Khám chữa bệnh là một trong những lĩnh vực có ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe, tính mạng con người nên luôn được đặt trong sự kiểm soát chặt chẽ của pháp luật. Tuy nhiên, trên thực tế, vẫn còn nhiều trường hợp vi phạm quy định khám chữa bệnh, gây ra những hậu quả nghiêm trọng về tính mạng, sức khỏe con người. Mời bạn đọc cùng theo dõi bài viết dưới đây của NPLaw để tìm hiểu thêm về việc xử lý vi phạm quy định khám chữa bệnh hiện nay.

I. Thực trạng hiện nay của vi phạm quy định khám chữa bệnh

Trong thời gian qua, tình trạng vi phạm quy định khám chữa bệnh còn diễn ra phổ biến tại nhiều địa phương, với các hành vi như khám chữa bệnh khi chưa có giấy phép, kê đơn sai, sử dụng người hành nghề không có chứng chỉ, hay các sai sót trong điều trị dẫn đến hậu quả nghiêm trọng. Những vi phạm này không chỉ xuất hiện ở các phòng khám tư nhân nhỏ lẻ mà đôi khi còn xảy ra tại một số cơ sở y tế lớn, gây khó khăn cho công tác quản lý và kiểm soát của cơ quan chức năng.

II. Vi phạm quy định khám chữa bệnh là gì?

1. Như thế nào được xem là vi phạm quy định khám chữa bệnh

Vi phạm quy định khám chữa bệnh được hiểu là hành vi của tổ chức, cá nhân trong quá trình thực hiện dịch vụ y tế không tuân thủ đúng quy định của pháp luật, gây ảnh hưởng đến chất lượng khám chữa bệnh hoặc xâm phạm đến quyền lợi, sức khỏe của người khác. Các hành vi này có thể xảy ra trong toàn bộ quy trình từ tiếp nhận bệnh nhân, chẩn đoán, điều trị đến kê đơn, chuyển viện hoặc chăm sóc hậu điều trị.

2. Các hành vi nào được coi là vi phạm quy định khám chữa bệnh theo pháp luật hiện hành?

Theo Điều 7 Luật Khám bệnh, chữa bệnh 2023, các hành vi được coi là vi phạm quy định khám chữa bệnh rất đa dạng, bao gồm nhưng không giới hạn một số hành vi như sau:

  • Xâm phạm quyền của người bệnh.
  • Khám bệnh, chữa bệnh mà không đáp ứng điều kiện theo quy định.
  • Không tuân thủ quy định về chuyên môn kỹ thuật.
  • Làm sai lệch thông tin về khám bệnh, chữa bệnh, hồ sơ bệnh án.
  • Cơ sở khám bệnh, chữa bệnh cung cấp dịch vụ khám, chữa bệnh nhưng không có giấy phép hoạt động.

Những hành vi nêu trên được xem là vi phạm quy định khám chữa bệnh theo quy định hiện hành.

III. Quy định pháp luật liên quan đến vi phạm quy định khám chữa bệnh

1. Quy định cần lưu ý để tránh vi phạm quy định khám chữa bệnh

Để tránh vi phạm quy định khám chữa bệnh, các cá nhân, tổ chức hoạt động trong lĩnh vực y tế cần lưu ý và tuân thủ nghiêm ngặt các quy định sau:

  • Có đủ điều kiện hành nghề, điều kiện hoạt động cơ sở khám bệnh, chữa bệnh (Điều 19, Điều 49 Luật Khám bệnh, chữa bệnh 2023;
  • Tuân thủ các nguyên tắc trong khám bệnh, chữa bệnh (Điều 3 Luật Khám bệnh, chữa bệnh 2023);
  • Đảm bảo quyền lợi của người bệnh theo quy định (Mục 1 Chương II Luật Khám bệnh, chữa bệnh 2023).
  • Tuân thủ nghĩa vụ của người hành nghề và trách nhiệm của cơ sở khám bệnh, chữa bệnh (Mục 6 Chương III; Điều 60 Luật Khám bệnh, chữa bệnh 2023).
  • Thường xuyên cập nhật quy định về khám chữa bệnh tại Luật khám bệnh, chữa bệnh, các nghị định, thông tư và văn bản hướng dẫn.

Tuân thủ đầy đủ các quy định pháp luật và đạo đức nghề nghiệp là yếu tố quan trọng để tránh vi phạm quy định khám chữa bệnh.

2. Vi phạm quy định khám chữa bệnh bị xử lý như thế nào?

Tùy thuộc vào mức độ và tính chất, người có hành vi vi phạm quy định khám chữa bệnh có thể bị xử lý như sau:

  • Xử phạt hành chính: đây là hình thức xử lý phổ biến nhất đối với các vi phạm hành chính trong lĩnh vực y tế và được quy định tại Nghị định 117/2020/NĐ-CP.
  • Truy cứu trách nhiệm hình sự theo Bộ luật Hình sự 2015, sửa đổi, bổ sung 2017, 2025 đối với các hành vi nghiêm trọng như vô ý làm chết người do vi phạm quy tắc nghề nghiệp; buôn bán hàng giả là thuốc chữa bệnh...
  • Bồi thường thiệt hại: người vi phạm còn có nghĩa vụ bồi thường thiệt hại cho người bệnh nếu hành vi vi phạm của họ gây ra thiệt hại về sức khỏe, tài sản theo Điều 584 Bộ luật Dân sự 2015.

Do vậy, hiểu và tuân thủ các quy định có liên quan là biện pháp tốt nhất để tránh rủi ro pháp lý trong hoạt động khám chữa bệnh.

IV. Giải đáp các thắc mắc về vi phạm quy định khám chữa bệnh

1. Quy trình xử lý vi phạm quy định khám chữa bệnh được thực hiện như thế nào?

Quy trình xử lý vi phạm quy định khám chữa bệnh được thực hiện theo thủ tục xử lý vi phạm hành chính quy định tại Luật Xử lý vi phạm hành chính 2012, sửa đổi, bổ sung 2025, bao gồm các bước sau:

  • Lập biên bản vi phạm hành chính
  • Xác minh tình tiết của vụ việc, giá trị tang vật vi phạm hành chính
  • Cá nhân, tổ chức vi phạm thực hiện giải trình
  • Chuyển hồ sơ vụ vi phạm có dấu hiệu tội phạm để truy cứu trách nhiệm hình sự (nếu có). 
  • Trường hợp không bị truy cứu trách nhiệm hình sự và xác định có dấu hiệu vi phạm hành chính thì người có thẩm quyền của cơ quan đang thụ lý vụ án xử phạt vi phạm hành chính theo thẩm quyền.

2. Nếu một bệnh viện vi phạm quy định khám chữa bệnh, các biện pháp xử lý sẽ ra sao?

Tùy theo tính chất, mức độ vi phạm, tổ chức có hành vi vi phạm hành chính về khám, chữa bệnh có thể bị áp dụng các hình phạt theo Điều 3 Nghị định 117/2020/NĐ-CP như sau:

  • Hình phạt chính: cảnh cáo, phạt tiền với mức phạt tối đa đối với cá nhân, tổ chức như sau (khoản 1, 2, 3 và 4 Điều 4):
    • Mức phạt tiền tối đa đối với hành vi vi phạm hành chính về dân số là 30.000.000 đồng đối với cá nhân và 60.000.000 đồng đối với tổ chức.
    • Mức phạt tiền tối đa đối với hành vi vi phạm hành chính về y tế dự phòng và phòng, chống HIV/AIDS là 50.000.000 đồng đối với cá nhân và 100.000.000 đồng đối với tổ chức.
    • Mức phạt tiền tối đa đối với hành vi vi phạm hành chính về bảo hiểm y tế là 75.000.000 đồng đối với cá nhân và 150.000.000 đồng đối với tổ chức.
    • Mức phạt tiền tối đa đối với hành vi vi phạm hành chính về khám bệnh, chữa bệnh, dược, mỹ phẩm và thiết bị y tế là 100.000.000 đồng đối với cá nhân và 200.000.000 đồng đối với tổ chức.
  • Hình phạt bổ sung: Tước quyền sử dụng giấy phép, chứng chỉ hành nghề có thời hạn từ 01 tháng đến 24 tháng; Tịch thu tang vật, phương tiện vi phạm; Đình chỉ hoạt động có thời hạn từ 01 tháng đến 24 tháng.
  • Biện pháp khắc phục hậu quả, ví dụ như buộc hoàn trả số tiền đã thu không đúng quy định; Buộc thực hiện biện pháp vệ sinh, khử trùng, tẩy uế và các biện pháp phòng, chống bệnh truyền nhiễm khác; Buộc xin lỗi; Buộc hoàn trả số tiền đã vi phạm...

3. Người bệnh có quyền gì nếu phát hiện vi phạm quy định khám chữa bệnh tại cơ sở y tế?

Theo Điều 14 Luật Khám bệnh, chữa bệnh 2023, người bệnh có quyền kiến nghị và bồi thường, cụ thể như sau:

  • Được kiến nghị về tồn tại, bất cập, khó khăn, vướng mắc và vấn đề khác trong quá trình khám bệnh, chữa bệnh.
  • Được bồi thường theo quy định tại Điều 102 của Luật này.

Như vậy, khi phát hiện cơ sở y tế có hành vi vi phạm quy định khám chữa bệnh, người bệnh được quyền kiến nghị các vi phạm này đến cơ quan có thẩm quyền. Đồng thời, yêu cầu bồi thường theo quy định.

4. Có cần thông báo cho bệnh nhân khi phát hiện vi phạm quy định khám chữa bệnh không?

Theo khoản 1 Điều 9 Luật Khám bệnh, chữa bệnh 2023, người bệnh có quyền: “Được thông tin, giải thích về tình trạng sức khỏe; phương pháp, dịch vụ khám bệnh, chữa bệnh, giá dịch vụ khám bệnh, chữa bệnh; được hướng dẫn cách tự theo dõi, chăm sóc, phòng ngừa tai biến”.

Đồng thời, người hành nghề có nghĩa vụ “Tư vấn, cung cấp thông tin theo quy định tại khoản 1 Điều 9 của Luật này” cho người bệnh theo khoản 3 Điều 44 Luật Khám bệnh, chữa bệnh 2023. Cơ sở khám bệnh, chữa bệnh có trách nhiệm “Bảo đảm việc thực hiện các quyền và nghĩa vụ của người bệnh, người hành nghề theo quy định của Luật này” (khoản 5 Điều 60 Luật Khám bệnh, chữa bệnh 2023).

Do vậy, nếu có bất kỳ vi phạm nào ảnh hưởng đến sức khỏe, quyền lợi hợp pháp của người bệnh, việc thông báo là cần thiết để giải quyết theo quy định, đảm bảo quyền lợi của họ.

5. Thông tin nào được coi là bằng chứng hợp lệ trong các vụ vi phạm quy định khám chữa bệnh?

Trong các vụ vi phạm quy định khám chữa bệnh, các thông tin, tài liệu được coi là bằng chứng hợp lệ như:

  • Hồ sơ bệnh án, đơn thuốc, chỉ định điều trị;
  • Kết quả giám định y khoa;
  • Video, hình ảnh, ghi âm hợp pháp;
  • Lời khai nhân chứng, văn bản xác nhận, kết quả kiểm tra, thanh tra từ cơ quan chuyên môn.

Các thông tin, tài liệu trên là căn cứ quan trọng để xác định có vi phạm quy định khám chữa bệnh hay không, bảo vệ quyền lợi hợp pháp của các bên.

V. Vấn đề liên quan đến vi phạm quy định khám chữa bệnh có nên liên hệ luật sư không? Liên hệ như thế nào?

Trên đây là bài viết của NPLaw về vi phạm quy định khám chữa bệnh hiện nay. Với đội ngũ luật sư, chuyên viên pháp lý giàu kinh nghiệm, NPLaw cung cấp dịch vụ pháp lý uy tín, chuyên nghiệp, đảm bảo tốt nhất quyền lợi hợp pháp cho Quý Khách hàng. Nếu cần hỗ trợ về vấn đề pháp lý, bạn có thể liên hệ NPLaw để được tư vấn về hỗ trợ.