Hiện nay, thực trạng điều khoản không hợp lý trong hợp đồng dân sự, thương mại và tiêu dùng ngày càng phổ biến. Việc thiếu kiến thức về quy định pháp luật liên quan đến việc sửa đổi điều khoản hợp đồng có thể ảnh hưởng tiêu cực đến quyền lợi của mình. Dưới đây, NPLAW sẽ đồng hành cùng quý khách hàng để tìm hiểu về thực trạng lẫn quy định pháp luật hiện hành về yêu cầu sửa đổi điều khoản không hợp lý.
Hiện nay, thực trạng điều khoản không hợp lý trong hợp đồng dân sự, thương mại và tiêu dùng ngày càng phổ biến. Việc thiếu kiến thức về quy định pháp luật liên quan đến việc sửa đổi điều khoản hợp đồng có thể ảnh hưởng tiêu cực đến quyền lợi của mình. Dưới đây, NPLAW sẽ đồng hành cùng quý khách hàng để tìm hiểu về thực trạng lẫn quy định pháp luật hiện hành về yêu cầu sửa đổi điều khoản không hợp lý.
I. Những sai lầm thường gặp về yêu cầu sửa đổi điều khoản không hợp lý
Yêu cầu sửa đổi điều khoản không hợp lý là quyền của bên bị ảnh hưởng khi phát hiện điều khoản vi phạm nguyên tắc công bằng, quy định này nhằm bảo vệ quyền lợi các bên trong quan hệ hợp đồng dân sự. Tuy nhiên, điều này thường bị hiểu lầm là việc đơn phương thay đổi hợp đồng mà không cần thỏa thuận, nhiều người nghĩ rằng chỉ cần phát hiện điều khoản bất lợi là có thể tự ý sửa đổi ngay lập tức.
Một sai lầm phổ biến khác là bỏ qua hình thức văn bản khi yêu cầu sửa đổi điều khoản không hợp lý, các bên cho rằng thỏa thuận miệng đủ để thay đổi nội dung hợp đồng đã ký kết.
Sai lầm nữa là không chứng minh được hoàn cảnh thay đổi cơ bản khi đưa ra yêu cầu sửa đổi điều khoản không hợp lý. Một số người nghĩ rằng từ chối yêu cầu sửa đổi điều khoản không hợp lý luôn dẫn đến bồi thường thiệt hại ngay. Tuy nhiên, chỉ khi từ chối vô lý và gây thiệt hại mới áp dụng trách nhiệm bồi thường theo Điều 360 Bộ luật Dân sự 2015.
II. Tìm hiểu về yêu cầu sửa đổi điều khoản không hợp lý
Yêu cầu sửa đổi điều khoản không hợp lý thường phát sinh từ hoàn cảnh thay đổi cơ bản hoặc vi phạm pháp luật. Các bên cần hiểu rõ để tránh tranh chấp không đáng có trong thực tế.
1. Hình thức yêu cầu sửa đổi điều khoản không hợp lý phải là văn bản hay có thể chỉ là thỏa thuận miệng?
Hình thức yêu cầu sửa đổi điều khoản không hợp lý phải tuân theo hình thức của hợp đồng ban đầu (khoản 3 Điều 421 Bộ luật Dân sự 2015).
Nếu hình thức hợp đồng gốc dạng văn bản thì sửa đổi cũng phải bằng văn bản. Thỏa thuận miệng chỉ áp dụng nếu hợp đồng ban đầu không yêu cầu hình thức văn bản cụ thể. Tuy nhiên, để tránh tranh chấp phát sinh trong tương lai, yêu cầu sửa đổi điều khoản không hợp lý nên được lập thành văn bản có chữ ký.
2. Khách hàng có quyền tạm ngừng thực hiện hợp đồng khi yêu cầu sửa đổi điều khoản không hợp lý không?
Khách hàng không có quyền tự ý tạm ngừng thực hiện hợp đồng chỉ vì đang yêu cầu sửa đổi điều khoản không hợp lý, trừ khi hợp đồng đã có thỏa thuận trước cho phép. Theo Điều 308 Luật Thương mại 2005, quyền tạm ngừng chỉ được áp dụng khi thuộc một trong ba trường hợp tại khoản 1 khi:
- Bên kia vi phạm nghiêm trọng nghĩa vụ;
- Không thực hiện biện pháp bảo đảm đã cam kết;
- Pháp luật quy định khác.
Yêu cầu sửa đổi theo Điều 420 Bộ luật Dân sự 2015 không thuộc các căn cứ này nên nếu tự tạm ngừng, khách hàng sẽ bị coi là vi phạm hợp đồng và phải bồi thường thiệt hại (Điều 360 Bộ luật Dân sự 2015). Chỉ khi bên kia từ chối đàm phán vô lý và gây thiệt hại nghiêm trọng thì mới được xem là vi phạm nghĩa vụ để tạm ngừng, nhưng phải thông báo ngay bằng văn bản. Do đó, trong quá trình yêu cầu sửa đổi, các bên vẫn phải tiếp tục thực hiện nghĩa vụ cho đến khi có thỏa thuận mới hoặc quyết định của tòa án.
III. Các quy định pháp luật có liên quan đến yêu cầu sửa đổi điều khoản không hợp lý
Các quy định nhằm đảm bảo tính công bằng trong quan hệ hợp đồng dân sự. Yêu cầu sửa đổi điều khoản không hợp lý phải tuân thủ để tránh hợp đồng bị vô hiệu hóa.
1. Yêu cầu sửa đổi điều khoản không hợp lý có được chấp nhận khi điều khoản đó vi phạm một quy định cấm của pháp luật không?
Yêu cầu sửa đổi điều khoản không hợp lý được chấp nhận nếu điều khoản vi phạm quy định cấm của pháp luật theo Điều 123 Bộ luật Dân sự 2015.
Trong trường hợp này, điều khoản có thể bị tuyên bố vô hiệu mà không cần sửa đổi. Tòa án có quyền can thiệp để sửa đổi hoặc chấm dứt hợp đồng nếu cần thiết.
2. Yêu cầu sửa đổi điều khoản không hợp lý có làm ảnh hưởng đến nghĩa vụ đã thực hiện trước đó của các bên không
Yêu cầu sửa đổi điều khoản không hợp lý thường không ảnh hưởng đến nghĩa vụ đã được các bên thực hiện trước đó, trừ khi điều khoản sửa đổi có quy định rõ ràng về việc giải quyết các nghĩa vụ đã hoàn thành hoặc yêu cầu sửa đổi có hiệu lực hồi tố. Hầu hết các trường hợp, các bên chỉ cần tuân thủ nghĩa vụ đã hoàn thành theo điều khoản ban đầu.
3. Khách hàng có thể yêu cầu bồi thường thiệt hại nếu bên đối tác từ chối yêu cầu sửa đổi điều khoản không hợp lý một cách vô lý không?
Khách hàng có thể yêu cầu bồi thường thiệt hại nếu bên đối tác từ chối yêu cầu sửa đổi điều khoản không hợp lý gây thiệt hại theo Điều 360 Bộ luật Dân sự 2015 về trách nhiệm bồi thường thiệt hại do vi phạm nghĩa vụ. Tuy nhiên, khách hàng phải chứng minh được hành vi từ chối là vô lý và dẫn đến tổn thất trong thực tế. Theo Điều 302 Luật Thương mại 2005, giá trị bồi thường bao gồm tổn thất trực tiếp và lợi ích bị mất.
IV. Các thắc mắc thường gặp liên quan đến yêu cầu sửa đổi điều khoản không hợp lý
Các thắc mắc về yêu cầu sửa đổi điều khoản không hợp lý thường xoay quanh hệ quả pháp lý và cách xử lý.
1. Hệ quả pháp lý của việc yêu cầu sửa đổi điều khoản không hợp lý là gì?
Hệ quả pháp lý của yêu cầu sửa đổi điều khoản không hợp lý là buộc các bên phải thỏa thuận lại đảm bảo quyền lợi hoặc thậm chí dẫn đến chấm dứt hợp đồng (Điều 422 Bộ luật Dân sự 2015). Nếu các bên thỏa thuận thành công, hợp đồng được sửa đổi và tiếp tục thực hiện.
Trong trường hợp thỏa thuận thất bại, một bên có quyền yêu cầu tòa án can thiệp để sửa đổi hợp đồng, cân bằng quyền và lợi ích của các bên tham gia hoặc yêu cầu chấm dứt hợp đồng. Tòa án chỉ được quyết định việc sửa đổi hợp đồng trong trường hợp việc chấm dứt hợp đồng sẽ gây thiệt hại lớn hơn so với các chi phí để thực hiện hợp đồng nếu được sửa đổi.
2. Trong trường hợp không có thỏa thuận rõ ràng về điều khoản, việc yêu cầu sửa đổi điều khoản không hợp lý có thể dẫn đến việc khởi kiện không?
Trong trường hợp từ chối yêu cầu sửa đổi điều khoản không hợp lý, hành động tiếp theo là thương lượng thêm hoặc hòa giải, nếu thất bại, có thể yêu cầu trọng tài thương mại nếu hợp đồng có điều khoản trọng tài (Điều 317 Luật Thương mại 2005) hoặc khởi kiện tại Tòa án nhân dân có thẩm quyền nhằm yêu cầu tòa án tuyên bố điều khoản vô hiệu, sửa đổi hợp đồng hoặc chấm dứt hợp đồng. Đồng thời, khách hàng có quyền yêu cầu bồi thường thiệt hại nếu chứng minh được tổn thất thực tế do từ chối gây ra (Điều 360 Bộ luật Dân sự 2015).
3. Có thể yêu cầu bên cung cấp phải chứng minh lý do cho yêu cầu sửa đổi điều khoản không hợp lý không?
Có thể yêu cầu bên cung cấp chứng minh lý do khi đưa ra yêu cầu sửa đổi điều khoản không hợp lý. Theo khoản 1 Điều 420 Bộ luật Dân sự 2015, bên yêu cầu phải chứng minh hoàn cảnh thay đổi cơ bản bao gồm:
- Sự thay đổi hoàn cảnh do nguyên nhân khách quan xảy ra sau khi giao kết hợp đồng;
- Tại thời điểm giao kết hợp đồng, các bên không thể lường trước được về sự thay đổi hoàn cảnh;
- Hoàn cảnh thay đổi lớn đến mức nếu như các bên biết trước thì hợp đồng đã không được giao kết hoặc được giao kết nhưng với nội dung hoàn toàn khác;
- Việc tiếp tục thực hiện hợp đồng mà không có sự thay đổi nội dung hợp đồng sẽ gây thiệt hại nghiêm trọng cho một bên;
- Bên có lợi ích bị ảnh hưởng đã áp dụng mọi biện pháp cần thiết trong khả năng cho phép, phù hợp với tính chất của hợp đồng mà không thể ngăn chặn, giảm thiểu mức độ ảnh hưởng đến lợi ích.
Việc bên cung cấp phải chứng minh lý do là cơ sở pháp lý quan trọng để yêu cầu sửa đổi điều khoản không hợp lý được chấp nhận
4. Trong trường hợp một bên yêu cầu sửa đổi điều khoản không hợp lý và bên kia từ chối, hành động tiếp theo nên là gì?
Trong trường hợp một bên từ chối yêu cầu sửa đổi điều khoản không hợp lý, hành động tiếp theo là thương lượng thêm hoặc hòa giải. Nếu thất bại, có thể yêu cầu trọng tài nếu hợp đồng có điều khoản này. Ngoài ra, bên bị ảnh hưởng có quyền khởi kiện tại tòa án nhân dân.
5. Nếu có tranh chấp liên quan đến yêu cầu sửa đổi điều khoản không hợp lý, các bên có thể yêu cầu giải quyết tại đâu?
Nếu có tranh chấp về yêu cầu sửa đổi điều khoản không hợp lý, các bên có thể yêu cầu giải quyết tại tòa án (những tranh chấp về kinh doanh, thương mại theo Điều 30 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015).
Tòa án chỉ được quyết định việc sửa đổi hợp đồng trong trường hợp việc chấm dứt hợp đồng sẽ gây thiệt hại lớn hơn so với các chi phí để thực hiện hợp đồng nếu được sửa đổi.
Pháp luật cho phép chọn phương thức phù hợp với tính chất tranh chấp (Điều 317 Luật Thương mại 2005), các bên cũng có thể thương lượng trực tiếp mà không cần cơ quan nhà nước. Yêu cầu sửa đổi điều khoản không hợp lý có thể được hòa giải tại cơ quan hòa giải cơ sở. Ngoài ra, nếu trong hợp đồng có điều khoản trọng tài có thể giải quyết tại trung tâm trọng tài.
V. Bạn đang tìm một chuyên gia pháp lý uy tín để hỗ trợ vấn đề liên quan đến yêu cầu sửa đổi điều khoản không hợp lý?
Dịch vụ tư vấn pháp lý liên quan đến yêu cầu sửa đổi điều khoản không hợp lý sẽ hỗ trợ quý khách hàng về:
- Tư vấn quy định pháp luật hiện hành về sửa đổi, bổ sung hợp đồng và hoàn cảnh thay đổi cơ bản;
- Đánh giá, rà soát toàn bộ hợp đồng để xác định điều khoản không hợp lý, vi phạm pháp luật;
- Tư vấn, soạn thảo văn bản yêu cầu đàm phán sửa đổi, biên bản ghi nhận từ chối vô lý, hồ sơ yêu cầu tòa án sửa đổi hoặc tuyên bố điều khoản vô hiệu theo Bộ luật Dân sự 2015;
- Đại diện đàm phán với đối tác, tham gia hòa giải, trọng tài hoặc khởi kiện tại Tòa án nhân dân có thẩm quyền để bảo vệ quyền lợi hợp pháp của quý khách hàng.
Quý khách hàng có thắc mắc hoặc nhu cầu tư vấn, hỗ trợ pháp lý về yêu cầu sửa đổi điều khoản không hợp lý, vui lòng liên hệ NPLAW để được đội ngũ luật sư giàu kinh nghiệm của chúng tôi trực tiếp tư vấn, hướng dẫn và hỗ trợ giải quyết toàn diện, nhanh chóng, hiệu quả nhất.
