In sai thông tin dinh dưỡng trên nhãn hoặc bao bì thực phẩm có thể khiến người tiêu dùng hiểu sai về thành phần, giá trị dinh dưỡng của sản phẩm và làm phát sinh nhiều rủi ro pháp lý cho doanh nghiệp.
In sai thông tin dinh dưỡng trên nhãn hoặc bao bì thực phẩm có thể khiến người tiêu dùng hiểu sai về thành phần, giá trị dinh dưỡng của sản phẩm và làm phát sinh nhiều rủi ro pháp lý cho doanh nghiệp. Vì vậy, việc tuân thủ đúng quy định về in sai thông tin dinh dưỡng là yêu cầu quan trọng nhằm bảo đảm tính minh bạch, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và tránh các chế tài xử lý theo quy định của pháp luật.
I. Thực trạng in sai thông tin dinh dưỡng và những rủi ro pháp lý đối với tổ chức, cá nhân kinh doanh thực phẩm
Trong bối cảnh người tiêu dùng ngày càng quan tâm đến thành phần và giá trị dinh dưỡng của thực phẩm, thông tin dinh dưỡng trên nhãn hàng hóa đã trở thành một trong những căn cứ quan trọng để lựa chọn sản phẩm. Tuy nhiên, trên thực tế vẫn xuất hiện không ít trường hợp doanh nghiệp in sai thông tin dinh dưỡng do nhầm lẫn trong quá trình thiết kế bao bì, sử dụng kết quả kiểm nghiệm đã hết hiệu lực, cập nhật không đầy đủ khi thay đổi công thức sản phẩm hoặc cố ý ghi nhận các chỉ tiêu không đúng với thực tế.
Việc in sai thông tin dinh dưỡng không chỉ làm giảm niềm tin của người tiêu dùng mà còn có thể ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe của những người phải kiểm soát chế độ ăn uống như trẻ em, người mắc bệnh tiểu đường, tim mạch, béo phì hoặc dị ứng thực phẩm. Đồng thời, doanh nghiệp còn có nguy cơ bị xử phạt vi phạm hành chính, buộc thu hồi hoặc sửa đổi nhãn hàng hóa, thậm chí phải bồi thường thiệt hại nếu việc ghi sai thông tin gây hậu quả cho người tiêu dùng. Vì vậy, việc bảo đảm tính chính xác của thông tin dinh dưỡng trên bao bì không chỉ là yêu cầu về chất lượng sản phẩm mà còn là nghĩa vụ pháp lý của tổ chức, cá nhân kinh doanh thực phẩm.
II. Khái niệm về in sai thông tin dinh dưỡng
Thông tin dinh dưỡng là một trong những nội dung quan trọng trên nhãn thực phẩm, giúp người tiêu dùng đánh giá giá trị dinh dưỡng và lựa chọn sản phẩm phù hợp với nhu cầu sức khỏe. Do đó, việc in sai thông tin dinh dưỡng không chỉ ảnh hưởng đến quyền được cung cấp thông tin chính xác của người tiêu dùng mà còn có thể làm phát sinh trách nhiệm pháp lý đối với doanh nghiệp theo quy định của pháp luật về an toàn thực phẩm, nhãn hàng hóa và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng.
1. In sai thông tin dinh dưỡng được hiểu là gì?
In sai thông tin dinh dưỡng là việc tổ chức, cá nhân sản xuất hoặc kinh doanh thực phẩm ghi trên nhãn hoặc bao bì sản phẩm các thông tin về giá trị dinh dưỡng không đúng với thành phần thực tế, kết quả kiểm nghiệm hoặc hồ sơ công bố của sản phẩm.
Thông tin dinh dưỡng thường bao gồm các chỉ tiêu như năng lượng (calo), chất đạm (protein), chất béo, carbohydrate, đường, natri, vitamin, khoáng chất và các thành phần dinh dưỡng khác theo quy định hoặc theo công bố của doanh nghiệp.
Hành vi này có thể xảy ra do lỗi kỹ thuật, sai sót trong quá trình thiết kế bao bì, cập nhật không đầy đủ khi thay đổi công thức sản phẩm hoặc cố ý cung cấp thông tin sai nhằm tạo lợi thế cạnh tranh trên thị trường.
2. Những trường hợp nào được xem là in sai thông tin dinh dưỡng trên thực phẩm?
Một sản phẩm có thể bị xem là in sai thông tin dinh dưỡng khi thông tin thể hiện trên nhãn không phản ánh đúng bản chất hoặc giá trị dinh dưỡng thực tế của sản phẩm.
Một số trường hợp thường gặp gồm:
- Ghi sai hàm lượng năng lượng, protein, chất béo, carbohydrate hoặc các chất dinh dưỡng khác so với kết quả kiểm nghiệm;
- Thể hiện sai đơn vị tính hoặc giá trị dinh dưỡng trên mỗi khẩu phần hoặc trên 100 g/ml sản phẩm;
- Không cập nhật thông tin dinh dưỡng sau khi thay đổi thành phần hoặc công thức sản xuất;
- Ghi nhận các thành phần dinh dưỡng mà sản phẩm thực tế không có hoặc có với hàm lượng khác đáng kể;
- Sao chép thông tin dinh dưỡng từ sản phẩm khác dẫn đến không phù hợp với sản phẩm đang lưu thông.
Những sai sót này đều có thể khiến người tiêu dùng hiểu sai về giá trị dinh dưỡng của thực phẩm và ảnh hưởng đến quyết định lựa chọn sản phẩm.
3. In sai thông tin dinh dưỡng khác gì với các hành vi ghi nhãn thực phẩm sai quy định?
In sai thông tin dinh dưỡng chỉ là một trong các dạng vi phạm liên quan đến ghi nhãn thực phẩm.
Trong khi đó, ghi nhãn thực phẩm sai quy định là khái niệm rộng hơn, bao gồm nhiều hành vi như:
- Ghi sai tên hàng hóa;
- Ghi sai thành phần;
- Ghi sai khối lượng tịnh;
- Ghi sai ngày sản xuất hoặc hạn sử dụng;
- Ghi sai xuất xứ hàng hóa;
- Thiếu các nội dung bắt buộc trên nhãn;
- Ghi sai hoặc ghi không đúng thông tin dinh dưỡng.
Nói cách khác, in sai thông tin dinh dưỡng là một trường hợp cụ thể của hành vi ghi nhãn thực phẩm không đúng quy định. Tuy nhiên, do thông tin dinh dưỡng có ảnh hưởng trực tiếp đến việc lựa chọn và sử dụng thực phẩm, đặc biệt đối với các nhóm người có chế độ dinh dưỡng đặc biệt, nên loại vi phạm này thường được cơ quan quản lý và người tiêu dùng đặc biệt quan tâm.
III. Quy định của pháp luật về in sai thông tin dinh dưỡng
Việc ghi và thể hiện thông tin dinh dưỡng trên nhãn thực phẩm không chỉ là yêu cầu về minh bạch thông tin mà còn là nghĩa vụ pháp lý của tổ chức, cá nhân sản xuất, nhập khẩu và kinh doanh thực phẩm.
1. Pháp luật quy định như thế nào về việc thể hiện thông tin dinh dưỡng trên nhãn thực phẩm?
Theo khoản 1 Điều 44 Luật An toàn thực phẩm 2010, thực phẩm lưu thông trên thị trường phải được ghi nhãn theo đúng quy định của pháp luật về nhãn hàng hóa.
Cụ thể, khoản 1 Điều 5 Thông tư 30/2026/TT-BYT, thực phẩm sản xuất, kinh doanh, nhập khẩu, lưu thông tại Việt Nam thực hiện ghi các thành phần dinh dưỡng sau đây:
- Năng lượng;
- Chất đạm;
- Carbohydrat;
- Chất béo;
- Natri.
Ngoài ra, nước giải khát, sữa chế biến cho thêm đường quy định tại Nghị định số 15/2018/NĐ-CP và thực phẩm khác cho thêm đường: thực hiện ghi 05 thành phần dinh dưỡng trên và đường tổng số.
Thực phẩm được chế biến dưới hình thức chiên rán: thực hiện ghi 05 thành phần dinh dưỡng trên và chất béo bão hoà.
Đối với thực phẩm không chứa hoặc có chứa thành phần dinh dưỡng trên nhưng giá trị dinh dưỡng của thành phần đó nhỏ hơn giá trị quy định tại Phụ lục I ban hành kèm theo Thông tư 30/2026/TT-BYT thì không bắt buộc phải ghi thành phần dinh dưỡng đó trên nhãn thực phẩm.
Việc thể hiện thông tin dinh dưỡng phải căn cứ vào kết quả kiểm nghiệm, hồ sơ công bố sản phẩm và thành phần thực tế của thực phẩm. Doanh nghiệp không được tự ý ghi nhận các giá trị không đúng hoặc chưa được kiểm chứng.
2. Tổ chức, cá nhân chịu trách nhiệm như thế nào khi in sai thông tin dinh dưỡng?
Theo Điều 6 Luật An toàn thực phẩm 2010, tổ chức, cá nhân sản xuất, kinh doanh thực phẩm phải chịu trách nhiệm về an toàn, chất lượng và thông tin đối với thực phẩm do mình sản xuất hoặc đưa ra thị trường.
Bên cạnh đó, Điều 9 Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng 2023 quy định người tiêu dùng có quyền được cung cấp thông tin đầy đủ, chính xác, trung thực về hàng hóa và dịch vụ.
Do đó, nếu doanh nghiệp in sai thông tin dinh dưỡng, dù do lỗi kỹ thuật, sơ suất hay cố ý, doanh nghiệp vẫn phải chịu trách nhiệm về nội dung đã công bố. Tùy từng trường hợp, trách nhiệm có thể bao gồm:
- Chịu xử phạt vi phạm hành chính: theo Điều 24, Điều 31 Nghị định 119/2017/NĐ-CP, được sửa đổi bổ sung bởi Nghị định 126/2021/NĐ-CP.
- Thu hồi hoặc sửa đổi nhãn hàng hóa;
- Cải chính thông tin đã công bố;
- Bồi thường thiệt hại nếu người tiêu dùng hoặc đối tác chứng minh được thiệt hại phát sinh do việc cung cấp thông tin không chính xác.
Đối với thực phẩm nhập khẩu, tổ chức đứng tên nhập khẩu và lưu hành sản phẩm tại Việt Nam cũng phải chịu trách nhiệm về tính hợp pháp của nội dung ghi trên nhãn trước khi đưa sản phẩm ra thị trường.
3. In sai thông tin dinh dưỡng có thể bị áp dụng những biện pháp xử lý nào?
Khi phát hiện hành vi in sai thông tin dinh dưỡng, cơ quan nhà nước có thẩm quyền có thể áp dụng một hoặc nhiều biện pháp xử lý theo quy định của pháp luật.
Theo Điều 24, Điều 31 Nghị định 119/2017/NĐ-CP, được sửa đổi bổ sung bởi Nghị định 126/2021/NĐ-CP, quy định xử phạt hành chính về vi phạm về cung cấp thông tin không trung thực, sai sự thật về giấy tờ, tài liệu liên quan đến tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật, đo lường và chất lượng sản phẩm, hàng hóa; vi phạm quy định về nội dung bắt buộc trên nhãn hàng hóa hoặc nội dung bắt buộc phải thể hiện trên nhãn theo tính chất hàng hóa.
Ngoài hình thức xử phạt bằng tiền, doanh nghiệp còn có thể bị áp dụng các biện pháp khắc phục hậu quả, như:
- Buộc thu hồi sản phẩm vi phạm đang lưu thông;
- Buộc sửa đổi hoặc thay thế nhãn hàng hóa;
- Buộc tiêu hủy nhãn hoặc bao bì vi phạm trong trường hợp không thể khắc phục;
- Buộc thu hồi hoặc tiêu hủy sản phẩm nếu không bảo đảm điều kiện lưu thông;
- Buộc cải chính thông tin đã công bố.
Trường hợp việc ghi sai thông tin dinh dưỡng làm người tiêu dùng hiểu nhầm về chất lượng sản phẩm và gây thiệt hại thực tế, doanh nghiệp còn có thể phải bồi thường thiệt hại theo quy định của Bộ luật Dân sự 2015 và Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng 2023.
4. Cơ quan nào có thẩm quyền kiểm tra, xử lý hành vi in sai thông tin dinh dưỡng?
Việc kiểm tra và xử lý hành vi in sai thông tin dinh dưỡng được thực hiện bởi nhiều cơ quan quản lý nhà nước tùy theo tính chất vụ việc và phạm vi quản lý.
Theo quy định của pháp luật hiện hành, các cơ quan có thẩm quyền gồm:
- Bộ Y tế và các cơ quan chuyên môn về an toàn thực phẩm thuộc ngành y tế đối với nhiều nhóm thực phẩm thuộc phạm vi quản lý;
- Bộ Công Thương và lực lượng Quản lý thị trường đối với hoạt động lưu thông hàng hóa trên thị trường;
- Bộ Nông nghiệp và Môi trường (đối với các nhóm thực phẩm thuộc phạm vi quản lý chuyên ngành);
- Ủy ban nhân dân các cấp, Thanh tra chuyên ngành, Cơ quan Hải quan (đối với hàng nhập khẩu), cùng các cơ quan có thẩm quyền khác theo phân cấp quản lý.
Trong quá trình thanh tra, kiểm tra, các cơ quan này có quyền yêu cầu doanh nghiệp cung cấp hồ sơ công bố sản phẩm, phiếu kiểm nghiệm, tài liệu chứng minh thông tin dinh dưỡng, lấy mẫu để kiểm nghiệm và xử lý vi phạm nếu phát hiện nội dung ghi trên nhãn không phù hợp với thực tế hoặc không đáp ứng quy định của pháp luật.
Doanh nghiệp vì vậy cần xây dựng quy trình kiểm soát chặt chẽ việc thiết kế, cập nhật và rà soát nhãn thực phẩm trước khi lưu thông trên thị trường nhằm hạn chế tối đa nguy cơ phát sinh vi phạm và các chế tài pháp lý liên quan.
IV. Giải đáp các thắc mắc thường gặp về in sai thông tin dinh dưỡng
Việc in sai thông tin dinh dưỡng trên nhãn thực phẩm có thể dẫn đến nhiều hệ quả pháp lý khác nhau tùy thuộc vào tính chất, mức độ vi phạm và hậu quả thực tế phát sinh. Dưới đây là những câu hỏi mà doanh nghiệp và người tiêu dùng thường gặp khi xảy ra các trường hợp ghi sai thông tin dinh dưỡng.
1. In sai thông tin dinh dưỡng có bắt buộc phải thu hồi sản phẩm không?
Không phải mọi trường hợp in sai thông tin dinh dưỡng đều bắt buộc phải thu hồi sản phẩm. Việc thu hồi hay không sẽ phụ thuộc vào tính chất của sai sót và mức độ ảnh hưởng đến quyền lợi người tiêu dùng.
Nếu sai sót chỉ là lỗi trình bày, không làm thay đổi bản chất của sản phẩm và có thể khắc phục theo hướng dẫn của cơ quan có thẩm quyền thì doanh nghiệp có thể được yêu cầu sửa đổi nhãn hoặc áp dụng biện pháp khắc phục khác.
Ngược lại, nếu thông tin dinh dưỡng sai lệch làm người tiêu dùng hiểu nhầm về thành phần, giá trị dinh dưỡng hoặc ảnh hưởng đến việc sử dụng sản phẩm thì cơ quan quản lý có thể yêu cầu thu hồi sản phẩm, sửa đổi nhãn hoặc áp dụng các biện pháp khắc phục hậu quả.
Do đó, doanh nghiệp cần đánh giá ngay mức độ ảnh hưởng của lỗi và chủ động làm việc với cơ quan quản lý khi phát hiện vi phạm.
2. Doanh nghiệp tự phát hiện in sai thông tin dinh dưỡng thì cần xử lý như thế nào?
Khi tự phát hiện in sai thông tin dinh dưỡng, doanh nghiệp nên chủ động thực hiện các biện pháp khắc phục thay vì tiếp tục lưu thông sản phẩm trên thị trường.
Thông thường, doanh nghiệp cần:
- Rà soát toàn bộ lô sản phẩm có liên quan;
- Xác định nguyên nhân dẫn đến việc ghi sai thông tin;
- Tạm dừng lưu thông đối với các lô hàng chưa đưa ra thị trường (nếu cần);
- Chủ động báo cáo hoặc phối hợp với cơ quan có thẩm quyền trong trường hợp pháp luật yêu cầu;
- Thực hiện sửa đổi, thay thế nhãn hoặc thu hồi sản phẩm theo yêu cầu của cơ quan quản lý;
- Kiểm tra lại toàn bộ quy trình thiết kế bao bì, kiểm nghiệm và kiểm soát chất lượng để tránh tái diễn.
Việc chủ động phát hiện và khắc phục sớm không chỉ giúp giảm thiểu thiệt hại mà còn thể hiện thiện chí hợp tác của doanh nghiệp trong quá trình xử lý vi phạm.
3. Người tiêu dùng phát hiện in sai thông tin dinh dưỡng có quyền khiếu nại ở đâu?
Theo Điều 4 Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng 2023, người tiêu dùng có quyền yêu cầu bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp khi phát hiện hàng hóa cung cấp thông tin không chính xác.
Người tiêu dùng có thể lựa chọn một hoặc nhiều phương thức sau:
- Khiếu nại trực tiếp đến doanh nghiệp sản xuất hoặc phân phối sản phẩm;
- Gửi phản ánh đến cơ quan quản lý nhà nước về an toàn thực phẩm hoặc cơ quan quản lý thị trường;
- Đề nghị tổ chức xã hội tham gia bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng hỗ trợ;
- Khởi kiện tại Tòa án nếu quyền và lợi ích hợp pháp bị xâm phạm và phát sinh thiệt hại.
Trong trường hợp thông tin dinh dưỡng sai dẫn đến ảnh hưởng đến sức khỏe hoặc gây thiệt hại về tài sản, người tiêu dùng còn có quyền yêu cầu doanh nghiệp bồi thường theo quy định của Bộ luật Dân sự 2015 và Luật Bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng 2023.
4. In sai thông tin dinh dưỡng nhưng không ảnh hưởng đến chất lượng sản phẩm có bị xử phạt không?
Việc xử phạt không chỉ căn cứ vào việc sản phẩm có bảo đảm chất lượng hay không mà còn xem xét tính chính xác của thông tin ghi trên nhãn.
Nếu doanh nghiệp ghi sai thông tin dinh dưỡng làm nội dung trên nhãn không phù hợp với thực tế, hồ sơ công bố hoặc quy định của pháp luật thì vẫn có thể bị xử phạt vi phạm hành chính theo Nghị định 119/2017/NĐ-CP, được sửa đổi bổ sung bởi Nghị định 126/2021/NĐ-CP.
Do đó, ngay cả khi sản phẩm vẫn an toàn để sử dụng, việc ghi sai thông tin dinh dưỡng vẫn có thể bị coi là hành vi vi phạm quy định về ghi nhãn thực phẩm hoặc cung cấp thông tin không chính xác cho người tiêu dùng.
5. Doanh nghiệp có được sửa thông tin dinh dưỡng bằng nhãn phụ sau khi sản phẩm đã lưu thông không?
Việc sử dụng nhãn phụ chỉ được thực hiện trong những trường hợp pháp luật cho phép và phải bảo đảm không làm sai lệch hoặc che giấu các thông tin bắt buộc trên nhãn gốc.
Đối với hàng hóa nhập khẩu, việc ghi nhãn phụ phải tuân thủ Nghị định 43/2017/NĐ-CP về nhãn hàng hóa, được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 111/2021/NĐ-CP.
Nếu sản phẩm đã lưu thông và phát hiện in sai thông tin dinh dưỡng, doanh nghiệp không được tự ý dán nhãn phụ để hợp thức hóa sai sót nếu việc sửa đổi không đáp ứng quy định của pháp luật hoặc chưa được cơ quan có thẩm quyền chấp thuận trong trường hợp cần thiết.
Tùy từng vụ việc, doanh nghiệp có thể phải thực hiện các biện pháp như sửa đổi nhãn, thu hồi sản phẩm hoặc áp dụng các biện pháp khắc phục khác theo quyết định của cơ quan quản lý. Vì vậy, trước khi sử dụng nhãn phụ để điều chỉnh thông tin dinh dưỡng, doanh nghiệp nên tham khảo ý kiến chuyên gia pháp lý nhằm bảo đảm việc xử lý đúng quy định.
V. Vì sao nên lựa chọn NPLaw để tư vấn, xử lý vụ việc in sai thông tin dinh dưỡng?
Các vụ việc in sai thông tin dinh dưỡng thường liên quan đồng thời đến quy định về an toàn thực phẩm, ghi nhãn hàng hóa, quảng cáo và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng. Chỉ một sai sót nhỏ trên nhãn cũng có thể dẫn đến nguy cơ bị xử phạt hành chính, buộc thu hồi sản phẩm hoặc phát sinh tranh chấp với khách hàng và đối tác.
Với đội ngũ luật sư giàu kinh nghiệm trong lĩnh vực pháp luật thực phẩm và tuân thủ sản phẩm, NPLaw hỗ trợ doanh nghiệp rà soát tính hợp pháp của nhãn hàng hóa, đánh giá mức độ rủi ro pháp lý, tư vấn phương án khắc phục phù hợp, làm việc với cơ quan quản lý nhà nước, cũng như hỗ trợ giải quyết khiếu nại, xử lý vi phạm và bảo vệ quyền lợi của doanh nghiệp trong quá trình thanh tra, kiểm tra hoặc giải quyết tranh chấp. Đồng hành cùng NPLaw giúp doanh nghiệp hạn chế rủi ro pháp lý, bảo đảm sản phẩm lưu thông đúng quy định và xây dựng uy tín bền vững trên thị trường.
Trên đây là các thông tin mang tính tham khảo, Quý khách hàng cần tư vấn chi tiết về trường hợp cụ thể, vui lòng liên hệ cho Hãng luật NPLaw để được tư vấn ngay.
