Xử lý hành vi kê khai thiếu doanh thu bán hàng

Kê khai thiếu doanh thu bán hàng là một trong những sai sót phổ biến khiến doanh nghiệp đối mặt với nguy cơ bị truy thu thuế, xử phạt vi phạm hành chính và ảnh hưởng đến tính minh bạch trong hoạt động kinh doanh.

I. Những rủi ro pháp lý mà doanh nghiệp có thể gặp khi kê khai thiếu doanh thu

Trong hoạt động kinh doanh, doanh thu là căn cứ quan trọng để xác định nghĩa vụ thuế và phản ánh tình hình tài chính của doanh nghiệp. Tuy nhiên, trên thực tế vẫn tồn tại nhiều trường hợp doanh nghiệp cố ý hoặc vô ý kê khai thiếu doanh thu nhằm giảm số thuế phải nộp hoặc do sai sót trong quá trình hạch toán, quản lý hóa đơn và chứng từ. Hành vi này có thể dẫn đến nhiều hậu quả pháp lý nghiêm trọng nếu bị cơ quan thuế phát hiện.

Một trong những rủi ro phổ biến nhất là doanh nghiệp bị truy thu số thuế còn thiếu, tính tiền chậm nộp và xử phạt vi phạm hành chính về thuế theo quy định của pháp luật quản lý thuế. Ngoài ra, nếu hành vi kê khai thiếu doanh thu có dấu hiệu gian dối nhằm trốn thuế với số tiền lớn, cá nhân liên quan còn có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội trốn thuế theo Bộ luật Hình sự 2015. Bên cạnh các chế tài tài chính, doanh nghiệp còn đối mặt với nguy cơ bị thanh tra chuyên sâu, ảnh hưởng uy tín thương mại và khó khăn trong quá trình vay vốn, đấu thầu hoặc hợp tác kinh doanh. Vì vậy, việc kê khai trung thực và đầy đủ doanh thu là yêu cầu bắt buộc để bảo đảm an toàn pháp lý và tài chính cho doanh nghiệp.

II. Khái niệm về kê khai thiếu doanh thu bán hàng

Để nhận diện đúng hành vi vi phạm và phân biệt với các sai sót kế toán thông thường, cần hiểu rõ khái niệm pháp lý cũng như bản chất của việc kê khai thiếu doanh thu bán hàng trong hoạt động quản lý thuế hiện nay.

1. Kê khai thiếu doanh thu bán hàng là gì?

Kê khai thiếu doanh thu bán hàng là việc doanh nghiệp hoặc cá nhân kinh doanh không phản ánh đầy đủ toàn bộ doanh thu thực tế phát sinh từ hoạt động bán hàng hóa hoặc cung cấp dịch vụ trong hồ sơ khai thuế, sổ sách kế toán hoặc báo cáo tài chính. Hành vi này có thể xảy ra dưới nhiều hình thức như không xuất hóa đơn cho một phần giao dịch, ghi nhận doanh thu thấp hơn thực tế hoặc trì hoãn thời điểm ghi nhận doanh thu nhằm giảm nghĩa vụ thuế phải nộp.

2. Kê khai thiếu doanh thu bán hàng khác gì với không kê khai doanh thu?

Kê khai thiếu doanh thu bán hàng là trường hợp doanh nghiệp có thực hiện kê khai doanh thu nhưng số liệu kê khai không đầy đủ so với doanh thu thực tế phát sinh. Trong khi đó, không kê khai doanh thu là việc hoàn toàn không ghi nhận hoặc không khai báo doanh thu của một hoặc nhiều giao dịch phát sinh với cơ quan thuế.

Mặc dù cả hai hành vi đều có thể dẫn đến thất thu ngân sách nhà nước, nhưng mức độ vi phạm và cách thức xử lý có thể khác nhau tùy theo tính chất, hậu quả và yếu tố lỗi. Hành vi không kê khai doanh thu thường bị đánh giá nghiêm trọng hơn nếu có dấu hiệu cố ý che giấu toàn bộ giao dịch. Vì vậy, kê khai thiếu doanh thu và không kê khai doanh thu đều là hành vi vi phạm, nhưng khác nhau ở mức độ phản ánh doanh thu thực tế trong hồ sơ thuế.

3. Kê khai thiếu doanh thu có bị xem là hành vi vi phạm pháp luật không?

Theo quy định tại khoản 1 Điều 12 Luật Quản lý thuế 2025, người nộp thuế có nghĩa vụ kê khai chính xác, trung thực và đầy đủ các thông tin liên quan đến việc xác định nghĩa vụ thuế. Vì vậy, hành vi kê khai thiếu doanh thu nếu làm giảm số thuế phải nộp hoặc làm tăng số thuế được miễn, giảm, hoàn thì bị xem là hành vi vi phạm pháp luật về thuế.

Tùy theo mức độ và tính chất vi phạm, doanh nghiệp có thể bị xử phạt vi phạm hành chính, truy thu thuế và tính tiền chậm nộp theo quy định tại Nghị định 125/2020/NĐ-CP. Trường hợp có dấu hiệu gian dối nghiêm trọng nhằm trốn thuế, cá nhân liên quan còn có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo quy định của Bộ luật Hình sự 2015. Do đó, kê khai thiếu doanh thu không chỉ là sai sót kế toán đơn thuần mà còn có thể trở thành hành vi vi phạm pháp luật với nhiều hậu quả nghiêm trọng.

III. Quy định của pháp luật liên quan đến kê khai thiếu doanh thu bán hàng

Việc kê khai thiếu doanh thu bán hàng không chỉ ảnh hưởng đến nghĩa vụ tài chính của doanh nghiệp mà còn tác động trực tiếp đến hiệu quả quản lý thuế và tính minh bạch của hoạt động kinh doanh. Do đó, doanh nghiệp cần hiểu rõ các quy định pháp luật để hạn chế rủi ro bị xử lý khi phát sinh sai sót về doanh thu.

1. Pháp luật quy định như thế nào về nghĩa vụ kê khai đầy đủ doanh thu bán hàng?

Theo quy định tại khoản 1 Điều 12 Luật Quản lý thuế 2025, người nộp thuế có nghĩa vụ khai thuế chính xác, trung thực, đầy đủ và nộp hồ sơ thuế đúng thời hạn; đồng thời phải phản ánh đầy đủ các khoản doanh thu làm căn cứ xác định nghĩa vụ thuế. Bên cạnh đó, pháp luật kế toán cũng yêu cầu doanh nghiệp ghi nhận trung thực, đầy đủ doanh thu phát sinh trong kỳ kế toán.

Điều này có nghĩa là mọi khoản thu từ hoạt động bán hàng hóa hoặc cung cấp dịch vụ đều phải được kê khai đầy đủ trên hóa đơn, sổ sách kế toán và hồ sơ khai thuế. Trường hợp doanh nghiệp cố ý bỏ sót hoặc ghi nhận doanh thu thấp hơn thực tế nhằm làm giảm số thuế phải nộp thì sẽ bị xem là hành vi vi phạm pháp luật thuế. Vì vậy, kê khai đầy đủ doanh thu bán hàng là nghĩa vụ pháp lý bắt buộc đối với mọi doanh nghiệp và cá nhân kinh doanh.

2. Thẩm quyền thanh tra, kiểm tra hành vi kê khai thiếu doanh thu?

Theo quy định tại khoản 2 Điều 38 Luật Quản lý thuế 2025, cơ quan quản lý thuế có thẩm quyền thực hiện kiểm tra thuế và thanh tra thuế đối với người nộp thuế nhằm đánh giá tính chính xác, trung thực của hồ sơ khai thuế và việc chấp hành pháp luật thuế. Nội dung thanh tra, kiểm tra bao gồm việc kiểm tra hóa đơn, chứng từ, sổ sách kế toán, dữ liệu giao dịch và các tài liệu liên quan đến doanh thu của doanh nghiệp.

Ngoài cơ quan thuế, trong trường hợp có dấu hiệu vi phạm nghiêm trọng hoặc dấu hiệu tội phạm, cơ quan công an và các cơ quan có thẩm quyền khác cũng có thể phối hợp điều tra theo quy định pháp luật. Doanh nghiệp có hành vi kê khai thiếu doanh thu có thể bị kiểm tra định kỳ hoặc kiểm tra đột xuất khi có dấu hiệu rủi ro về thuế. Do đó, cơ quan thuế có thẩm quyền rất rộng trong việc thanh tra, kiểm tra và xử lý hành vi kê khai thiếu doanh thu bán hàng.

3. Quy định về truy thu thuế đối với phần doanh thu kê khai thiếu

Theo quy định tại khoản 1 Điều 16 Luật Quản lý thuế 2025, khi phát hiện người nộp thuế kê khai thiếu doanh thu dẫn đến thiếu số thuế phải nộp, cơ quan thuế có quyền xác định lại nghĩa vụ thuế và thực hiện nộp tiền chậm nộp. Mức tính tiền chậm nộp bằng 0,03%/ngày tính trên số tiền thuế, khoản thu khác chậm nộp do cơ quan thuế quản lý thu và 0,03%/ngày tính trên số tiền thuế chậm nộp do cơ quan hải quan quản lý thu. 

Trong trường hợp người nộp thuế không hợp tác hoặc không cung cấp đầy đủ tài liệu, cơ quan thuế còn có thể áp dụng biện pháp ấn định thuế dựa trên cơ sở dữ liệu quản lý thuế và các thông tin liên quan.

Nếu hành vi kê khai thiếu doanh thu kéo dài nhiều năm, tổng số tiền truy thu và tiền chậm nộp có thể rất lớn, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến tài chính doanh nghiệp. Vì vậy, việc kê khai thiếu doanh thu không chỉ dẫn đến nghĩa vụ nộp bổ sung thuế mà còn kéo theo nhiều hậu quả tài chính đáng kể.

4. Kê khai thiếu doanh thu bán hàng bị xử phạt như thế nào?

Theo quy định tại Điều 16 Nghị định 125/2020/NĐ-CP, hành vi khai sai dẫn đến thiếu số tiền thuế phải nộp hoặc tăng số tiền thuế được miễn, giảm, hoàn sẽ bị xử phạt bằng mức phạt 20% trên số thuế khai thiếu. Ngoài ra, người nộp thuế còn phải nộp đủ số tiền thuế thiếu và tiền chậm nộp theo quy định của Luật Quản lý thuế 2025.

Trong trường hợp hành vi kê khai thiếu doanh thu có tính chất gian dối, cố ý che giấu doanh thu nhằm trốn thuế với số tiền lớn, cá nhân hoặc tổ chức vi phạm còn có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự về tội trốn thuế theo Điều 200 Bộ luật Hình sự 2015 (sửa đổi, bổ sung 2017). Hình phạt có thể bao gồm phạt tiền lớn, đình chỉ hoạt động kinh doanh hoặc phạt tù tùy mức độ vi phạm. 

Do đó, kê khai thiếu doanh thu bán hàng là hành vi tiềm ẩn rủi ro pháp lý rất nghiêm trọng nếu doanh nghiệp không kịp thời khắc phục và tuân thủ đúng quy định pháp luật thuế.

IV. Giải đáp các vấn đề thắc mắc thường gặp liên quan đến kê khai thiếu doanh thu bán hàng

Trong quá trình hoạt động, nhiều doanh nghiệp và hộ kinh doanh gặp phải các tình huống liên quan đến kê khai thiếu doanh thu bán hàng do sai sót kế toán, quản lý hóa đơn chưa chặt chẽ hoặc chưa hiểu đầy đủ quy định pháp luật thuế. Việc nắm rõ cách xử lý và hậu quả pháp lý trong từng trường hợp sẽ giúp người nộp thuế chủ động khắc phục vi phạm và hạn chế các rủi ro về thanh tra, xử phạt thuế.

1. Có thể khai bổ sung khi phát hiện kê khai thiếu doanh thu không?

Theo điểm d khoản 5 Điều 12 Luật Quản lý thuế năm 2025, người nộp thuế được quyền khai bổ sung hồ sơ khai thuế khi phát hiện hồ sơ đã nộp có sai sót, bao gồm trường hợp kê khai thiếu doanh thu bán hàng. Việc khai bổ sung phải được thực hiện trước khi cơ quan có thẩm quyền công bố quyết định thanh tra, kiểm tra tại trụ sở người nộp thuế hoặc trước khi cơ quan thuế phát hiện hành vi vi phạm.

Nếu doanh nghiệp chủ động khai bổ sung và nộp đầy đủ số thuế thiếu cùng tiền chậm nộp theo quy định thì có thể được xem xét giảm nhẹ mức xử phạt hành chính tùy từng trường hợp cụ thể. Tuy nhiên, nếu việc khai thiếu doanh thu có dấu hiệu cố ý gian dối hoặc chỉ được khắc phục sau khi đã bị phát hiện thì vẫn có nguy cơ bị xử lý nghiêm. Vì vậy, khi phát hiện kê khai thiếu doanh thu, doanh nghiệp nên nhanh chóng thực hiện thủ tục khai bổ sung để hạn chế rủi ro pháp lý phát sinh.

2. Không xuất hóa đơn có bị xem là nguyên nhân dẫn đến kê khai thiếu doanh thu không?

Theo quy định của pháp luật về thuế và hóa đơn, việc xuất hóa đơn là căn cứ quan trọng để ghi nhận doanh thu và xác định nghĩa vụ thuế. Trường hợp bán hàng hóa hoặc cung cấp dịch vụ nhưng không lập hóa đơn theo quy định thì doanh thu phát sinh có thể không được phản ánh đầy đủ trong hồ sơ kế toán và hồ sơ khai thuế.

Do đó, hành vi không xuất hóa đơn thường bị cơ quan thuế xem là một trong những nguyên nhân phổ biến dẫn đến tình trạng kê khai thiếu doanh thu bán hàng. Ngoài việc bị truy thu thuế đối với phần doanh thu bỏ sót, doanh nghiệp còn có thể bị xử phạt riêng về hành vi vi phạm quy định về hóa đơn điện tử. Vì vậy, việc lập hóa đơn đầy đủ và đúng thời điểm là yêu cầu quan trọng để tránh rủi ro bị xác định kê khai thiếu doanh thu.

3. Bán hàng qua Facebook, TikTok, Shopee có bắt buộc kê khai đầy đủ doanh thu không?

Theo quy định của khoản 1 Điều 12 Luật Quản lý thuế năm 2025, mọi khoản doanh thu phát sinh từ hoạt động kinh doanh đều thuộc diện phải kê khai và thực hiện nghĩa vụ thuế theo quy định, không phân biệt hình thức kinh doanh truyền thống hay kinh doanh trên nền tảng số. Vì vậy, doanh thu từ hoạt động bán hàng qua Facebook, TikTok, Shopee hoặc các sàn thương mại điện tử khác đều phải được kê khai đầy đủ với cơ quan thuế.

Hiện nay, cơ quan thuế đã tăng cường quản lý dữ liệu giao dịch điện tử, phối hợp với ngân hàng, đơn vị vận chuyển và sàn thương mại điện tử để kiểm soát doanh thu thực tế của người bán hàng online. Trường hợp cố tình che giấu doanh thu hoặc kê khai không đầy đủ có thể bị truy thu thuế và xử phạt theo quy định pháp luật. Do đó, kinh doanh trên nền tảng online vẫn phải thực hiện đầy đủ nghĩa vụ kê khai doanh thu như các hình thức kinh doanh thông thường khác.

4. Có thể điều chỉnh tờ khai thuế khi phát hiện kê khai thiếu doanh thu không?

Điểm d khoản 5 Điều 12 Luật Quản lý thuế năm 2025 cho phép người nộp thuế điều chỉnh hồ sơ khai thuế khi phát hiện sai sót liên quan đến doanh thu, chi phí hoặc số thuế phải nộp. Việc điều chỉnh được thực hiện thông qua hồ sơ khai bổ sung theo trình tự, thủ tục do cơ quan thuế quy định. Đây là cơ chế nhằm tạo điều kiện để doanh nghiệp chủ động sửa sai và bảo đảm tính chính xác của dữ liệu thuế.

Tuy nhiên, việc điều chỉnh tờ khai không đồng nghĩa với việc được miễn trách nhiệm trong mọi trường hợp. Nếu sai sót dẫn đến thiếu số thuế phải nộp thì doanh nghiệp vẫn phải nộp đủ số thuế thiếu và tiền chậm nộp phát sinh. Vì vậy, doanh nghiệp nên thường xuyên rà soát hồ sơ kế toán và tờ khai thuế để kịp thời điều chỉnh khi phát hiện kê khai thiếu doanh thu bán hàng.

5. Kê khai thiếu doanh thu có ảnh hưởng đến việc vay vốn ngân hàng không?

Doanh thu là một trong những căn cứ quan trọng để ngân hàng đánh giá năng lực tài chính, khả năng trả nợ và mức độ minh bạch của doanh nghiệp khi xét duyệt hồ sơ vay vốn. Nếu doanh nghiệp kê khai thiếu doanh thu, số liệu trên báo cáo tài chính và hồ sơ thuế có thể không phản ánh đúng quy mô hoạt động thực tế, từ đó ảnh hưởng đến khả năng được phê duyệt khoản vay hoặc hạn mức tín dụng.

Ngoài ra, trong quá trình thẩm định, ngân hàng thường kiểm tra tính nhất quán giữa doanh thu kê khai thuế, dòng tiền tài khoản và hóa đơn bán hàng. Nếu phát hiện dấu hiệu kê khai không trung thực, doanh nghiệp có thể bị đánh giá rủi ro cao về tài chính và pháp lý. Do đó, kê khai thiếu doanh thu không chỉ gây rủi ro về thuế mà còn có thể ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng tiếp cận vốn và uy tín tài chính của doanh nghiệp.

V. Tại sao nên tìm luật sư tư vấn ở NPLaw khi có vấn đề về kê khai thiếu doanh thu bán hàng

Kê khai thiếu doanh thu bán hàng có thể khiến doanh nghiệp đối mặt với nhiều rủi ro pháp lý như bị truy thu thuế, tính tiền chậm nộp, xử phạt vi phạm hành chính và ảnh hưởng đến uy tín trong hoạt động kinh doanh. Với kinh nghiệm tư vấn chuyên sâu trong lĩnh vực thuế và doanh nghiệp, NPLaw sẵn sàng hỗ trợ khách hàng đánh giá rủi ro pháp lý, rà soát hồ sơ, tư vấn phương án khắc phục sai sót, thực hiện thủ tục khai bổ sung và bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của khách hàng trong quá trình làm việc với cơ quan thuế. Việc tham vấn luật sư ngay từ giai đoạn phát hiện sai sót không chỉ giúp doanh nghiệp xử lý vấn đề đúng quy định pháp luật mà còn góp phần hạn chế tối đa các thiệt hại về tài chính và những hệ lụy pháp lý có thể phát sinh trong tương lai.

Trên đây là các thông tin mang tính tham khảo, Quý khách hàng cần tư vấn chi tiết về trường hợp cụ thể, vui lòng liên hệ cho Hãng luật NPLaw để được tư vấn ngay.