong những biện pháp quan trọng thể hiện trách nhiệm xã hội và đạo đức kinh doanh của doanh nghiệp. Trên thực tế, nhiều doanh nghiệp đã chủ động thu hồi hàng triệu sản phẩm lỗi khi phát hiện rủi ro, những hành động này không chỉ giúp giảm thiểu thiệt hại cho người dùng mà còn góp phần củng cố niềm tin thương hiệu. Tuy nhiên, vẫn còn tình trạng doanh nghiệp lơ là trong việc giám sát chất lượng hoặc chậm trễ phản ứng khi có sự cố. Điều này không chỉ vi phạm quy định pháp luật mà còn đẩy người tiêu dùng vào thế bị động, dễ tổn thương.
II. Thu hồi sản phẩm lỗi trong chế biến thực phẩm được hiểu như thế nào?
Để hiểu rõ hơn các quy định pháp luật về thu hồi sản phẩm lỗi trong chế biến thực phẩm. Hãy cùng NPLaw tìm hiểu qua nội dung bài viết dưới đây.
1. Thu hồi sản phẩm lỗi trong chế biến thực phẩm là gì?
- Theo khoản 4 Điều 2 Luật an toàn thực phẩm 2010 quy định chế biến thực phẩm là quá trình xử lý thực phẩm đã qua sơ chế hoặc thực phẩm tươi sống theo phương pháp công nghiệp hoặc thủ công để tạo thành nguyên liệu thực phẩm hoặc sản phẩm thực phẩm.
- Căn cứ khoản 4 Điều 3 Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng 2023 thì sản phẩm, lỗi (sản phẩm có khuyết tật) là sản phẩm không bảo đảm an toàn cho người tiêu dùng, có khả năng gây thiệt hại cho tính mạng, sức khỏe, tài sản của người tiêu dùng nhưng chưa phát hiện được khuyết tật tại thời điểm sản phẩm, hàng hóa được cung cấp cho người tiêu dùng mặc dù sản phẩm đó được sản xuất theo đúng tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật hiện hành, bao gồm:
- Sản phẩm sản xuất hàng loạt có khuyết tật phát sinh từ thiết kế kỹ thuật.
- Sản phẩm đơn lẻ có khuyết tật phát sinh từ quá trình sản xuất, chế biến, vận chuyển, lưu giữ và sử dụng.
- Sản phẩm tiềm ẩn nguy cơ gây mất an toàn trong quá trình sử dụng nhưng không có hướng dẫn, cảnh báo đầy đủ cho người tiêu dùng.
Như vậy, thu hồi sản phẩm lỗi trong chế biến thực phẩm là biện pháp buộc tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh thực phẩm phải dừng việc lưu thông, loại bỏ hoặc thu gom sản phẩm đã cung ứng ra thị trường khi sản phẩm đó có khuyết tật, không bảo đảm chất lượng, tiềm ẩn nguy cơ gây mất an toàn cho người tiêu dùng.
2. Các trường hợp sản phẩm thực phẩm có thể bị thu hồi
Các trường hợp sản phẩm thực phẩm có thể bị thu hồi trên thực tế bao gồm:
- Hết hạn sử dụng: Sản phẩm đã quá hạn ghi trên bao bì nhưng vẫn đang được bày bán trên thị trường.
- Không đạt chuẩn: Thực phẩm không phù hợp với quy chuẩn kỹ thuật hoặc tiêu chuẩn đã công bố áp dụng.
- Chưa cấp phép: Là sản phẩm công nghệ mới trong lĩnh vực thực phẩm nhưng chưa được cơ quan nhà nước có thẩm quyền cho phép lưu hành.
Ngoài ra, các lỗi vi phạm nghiêm trọng khác cũng dẫn đến việc thu hồi:
- Chứa chất cấm hoặc hóa chất độc hại, vi sinh vật gây bệnh vượt mức cho phép.
- Sản phẩm bị lỗi bao bì, hỏng hóc, nhiễm xạ hoặc biến chất trong quá trình lưu thông.
- Thực phẩm giả, kém chất lượng hoặc không rõ nguồn gốc xuất xứ.
Vậy, trong các trường hợp nêu trên thì sản phẩm thực phẩm có thể bị thu hồi.
3. Mục đích của việc thu hồi sản phẩm lỗi trong chế biến thực phẩm
Mục đích cốt lõi của việc thu hồi sản phẩm lỗi trong chế biến thực phẩm là bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng và hạn chế tối đa thiệt hại cho doanh nghiệp. Cụ thể:
- Bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng: Loại bỏ ngay lập tức các lô hàng chứa mầm bệnh, tồn dư hóa chất, dị vật hoặc biến chất ra khỏi chuỗi cung ứng trên thị trường.
- Tuân thủ pháp luật: Thực hiện nghĩa vụ bắt buộc theo quy định quản lý an toàn thực phẩm của các cơ quan nhà nước về các trường hợp phải thu hồi sản phẩm lỗi trong chế biến thực phẩm.
- Bảo vệ uy tín thương hiệu: Thể hiện trách nhiệm của doanh nghiệp đối với cộng đồng, qua đó duy trì niềm tin của khách hàng về sản phẩm.
Tóm lại, mục đích của việc thu hồi sản phẩm lỗi trong chế biến thực phẩm được trình bày như trên.
III. Quy định pháp luật về thu hồi sản phẩm lỗi trong chế biến thực phẩm
Tìm hiểu các quy định về thu hồi sản phẩm lỗi trong chế biến thực phẩm là vấn đề được nhiều người quan tâm. Hiểu được điều này, NPLaw đưa ra các quy định về thu hồi sản phẩm lỗi trong chế biến thực phẩm theo quy định mới nhất hiện nay.
1. Những trường hợp doanh nghiệp phải thực hiện thu hồi sản phẩm lỗi trong chế biến thực phẩm
Căn cứ theo Điều 55 Luật an toàn thực phẩm 2010 quy định về thu hồi đối với thực phẩm không bảo đảm an toàn trong các trường hợp sau:
- Thực phẩm hết thời hạn sử dụng mà vẫn bán trên thị trường;
- Thực phẩm không phù hợp với quy chuẩn kỹ thuật tương ứng;
- Thực phẩm là sản phẩm công nghệ mới chưa được phép lưu hành;
- Thực phẩm bị hư hỏng trong quá trình bảo quản, vận chuyển, kinh doanh;
- Thực phẩm có chất cấm sử dụng hoặc xuất hiện tác nhân gây ô nhiễm vượt mức giới hạn quy định;
- Thực phẩm nhập khẩu bị cơ quan có thẩm quyền nước xuất khẩu, nước khác hoặc tổ chức quốc tế thông báo có chứa tác nhân gây ô nhiễm gây hại đến sức khỏe, tính mạng con người.
Theo đó, những trường hợp trên thì doanh nghiệp phải thực hiện thu hồi sản phẩm lỗi trong chế biến thực phẩm.
2. Trình tự, thủ tục thu hồi sản phẩm lỗi trong chế biến thực phẩm được thực hiện như thế nào?
Theo Điều 33, Điều 34 Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng 2023 được hướng dẫn bởi Điều 18 đến Điều 21 Nghị định 55/2024/NĐ-CP, quy trình thu hồi sản phẩm lỗi trong chế biến thực phẩm được thực hiện như sau:
- Ngừng việc cung cấp và thu hồi: Kịp thời tiến hành mọi biện pháp cần thiết để ngừng việc cung cấp và thu hồi sản phẩm, hàng hóa có khuyết tật trên thị trường;
- Công khai thông tin: Công khai về sản phẩm, hàng hóa có khuyết tật và việc thu hồi sản phẩm, hàng hóa đó theo hình thức niêm yết tại trụ sở, địa điểm kinh doanh và đăng tải trên trang thông tin điện tử, phần mềm ứng dụng (nếu có) của tổ chức, cá nhân kinh doanh cho đến khi kết thúc việc thu hồi;
- Thông báo: Đối với sản phẩm, hàng hóa có khuyết tật nhóm A, phải thông báo công khai về sản phẩm, hàng hóa có khuyết tật và việc thu hồi sản phẩm, hàng hóa đó ít nhất 05 số liên tiếp hoặc 05 ngày liên tiếp trên đài phát thanh, đài truyền hình, báo in, báo điện tử ở trung ương và địa phương nơi sản phẩm, hàng hóa đó lưu thông.
- Nội dung thông báo, công khai bao gồm:
- Mô tả sản phẩm, hàng hóa phải thu hồi;
- Lý do thu hồi sản phẩm, hàng hóa và cảnh báo nguy cơ thiệt hại do khuyết tật của sản phẩm, hàng hóa gây ra;
- Thời gian, địa điểm, phương thức thu hồi sản phẩm, hàng hóa;
- Thời gian, phương thức khắc phục khuyết tật của sản phẩm, hàng hóa;
- Nội dung khác có liên quan (nếu có) để bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.
Nhìn chung, trình tự, thủ tục thu hồi sản phẩm lỗi trong chế biến thực phẩm được thực hiện như trên.
3. Doanh nghiệp phải thực hiện những nghĩa vụ gì trong quá trình thu hồi sản phẩm lỗi?
- Theo Điều 34 Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng 2023, tổ chức, cá nhân kinh doanh có trách nhiệm bồi thường thiệt hại trong trường hợp sản phẩm, hàng hóa có khuyết tật do mình cung cấp gây thiệt hại đến tính mạng, sức khỏe, tài sản của người tiêu dùng, kể cả khi tổ chức, cá nhân đó không biết hoặc không có lỗi trong việc phát sinh khuyết tật, trừ trường hợp quy định tại Điều 35 của Luật này.
- Theo Điều 35 Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng 2023, tổ chức, cá nhân kinh doanh được miễn trách nhiệm bồi thường thiệt hại trong các trường hợp sau đây:
- Khi chứng minh được khuyết tật của sản phẩm, hàng hóa không thể phát hiện được với trình độ khoa học, công nghệ của thế giới tính đến thời điểm sản phẩm, hàng hóa gây thiệt hại;
- Tổ chức, cá nhân kinh doanh đã áp dụng đầy đủ các biện pháp quy định tại Điều 32 và Điều 33 của Luật này, người tiêu dùng đã tiếp nhận đầy đủ thông tin nhưng vẫn cố ý sử dụng sản phẩm, hàng hóa có khuyết tật gây thiệt hại;
- Trường hợp khác theo quy định của pháp luật về dân sự và quy định khác của pháp luật có liên quan.
Do đó, doanh nghiệp có trách nhiệm bồi thường thiệt hại trong quá trình thu hồi sản phẩm lỗi.
4. Doanh nghiệp không thực hiện hoặc thực hiện không đúng quy định về thu hồi sản phẩm lỗi trong chế biến thực phẩm bị xử lý như thế nào?
Căn cứ Điều 57 Nghị định 98/2020/NĐ-CP được sửa đổi bởi khoản 5 Điều 1 Nghị định 24/2025/NĐ-CP, nếu doanh nghiệp không thực hiện thu hồi sản phẩm lỗi, sẽ bị xử phạt tiền từ 30.000.000 đồng đến 50.000.000 đồng đối với một trong các hành vi vi phạm sau đây:
- Không kịp thời tiến hành các biện pháp cần thiết để ngừng việc cung cấp và thu hồi sản phẩm, hàng hóa có khuyết tật trên thị trường theo quy định;
- Không thực hiện các biện pháp cần thiết để bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng trong quá trình thu hồi và xử lý sản phẩm, hàng hóa có khuyết tật;
- Không thực hiện đúng việc thu hồi sản phẩm, hàng hóa có khuyết tật theo nội dung đã báo cáo, thông báo công khai hoặc không thanh toán các chi phí phát sinh trong quá trình thu hồi.
Có thể thấy, doanh nghiệp không thực hiện hoặc thực hiện không đúng quy định về thu hồi sản phẩm lỗi trong chế biến thực phẩm bị xử lý như trên.
5. Cơ quan nào có thẩm quyền yêu cầu hoặc giám sát việc thu hồi sản phẩm lỗi trong chế biến thực phẩm?
Theo quy định tại khoản 2 Điều 15 Thông tư 43/2018/TT-BCT về cơ quan có thẩm quyền thu hồi bắt buộc như sau:
- Cơ quan có thẩm quyền thu hồi bắt buộc đối với thực phẩm không bảo đảm an toàn là cơ quan tiếp nhận hồ sơ tự công bố hoặc hồ sơ đăng ký bản công bố sản phẩm do Ủy ban nhân dân tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương chỉ định.
- Đồng thời cơ quan có thẩm quyền xử phạt vi phạm hành chính về an toàn thực phẩm cũng có thẩm quyền thu hồi bắt buộc đối với thực phẩm không bảo đảm an toàn.
Tóm lại, cơ quan nêu trên có thẩm quyền yêu cầu hoặc giám sát việc thu hồi sản phẩm lỗi trong chế biến thực phẩm.
IV. Giải đáp các thắc mắc về thu hồi sản phẩm lỗi trong chế biến thực phẩm
Để hiểu rõ hơn các quy định về thu hồi sản phẩm lỗi trong chế biến thực phẩm, sau đây là một số câu hỏi và giải đáp thắc mắc về vấn đề này.
1. Doanh nghiệp có được chủ động thu hồi sản phẩm trước khi có yêu cầu của cơ quan nhà nước không?
Theo khoản 2 Điều 55 Luật an toàn thực phẩm 2010 quy định thực phẩm không bảo đảm an toàn bị thu hồi theo các hình thức sau đây:
a) Thu hồi tự nguyện do tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh thực phẩm tự thực hiện;
b) Thu hồi bắt buộc do cơ quan nhà nước có thẩm quyền yêu cầu đối với tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh thực phẩm không bảo đảm an toàn.
Do đó, doanh nghiệp được chủ động thu hồi sản phẩm trước khi có yêu cầu của cơ quan nhà nước.
2. Sản phẩm đã bán cho người tiêu dùng thì thu hồi bằng cách nào?
Theo Điều 33, Điều 34 Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng 2023 được hướng dẫn bởi Điều 18 đến Điều 21 Nghị định 55/2024/NĐ-CP và Điều 16, 17 Thông tư 43/2018/TT-BCT quy định như sau:
- Ngừng bán và lập kế hoạch thu hồi: Ngay khi phát hiện sản phẩm có lỗi, doanh nghiệp phải lập tức ngừng cung cấp sản phẩm ra thị trường.
- Thông báo công khai: Thông tin thu hồi phải được công khai trên các phương tiện truyền thông. Chi tiết về lỗi sản phẩm, phạm vi, địa điểm, và cách thức nhận lại hàng hóa phải được niêm yết rõ ràng tại trụ sở, điểm bán hàng và website của doanh nghiệp.
- Thu hồi và tiếp nhận sản phẩm: Doanh nghiệp tiến hành tiếp nhận lại sản phẩm từ người tiêu dùng trực tiếp tại các cửa hàng hoặc thông qua dịch vụ vận chuyển. Khách hàng cần xuất trình hóa đơn, chứng từ hoặc lịch sử giao dịch để xác thực.
- Đền bù và khắc phục: Tùy thuộc vào chính sách và yêu cầu của người tiêu dùng, doanh nghiệp sẽ tiến hành sửa chữa, đổi sản phẩm mới hoặc hoàn lại tiền.
Vậy, quy trình thu hồi sản phẩm đã bán cho người tiêu dùng được thực hiện thông qua thông báo công khai, thu hồi và thực hiện bồi thường/đổi trả. Doanh nghiệp phải chủ động và kịp thời áp dụng các biện pháp để thu hồi sản phẩm lỗi trong chế biến thực phẩm để bảo vệ quyền lợi chính đáng và sức khỏe của khách hàng.
3. Chi phí phát sinh từ việc thu hồi sản phẩm lỗi do bên nào chịu?
Theo khoản 4 Điều 55 Luật an toàn thực phẩm 2010 quy định tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh thực phẩm không bảo đảm an toàn có trách nhiệm công bố thông tin về sản phẩm bị thu hồi và chịu trách nhiệm thu hồi, xử lý thực phẩm không bảo đảm an toàn trong thời hạn do cơ quan nhà nước có thẩm quyền quyết định; chịu mọi chi phí cho việc thu hồi, xử lý thực phẩm không bảo đảm an toàn.
Theo đó, tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh thực phẩm là bên phải chịu mọi chi phí phát sinh từ việc thu hồi sản phẩm lỗi khi bị thu hồi.
4. Doanh nghiệp có phải công khai thông tin về việc thu hồi sản phẩm không?
Căn cứ tại điểm b, c khoản 2 Điều 33 Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng 2023 được hướng dẫn bởi Điều 18 đến Điều 21 Nghị định 55/2024/NĐ-CP quy định như sau:
- Công khai về sản phẩm, hàng hóa có khuyết tật và việc thu hồi sản phẩm, hàng hóa đó theo hình thức niêm yết tại trụ sở, địa điểm kinh doanh và đăng tải trên trang thông tin điện tử, phần mềm ứng dụng (nếu có) của tổ chức, cá nhân kinh doanh cho đến khi kết thúc việc thu hồi;
- Thông báo công khai về sản phẩm, hàng hóa có khuyết tật và việc thu hồi sản phẩm, hàng hóa đó ít nhất 05 số liên tiếp hoặc 05 ngày liên tiếp trên đài phát thanh, đài truyền hình, báo in, báo điện tử ở trung ương và địa phương nơi sản phẩm, hàng hóa đó lưu thông.
Vậy, doanh nghiệp phải công khai thông tin về việc thu hồi sản phẩm có khuyết tật và việc thu hồi sản phẩm, hàng hóa đó theo hình thức niêm yết tại trụ sở, địa điểm kinh doanh và đăng tải trên trang thông tin điện tử, phần mềm ứng dụng (nếu có) của tổ chức, cá nhân kinh doanh cho đến khi kết thúc việc thu hồi.
5. Người tiêu dùng có quyền yêu cầu bồi thường khi mua phải sản phẩm thuộc diện thu hồi hay không?
- Theo quy định tại khoản 5 Điều 4 Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng 2023 thì người tiêu dùng có quyền yêu cầu tổ chức, cá nhân kinh doanh bồi thường thiệt hại khi sản phẩm, hàng hóa có khuyết tật, sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ không phù hợp tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật, không bảo đảm an toàn, đo lường, số lượng, khối lượng, chất lượng, công dụng, giá, nội dung khác theo quy định của pháp luật hoặc không đúng với đăng ký, thông báo, công bố, niêm yết, quảng cáo, giới thiệu, giao kết, cam kết của tổ chức, cá nhân kinh doanh.
- Tại khoản 1 Điều 34 Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng 2023 quy định tổ chức, cá nhân kinh doanh có trách nhiệm bồi thường thiệt hại trong trường hợp sản phẩm, hàng hóa có khuyết tật do mình cung cấp gây thiệt hại đến tính mạng, sức khỏe, tài sản của người tiêu dùng, kể cả khi tổ chức, cá nhân đó không biết hoặc không có lỗi trong việc phát sinh khuyết tật, trừ trường hợp quy định tại Điều 35 của Luật này.
Kết luận lại, người tiêu dùng có quyền yêu cầu bồi thường khi mua phải sản phẩm thuộc diện thu hồi.
V. Có nên liên hệ NPLaw khi thực hiện hoặc xử lý các vấn đề liên quan đến thu hồi sản phẩm lỗi trong chế biến thực phẩm?
Trên đây là thông tin giải đáp vướng mắc về thu hồi sản phẩm lỗi trong chế biến thực phẩm mà NPLaw gửi đến Quý độc giả. Với đội ngũ luật sư, chuyên viên pháp lý giàu kinh nghiệm, NPLaw cung cấp dịch vụ pháp lý uy tín, chuyên nghiệp, đảm bảo tốt nhất quyền lợi hợp pháp cho Quý Khách hàng. Nếu cần hỗ trợ về vấn đề pháp lý, bạn có thể liên hệ NPLaw để được tư vấn về hỗ trợ.
Trên đây là các thông tin mang tính tham khảo, Quý khách hàng cần tư vấn chi tiết về trường hợp cụ thể, vui lòng liên hệ cho Hãng luật NPLaw để được tư vấn ngay.
