Hiện nay, nhiều sản phẩm lưu thông trên thị trường không đáp ứng tiêu chuẩn an toàn thực phẩm, tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng sức khỏe cộng đồng và rủi ro pháp lý cho doanh nghiệp. Sau đây, NPLAW sẽ đồng hành cùng quý khách hàng để tìm hiểu về quy định và thực tiễn áp dụng quy định liên quan đến không đáp ứng tiêu chuẩn an toàn thực phẩm.
Hiện nay, nhiều sản phẩm lưu thông trên thị trường không đáp ứng tiêu chuẩn an toàn thực phẩm, tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng sức khỏe cộng đồng và rủi ro pháp lý cho doanh nghiệp. Sau đây, NPLAW sẽ đồng hành cùng quý khách hàng để tìm hiểu về quy định và thực tiễn áp dụng quy định liên quan đến không đáp ứng tiêu chuẩn an toàn thực phẩm.
I. Rủi ro pháp lý phổ biến liên quan đến không đáp ứng tiêu chuẩn an toàn thực phẩm
Những rủi ro pháp lý phổ biến liên quan đến không đáp ứng tiêu chuẩn an toàn thực phẩm bao gồm:
- Thu hồi, tiêu hủy sản phẩm không đạt tiêu chuẩn, đồng thời doanh nghiệp có thể bị đình chỉ hoạt động sản xuất, kinh doanh.
- Phải bồi thường thiệt hại gồm thiệt hại về vật chất lẫn tinh thần cho người tiêu dùng nếu gây tổn hại liên quan sức khỏe, tính mạng và vật chất.
- Làm ảnh hưởng nghiêm trọng đến uy tín thương hiệu và có thể bị phạt hành chính, truy cứu trách nhiệm hình sự nếu gây hậu quả nghiêm trọng.
II. Tìm hiểu về không đáp ứng tiêu chuẩn an toàn thực phẩm
Phần này giúp làm rõ khái niệm, nguyên nhân và bản chất của việc sản phẩm không đáp ứng tiêu chuẩn an toàn thực phẩm.
1. Như thế nào là không đáp ứng tiêu chuẩn an toàn thực phẩm?
Khoản 1 Điều 2 Luật an toàn thực phẩm 2010 quy định an toàn thực phẩm là việc bảo đảm để thực phẩm không gây hại đến sức khỏe, tính mạng con người. Không đáp ứng tiêu chuẩn an toàn thực phẩm là tình trạng thực phẩm, cơ sở sản xuất, kinh doanh hoặc người lao động không tuân thủ các quy định pháp luật về vệ sinh an toàn thực phẩm. 2. Có những lý do nào khiến sản phẩm không đáp ứng tiêu chuẩn an toàn thực phẩm?
Sản phẩm không đáp ứng tiêu chuẩn an toàn thực phẩm có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau:
- Sử dụng nguồn nguyên liệu đầu vào không đảm bảo chất lượng hoặc không rõ nguồn gốc xuất xứ, dẫn đến mất an toàn ngay từ khâu đầu tiên của chuỗi sản xuất;
- Quy trình sản xuất, chế biến không đạt chuẩn, thực hiện trong môi trường không đảm bảo vệ sinh hoặc quy trình không tuân thủ quy định tại Luật An toàn thực phẩm 2010;
- Khâu bảo quản và vận chuyển không đúng quy định dẫn đến suy giảm chất lượng;
- Người trực tiếp tham gia sản xuất, kinh doanh thiếu kiến thức về vệ sinh an toàn thực phẩm, không tuân thủ quy trình thao tác chuẩn.
III. Các quy định pháp luật có liên quan đến không đáp ứng tiêu chuẩn an toàn thực phẩm
Nội dung dưới đây trình bày khung pháp lý, trách nhiệm và quy trình kiểm tra, xử lý khi sản phẩm vi phạm tiêu chuẩn an toàn.
1. Ai có trách nhiệm chứng minh rằng sản phẩm không đáp ứng tiêu chuẩn an toàn thực phẩm?
Ngoài chủ cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm thì Điều 4 Thông tư 48/2015/TT-BYT ( sửa đổi, bổ sung bởi Thông tư 17/2023/TT-BYT, đính chính tại Quyết định 1348/QĐ-BYT năm 2016) quy định các cơ quan có thẩm quyền kiểm tra an toàn thực phẩm bao gồm:
- Cục An toàn thực phẩm (phạm vi cả nước);
- Sở Y tế, Chi cục An toàn vệ sinh thực phẩm, Cơ quan quản lý an toàn thực phẩm thuộc Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương (địa bàn cấp tỉnh);
- Ủy ban nhân dân xã, phường, thị trấn, Trạm Y tế xã (địa bàn xã).
2. Quy trình kiểm tra và xác minh sản phẩm không đáp ứng tiêu chuẩn an toàn thực phẩm như thế nào?
Quy trình kiểm tra và xác minh sản phẩm không đáp ứng tiêu chuẩn an toàn thực phẩm được quy định tại Điều 9 Thông tư 48/2015/TT-BYT:
- Ban hành quyết định kiểm tra: Thủ trưởng cơ quan có thẩm quyền ban hành quyết định ghi rõ phạm vi, hình thức (theo kế hoạch hoặc đột xuất), thời hạn và thành phần đoàn kiểm tra.
- Thực hiện kiểm tra:
- Công bố quyết định kiểm tra với cơ sở được kiểm tra.
- Tiến hành kiểm tra thực tế theo nội dung quy định.
- Lập biên bản kiểm tra theo mẫu phù hợp với loại hình cơ sở.
- Báo cáo kết quả và ra quyết định xử lý nếu phát hiện vi phạm về an toàn thực phẩm.
3. Có thể kiện nhà sản xuất nếu sản phẩm không đáp ứng tiêu chuẩn an toàn thực phẩm không?
Tổ chức, cá nhân kinh doanh hoặc người tiêu dùng có quyền khiếu nại, tố cáo hoặc khởi kiện tổ chức, cá nhân sản xuất thực phẩm theo quy định của pháp luật để yêu cầu bồi thường thiệt hại nếu phát hiện sản phẩm không đáp ứng tiêu chuẩn an toàn (điểm d khoản 1 Điều 8, điểm d khoản 1 Điều 9 Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng 2023).
4. Có thể yêu cầu bồi thường cho thiệt hại sức khỏe phát sinh từ việc sử dụng sản phẩm không đáp ứng tiêu chuẩn an toàn thực phẩm không?
Người tiêu dùng có quyền yêu cầu tổ chức, cá nhân sản xuất/kinh doanh thực phẩm bồi thường từ việc sử dụng sản phẩm không đáp ứng tiêu chuẩn an toàn thực phẩm căn cứ Điều 590 Bộ luật Dân sự 2015 về thiệt hại do sức khỏe bị xâm phạm. Theo đó, mức bồi thường có thể bao gồm chi phí cho việc phục hồi sức khỏe, thu nhập thực tế bị giảm sút trong thời gian mất khả năng lao động, chi phí tổn thất tinh thần, thiệt hại khác do pháp luật quy định.
VI. Các thắc mắc thường gặp liên quan đến không đáp ứng tiêu chuẩn an toàn thực phẩm
Phần này tổng hợp các câu hỏi phổ biến và hướng giải đáp theo quy định pháp luật hiện hành.
1.Thủ tục thu hồi sản phẩm không đáp ứng tiêu chuẩn an toàn thực phẩm được quy định thế nào?
Căn cứ khoản 2 Điều 55 Luật An toàn thực phẩm 2010, thực phẩm không đáp ứng đủ tiêu chuẩn, bảo đảm an toàn sẽ bị thu hồi theo các hình thức thu hồi tự nguyện hoặc thu hồi bắt buộc do cơ quan nhà nước có thẩm quyền yêu cầu. Trình tự thu hồi được quy định cụ thể tại Điều 4, 5, 6 Thông tư 23/2018/TT-BYT:
- Thu hồi tự nguyện: Trong 24 giờ kể từ khi phát hiện sản phẩm không an toàn, chủ sản phẩm phải thông báo và dừng kinh doanh, đồng thời thông báo bằng văn bản cho hệ thống phân phối, cơ quan truyền thông và cơ quan quản lý an toàn thực phẩm. Sau khi hoàn tất thu hồi, trong 3 ngày phải báo cáo kết quả và đề xuất hướng xử lý.
- Thu hồi bắt buộc: Khi cơ quan có thẩm quyền xác định sản phẩm vi phạm, ban hành quyết định thu hồi trong 24 giờ. Chủ sản phẩm thực hiện các bước như thu hồi tự nguyện và báo cáo kết quả trong 3 ngày sau khi kết thúc.
- Thu hồi khẩn cấp: Nếu doanh nghiệp không tự thu hồi hoặc không thực hiện đầy đủ, cơ quan quản lý sẽ ra quyết định cưỡng chế thu hồi và tổ chức thực hiện. Sau khi hoàn tất, chủ sản phẩm phải thanh toán chi phí thu hồi trong vòng 15 ngày.
2.Hợp đồng bảo đảm chất lượng hàng hóa có hiệu lực thế nào khi hàng hóa không đáp ứng tiêu chuẩn an toàn thực phẩm?
Nếu hàng không đáp ứng tiêu chuẩn an toàn thực phẩm, hợp đồng bảo đảm chất lượng hàng hóa là căn cứ pháp lý để xác định hành vi vi phạm nghĩa vụ và trách nhiệm bồi thường của các bên. Ngoài ra, hợp đồng cũng có thể bị vô hiệu một phần hoặc toàn bộ theo Điều 407 Bộ luật Dân sự 2015.
3.Không đáp ứng tiêu chuẩn an toàn thực phẩm có thể bị coi là hành vi gian lận thương mại không?
Hành vi không đáp ứng tiêu chuẩn an toàn thực phẩm có thể bị coi là gian lận thương mại, đặc biệt khi hành động đó là cố ý nhằm chuộc lợi bất chính, gây hại sức khỏe người tiêu dùng.
4.Nếu nguyên nhân không đáp ứng tiêu chuẩn an toàn thực phẩm do điều kiện bảo quản, xử lý thế nào?
Theo Điều 19 Luật An toàn thực phẩm 2010, tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh thực phẩm có nghĩa vụ bảo đảm điều kiện bảo quản phù hợp, cung cấp đầy đủ thông tin hướng dẫn và phải duy trì chất lượng an toàn của thực phẩm trong suốt quá trình lưu thông.
Việc không tuân thủ các điều kiện này được xem là vi phạm nghĩa vụ bảo đảm an toàn thực phẩm và bị phạt từ 1 đến 15 triệu đồng và có thể bị đình chỉ hoạt động tối đa 3 tháng (Điều 9 Nghị định 115/2018/NĐ-CP được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 124/2021/NĐ-CP).
5.Không đáp ứng tiêu chuẩn an toàn thực phẩm có phải bồi thường cả thiệt hại gián tiếp không?
Cá nhân hoặc tổ chức sản xuất, kinh doanh thực phẩm không đáp ứng tiêu chuẩn an toàn thực phẩm phải bồi thường cả thiệt hại trực tiếp và gián tiếp cho người tiêu dùng, bao gồm thiệt hại về vật chất và tinh thần.
V. Bạn đang tìm một chuyên gia pháp lý uy tín để hỗ trợ vấn đề liên quan đến không đáp ứng tiêu chuẩn an toàn thực phẩm?
Dịch vụ tư vấn pháp lý liên quan đến không đáp ứng tiêu chuẩn an toàn thực phẩm sẽ hỗ trợ quý khách hàng về:
- Tư vấn quy định pháp luật về kiểm nghiệm, thu hồi, xử lý vi phạm.
- Hướng dẫn khiếu nại, khởi kiện hoặc yêu cầu bồi thường.
- Đại diện khách hàng làm việc với cơ quan quản lý hoặc nhà sản xuất.
Quý khách hàng có thắc mắc liên quan hay nhu cầu tư vấn về không đáp ứng tiêu chuẩn an toàn thực phẩm, vui lòng liên hệ cho NPLAW để được đội ngũ chúng tôi trực tiếp tư vấn và hướng dẫn giải quyết.
