Tư vấn giải quyết tranh chấp có thể xảy ra sau khi chấm dứt

Tranh chấp hoàn toàn có thể phát sinh sau thời điểm chấm dứt, đặc biệt khi còn những hợp đồng, nghĩa vụ tài chính hoặc quyền lợi chưa được thực hiện đầy đủ. Hiểu rõ bản chất, nguyên nhân và cách xử lý tranh chấp sau khi chấm dứt là yếu tố quan trọng giúp các bên bảo vệ quyền lợi hợp pháp và hạn chế rủi ro pháp lý. Sau đây, NPLaw sẽ tư vấn về tranh chấp có thể xảy ra sau khi chấm dứt.

I. Thực trạng liên quan đến tranh chấp có thể xảy ra sau khi chấm dứt

Trong bối cảnh hội nhập, các hợp đồng kinh tế và lao động ngày càng đa dạng, kéo theo nguy cơ phát sinh tranh chấp sau khi chấm dứt.

• Theo thống kê của Tòa án nhân dân tối cao, tỷ lệ các vụ án kinh doanh thương mại phát sinh sau khi hợp đồng đã chấm dứt chiếm gần 15% tổng số vụ án thương mại mỗi năm.
• Nguyên nhân phổ biến gồm: chậm thanh toán công nợ, vi phạm nghĩa vụ bảo mật, tranh chấp về bồi thường thiệt hại, hoặc không thực hiện cam kết hậu chấm dứt hợp đồng.
• Ở lĩnh vực lao động, nhiều vụ kiện tập trung vào quyền lợi chưa thanh toán như trợ cấp thôi việc, bảo hiểm xã hội, tiền lương, tiền thưởng…

Thực trạng này cho thấy các bên thường chưa lường hết nghĩa vụ tồn đọng hoặc chưa áp dụng đầy đủ cơ chế giải quyết tranh chấp theo luật định.

II. Quy định của pháp luật liên quan đến tranh chấp có thể xảy ra sau khi chấm dứt

1. Tranh chấp có thể xảy ra sau khi chấm dứt là gì?

Tranh chấp là những mâu thuẫn, bất đồng về quyền và nghĩa vụ giữa các bên. “Tranh chấp có thể xảy ra sau khi chấm dứt” là dạng tranh chấp phát sinh sau thời điểm chấm dứt hợp đồng hoặc quan hệ pháp lý, khi một bên cho rằng bên kia chưa thực hiện hoặc vi phạm nghĩa vụ còn tồn tại.

Ví dụ: Doanh nghiệp đã chấm dứt hợp đồng dịch vụ nhưng vẫn còn nghĩa vụ bảo hành sản phẩm; hoặc người lao động đã nghỉ việc nhưng chưa được thanh toán đủ tiền lương.

2. Tranh chấp có thể xảy ra sau khi chấm dứt hợp đồng lao động thường liên quan đến những vấn đề gì?

Trong lĩnh vực lao động, tranh chấp phát sinh sau khi chấm dứt hợp đồng lao động thường xuất phát từ việc người sử dụng lao động hoặc người lao động chưa thực hiện đầy đủ các nghĩa vụ được quy định trong Bộ luật Lao động 2019.

Khi hợp đồng lao động kết thúc, quan hệ lao động chấm dứt nhưng vẫn có những quyền và nghĩa vụ tồn tại. Tranh chấp có thể xảy ra sau khi chấm dứt hợp đồng lao động thường liên quan đến những vấn đề thường gặp gồm:

• Thanh toán quyền lợi tài chính: tiền lương, tiền thưởng, trợ cấp thôi việc, phép năm chưa nghỉ…
• Bảo hiểm xã hội, bảo hiểm thất nghiệp.
• Cam kết sau khi nghỉ việc: bảo mật thông tin, không cạnh tranh, nếu các bên đã có thỏa thuận hợp lệ.

3. Các tranh chấp có thể xảy ra sau khi chấm dứt hợp đồng kinh tế được giải quyết theo cơ chế nào?

Đối với hợp đồng kinh tế (hợp đồng thương mại), việc giải quyết tranh chấp sau khi chấm dứt hợp đồng được điều chỉnh bởi Luật Thương mại 2005. Điều 317 Luật Thương mại 2005 đưa ra nhiều phương án giải quyết tranh chấp có thể xảy ra sau khi chấm dứt hợp đồng kinh tế: 

• Trước tiên, các bên có thể thương lượng hoặc hòa giải để giảm chi phí và giữ quan hệ hợp tác. 
• Nếu không thành, các bên có thể lựa chọn Trọng tài thương mại (Luật Trọng tài thương mại 2010) hoặc Tòa án (Bộ luật Tố tụng Dân sự 2015) tùy theo điều khoản hợp đồng.

III. Giải đáp các thắc mắc liên quan đến tranh chấp có thể xảy ra sau khi chấm dứt

1. Có thể khởi kiện ra tòa án khi phát sinh tranh chấp có thể xảy ra sau khi chấm dứt hợp đồng không?

Trong nhiều trường hợp, dù hợp đồng đã chấm dứt nhưng các nghĩa vụ pháp lý giữa các bên vẫn chưa hoàn tất. Lúc này, việc khởi kiện ra Tòa án là một phương thức hợp pháp để bảo vệ quyền lợi. Theo Điều 186 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015, cá nhân, cơ quan, tổ chức có quyền tự mình hoặc thông qua người đại diện hợp pháp khởi kiện để yêu cầu Tòa án bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp bị xâm phạm. Điều này đồng nghĩa, khi tranh chấp phát sinh sau khi chấm dứt hợp đồng mà không thể thương lượng hoặc hòa giải, các bên hoàn toàn có quyền khởi kiện theo quy định.

2. Doanh nghiệp nên làm gì để phòng tránh tranh chấp có thể xảy ra sau khi chấm dứt quan hệ hợp tác?

Phòng ngừa rủi ro luôn là chiến lược quan trọng hơn việc xử lý hậu quả. Để phòng tránh tranh chấp sau khi chấm dứt quan hệ hợp tác, doanh nghiệp nên:

• Soạn hợp đồng quy định rõ nghĩa vụ hậu chấm dứt.
• Lập biên bản thanh lý hợp đồng chi tiết.
• Lưu giữ đầy đủ hồ sơ, chứng từ chứng minh đã thực hiện đầy đủ nghĩa vụ.

3. Thời hiệu khởi kiện trong tranh chấp có thể xảy ra sau khi chấm dứt hợp đồng được tính từ khi nào?

Một trong những yếu tố quan trọng khi khởi kiện là thời hiệu, vì nếu hết thời hiệu, Tòa án có thể từ chối giải quyết vụ việc. Theo Điều 429 Bộ luật Dân sự 2015, thời hiệu khởi kiện tranh chấp hợp đồng là 03 năm kể từ ngày người có quyền yêu cầu biết hoặc phải biết quyền và lợi ích hợp pháp của mình bị xâm phạm. Như vậy, thời hiệu khởi kiện trong tranh chấp có thể xảy ra sau khi chấm dứt hợp đồng được tính từ ngày người có quyền yêu cầu biết hoặc phải biết quyền và lợi ích hợp pháp của mình bị xâm phạm.

4. Tranh chấp có thể xảy ra sau khi chấm dứt hợp đồng được giải quyết theo thủ tục tố tụng dân sự hay thương mại?

Việc xác định cơ chế giải quyết rất quan trọng vì sẽ ảnh hưởng đến quy trình, chi phí và thời gian giải quyết. Theo Điều 30 Bộ luật Tố tụng dân sự 2015, nếu tranh chấp phát sinh giữa các thương nhân trong hoạt động thương mại thì thuộc thẩm quyền giải quyết của Tòa án theo thủ tục tố tụng kinh doanh thương mại. Ngược lại, nếu tranh chấp phát sinh từ hợp đồng dân sự thông thường, thủ tục tố tụng dân sự sẽ được áp dụng. Do đó, doanh nghiệp cần căn cứ vào bản chất quan hệ hợp đồng để lựa chọn hướng giải quyết đúng pháp luật.

5. Có thể yêu cầu hòa giải trước khi khởi kiện tranh chấp có thể xảy ra sau khi chấm dứt hợp đồng không?

Hòa giải là một biện pháp mềm dẻo, tiết kiệm thời gian và chi phí, đồng thời duy trì được mối quan hệ hợp tác. Theo Khoản 1 Điều 4 Nghị định 22/2017/NĐ-CP về hòa giải thương mại, các bên tranh chấp tham gia hòa giải hoàn toàn tự nguyện và bình đẳng về quyền và nghĩa vụ. Như vậy, các bên có thể tự nguyện lựa chọn hòa giải thương mại bất kỳ lúc nào, kể cả khi hợp đồng đã chấm dứt. Hòa giải thành công sẽ tạo ra biên bản hòa giải có giá trị như một thỏa thuận mới, ràng buộc pháp lý các bên, giúp tránh được thủ tục tố tụng kéo dài.

IV. Dịch vụ tư vấn pháp lý liên quan đến tranh chấp có thể xảy ra sau khi chấm dứt

Tranh chấp sau khi chấm dứt hợp đồng có thể kéo theo nhiều hệ lụy pháp lý và kinh tế, đặc biệt đối với doanh nghiệp. Trong bối cảnh đó, việc sử dụng dịch vụ tư vấn pháp lý chuyên nghiệp là lựa chọn an toàn và hiệu quả. NPLAW cung cấp các dịch vụ:

• Tư vấn rà soát hợp đồng, đánh giá rủi ro pháp lý trước và sau khi chấm dứt.
• Hỗ trợ thương lượng, hòa giải để giải quyết tranh chấp một cách nhanh chóng và tiết kiệm.
• Đại diện khách hàng trong quá trình khởi kiện hoặc tham gia tố tụng tại Tòa án, Trọng tài.
• Tư vấn về thủ tục thi hành án, đảm bảo quyền lợi của khách hàng được bảo vệ tối đa.

Quý Khách hàng có nhu cầu tư vấn về tranh chấp có thể xảy ra sau khi chấm dứt, vui lòng liên hệ cho NPLAW để được đội ngũ chúng tôi trực tiếp tư vấn và hướng dẫn giải quyết.