Tư vấn về hỗ trợ trong việc thực hiện nghĩa vụ của nhà thầu

Trên thực tế, không ít nhà thầu gặp khó khăn trong quá trình triển khai công việc, do thiếu thông tin pháp lý, thiếu kinh nghiệm hoặc gặp vướng mắc trong việc phối hợp với chủ đầu tư và các bên liên quan. Bài viết dưới đây NPLaw sẽ cung cấp những thông tin thiết yếu về nghĩa vụ của nhà thầu trong quá trình thực hiện hợp đồng xây dựng và các lĩnh vực liên quan.

I. Nhu cầu hỗ trợ hỗ trợ trong việc thực hiện nghĩa vụ của nhà thầu

Trong các hoạt động xây dựng, đầu tư công và đấu thầu hiện nay, nhà thầu không chỉ phải đảm bảo tiến độ và chất lượng công trình, mà còn phải tuân thủ chặt chẽ các nghĩa vụ được quy định trong hợp đồng và pháp luật hiện hành. Những nghĩa vụ này có thể bao gồm: thực hiện công việc theo đúng thiết kế và yêu cầu kỹ thuật, tuân thủ quy định về an toàn lao động, bảo hiểm, thuế, bảo hành công trình, cũng như nghĩa vụ tài chính và pháp lý khác.

Tuy nhiên, trên thực tế, nhiều nhà thầu – đặc biệt là doanh nghiệp vừa và nhỏ – gặp không ít khó khăn trong quá trình thực hiện các nghĩa vụ này, do:

• Thiếu hiểu biết đầy đủ về pháp luật và quy định liên quan;
• Chưa nắm rõ các điều khoản hợp đồng hoặc cách thức xử lý khi phát sinh tranh chấp;
• Gặp vướng mắc trong thủ tục pháp lý, hành chính, hoặc việc phối hợp với chủ đầu tư;
• Bị áp lực về tiến độ, tài chính hoặc thay đổi từ phía đối tác mà không có phương án xử lý hiệu quả.

Chính vì vậy, nhu cầu được tư vấn và hỗ trợ trong việc thực hiện nghĩa vụ của nhà thầu ngày càng tăng cao. Việc sử dụng dịch vụ tư vấn pháp lý chuyên nghiệp sẽ giúp nhà thầu:

• Hiểu rõ các nghĩa vụ pháp lý của mình và có phương án thực hiện phù hợp;
• Phòng ngừa các vi phạm hợp đồng, tránh bị xử phạt hoặc mất uy tín;
• Được hỗ trợ soạn thảo, rà soát hợp đồng, làm việc với đối tác hoặc cơ quan nhà nước;
• Có người đại diện pháp lý khi cần giải quyết tranh chấp hoặc khiếu nại.

II. Quy định của pháp luật liên quan đến hỗ trợ trong việc thực hiện nghĩa vụ của nhà thầu

1. Hỗ trợ trong việc thực hiện nghĩa vụ của nhà thầu là gì?

Căn cứ khoản 26 Điều 4 Luật Đấu thầu 2023 giải thích nhà thầu là tổ chức, cá nhân hoặc kết hợp giữa các tổ chức hoặc giữa các cá nhân với nhau theo hình thức liên danh trên cơ sở thỏa thuận liên danh tham dự thầu, đứng tên dự thầu và trực tiếp ký, thực hiện hợp đồng nếu được lựa chọn.

Từ định nghĩa trên, nghĩa vụ của nhà thầu có thể hiểu là toàn bộ trách nhiệm mà nhà thầu phải thực hiện theo đúng nội dung đã cam kết trong hồ sơ dự thầu, hợp đồng và các quy định pháp luật có liên quan. Những nghĩa vụ này có thể bao gồm: thi công, cung cấp hàng hóa/dịch vụ đúng tiến độ, bảo đảm chất lượng, thực hiện nghĩa vụ tài chính, bảo hành, an toàn lao động, môi trường…

Hỗ trợ trong việc thực hiện nghĩa vụ của nhà thầu là hoạt động tư vấn pháp lý, kỹ thuật hoặc nghiệp vụ nhằm giúp nhà thầu thực hiện đúng, đầy đủ các nghĩa vụ đã cam kết trong hợp đồng, tuân thủ quy định pháp luật, và hạn chế rủi ro pháp lý phát sinh trong quá trình thực hiện dự án.

2. Hỗ trợ trong việc thực hiện nghĩa vụ của nhà thầu thường bao gồm những nội dung gì?

Hoạt động hỗ trợ nhà thầu có thể mang tính chuyên môn đa ngành, trong đó hỗ trợ pháp lý là một phần quan trọng, thường bao gồm những nội dung sau:

• Tư vấn pháp lý về nội dung hợp đồng, quyền và nghĩa vụ cụ thể của nhà thầu.
• Hướng dẫn thực hiện đúng quy định về đấu thầu, ký kết và thực hiện hợp đồng.
• Soạn thảo, rà soát hợp đồng, phụ lục hợp đồng và các văn bản liên quan.
• Hỗ trợ xử lý vướng mắc trong quá trình thi công, cung ứng dịch vụ/hàng hóa.
• Tư vấn về pháp luật thuế, bảo hiểm, lao động, môi trường… trong hoạt động của nhà thầu.
• Đại diện làm việc với các bên liên quan, như chủ đầu tư, cơ quan quản lý, đơn vị giám sát.
• Hỗ trợ giải quyết tranh chấp, khiếu nại, xử lý vi phạm hợp đồng nếu phát sinh.

Những hỗ trợ này giúp nhà thầu không chỉ tuân thủ đúng quy định, mà còn giảm thiểu nguy cơ bị phạt, chấm dứt hợp đồng hoặc bị đưa vào danh sách vi phạm năng lực.

3. Có quy định pháp luật nào điều chỉnh hoạt động hỗ trợ trong việc thực hiện nghĩa vụ của nhà thầu không?

Hiện nay, hoạt động hỗ trợ nhà thầu không được điều chỉnh bởi một văn bản pháp luật riêng biệt, nhưng được thể hiện trong các quy định có liên quan, cụ thể:

• Luật Đấu thầu 2023, được sửa đổi bổ sung năm 2024, 2025 : Quy định nghĩa vụ của nhà thầu trong từng giai đoạn của quá trình đấu thầu và thực hiện hợp đồng như trách nhiệm của bên mời thầu (Điều 79); trách nhiệm của nhà thầu, nhà đầu tư (Điều 82);... 
• Thông tư 22/2024/TT-BKHĐT hướng dẫn việc cung cấp, đăng tải thông tin về lựa chọn nhà thầu và mẫu hồ sơ đấu thầu trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia: quy định trách nhiệm nhà thầu trong quá trình tham dự thầu trên Hệ thống mạng đấu thầu quốc gia được hướng dẫn bởi Điều 26. 
• Luật Xây dựng 2014 (sửa đổi, bổ sung 2020): Quy định nghĩa vụ của nhà thầu như: nghĩa vụ của nhà thầu thi công xây dựng (Điều 113); nhà thầu tư vấn lập dự án, quản lý dự án đầu tư xây dựng (Điều 70);... 
• Bộ luật Dân sự 2015: Điều chỉnh về hợp đồng, trách nhiệm dân sự như trách nhiệm dân sự do vi phạm nghĩa vụ (Điều 351); Trách nhiệm bồi thường thiệt hại do vi phạm nghĩa vụ (Điều 360);...
• Luật Luật sư 2006 (sửa đổi 2012, 2015) và các văn bản liên quan: Điều chỉnh hoạt động tư vấn, đại diện pháp lý hỗ trợ nhà thầu như Phạm vi hành nghề luật sư (Điều 22); Thực hiện dịch vụ pháp lý theo hợp đồng dịch vụ pháp lý (Điều 26); Hoạt động tư vấn pháp luật của luật sư (Điều 28);... 
• Luật Quản lý thuế, Luật Bảo hiểm xã hội, Luật Môi trường…: Liên quan đến nghĩa vụ thuế, bảo hiểm và môi trường mà nhà thầu phải tuân thủ.

Như vậy, hoạt động hỗ trợ nhà thầu là hợp pháp và được thừa nhận trong khuôn khổ của nhiều văn bản pháp luật chuyên ngành, tùy thuộc vào nội dung hỗ trợ cụ thể.

III. Giải đáp các thắc mắc liên quan đến hỗ trợ trong việc thực hiện nghĩa vụ của nhà thầu

1. Hỗ trợ trong việc thực hiện nghĩa vụ của nhà thầu có bao gồm tư vấn pháp lý không?

Tư vấn pháp lý là một trong những nội dung quan trọng và thiết yếu trong hỗ trợ thực hiện nghĩa vụ của nhà thầu. Các nghĩa vụ của nhà thầu thường liên quan trực tiếp đến quy định của Luật Đấu thầu, Luật Xây dựng, Bộ luật Dân sự, Luật Bảo hiểm, Luật Thuế, v.v. 

Việc có luật sư hoặc chuyên gia pháp lý đồng hành sẽ giúp nhà thầu hiểu rõ quyền – nghĩa vụ của mình, xử lý các tình huống phát sinh trong hợp đồng và tránh vi phạm pháp luật.

2. Những rủi ro nào có thể phát sinh nếu không có hỗ trợ trong việc thực hiện nghĩa vụ của nhà thầu?

Khi thiếu sự hỗ trợ phù hợp, nhà thầu có thể gặp nhiều rủi ro như:

• Vi phạm hợp đồng do không hiểu rõ điều khoản hoặc quy định pháp lý.
• Bị xử phạt hành chính về xây dựng, môi trường, thuế, bảo hiểm…
• Chậm tiến độ hoặc sai sót kỹ thuật, dẫn đến bị chủ đầu tư xử lý trách nhiệm hoặc yêu cầu bồi thường.
• Gặp tranh chấp kéo dài với chủ đầu tư, thầu phụ hoặc bên liên quan mà không có phương án giải quyết hiệu quả.

3. Khi bị khiếu nại về chất lượng công trình, có thể nhờ bên thứ ba hỗ trợ trong việc thực hiện nghĩa vụ không?

Trong trường hợp bị khiếu nại, nhà thầu hoàn toàn có thể nhờ đến bên thứ ba (chuyên gia kỹ thuật, luật sư, tư vấn độc lập...) để đánh giá tình hình, đưa ra giải pháp xử lý phù hợp. Việc này không chỉ giúp nhà thầu có hướng xử lý khách quan, đúng pháp luật, mà còn giúp bảo vệ quyền lợi nếu khiếu nại là không có cơ sở.

4. Hỗ trợ trong việc thực hiện nghĩa vụ của nhà thầu có thể giúp giảm thiểu tranh chấp hợp đồng không?

Khi được tư vấn và hỗ trợ kịp thời, nhà thầu sẽ thực hiện hợp đồng đúng quy trình, đúng pháp luật, đồng thời có thể nhận biết và xử lý các mâu thuẫn tiềm ẩn trong quá trình thi công hoặc cung ứng. Ngoài ra, chuyên gia hỗ trợ còn giúp đàm phán, thương lượng hoặc giải quyết tranh chấp khi cần thiết – giảm thiểu khả năng đưa sự việc ra Tòa.

5. Hỗ trợ trong việc thực hiện nghĩa vụ của nhà thầu có cần báo cáo định kỳ cho chủ đầu tư không?

Thông thường, nghĩa vụ báo cáo tiến độ và tình hình thực hiện hợp đồng là trách nhiệm của chính nhà thầu. Tuy nhiên, nếu có bên thứ ba hỗ trợ (ví dụ: đơn vị tư vấn giám sát, tư vấn pháp lý), các đơn vị này có thể hỗ trợ nhà thầu chuẩn bị, kiểm tra hoặc rà soát nội dung báo cáo. Việc có phải báo cáo trực tiếp hay không phụ thuộc vào thỏa thuận giữa nhà thầu và bên hỗ trợ.

6. Khi dự án bị tạm dừng, hỗ trợ trong việc thực hiện nghĩa vụ của nhà thầu có tiếp tục duy trì không?

Dự án bị tạm dừng không đồng nghĩa với việc chấm dứt nghĩa vụ của nhà thầu. Trong giai đoạn này, nhà thầu vẫn phải bảo vệ tài sản, duy trì hồ sơ, xử lý thủ tục pháp lý phát sinh. Nếu có bên hỗ trợ đi cùng, họ có thể tiếp tục giúp nhà thầu:

• Xử lý thủ tục liên quan đến việc tạm dừng;
• Đàm phán với chủ đầu tư về điều chỉnh hợp đồng, gia hạn tiến độ;
• Hỗ trợ pháp lý nếu phát sinh tranh chấp do việc tạm dừng.

Như vậy, việc hỗ trợ cho nhà thầu nên tiếp tục duy trì ngay cả khi dự án bị tạm dừng, để bảo đảm quyền lợi và xử lý kịp thời các tình huống pháp lý phát sinh.

IV. Dịch vụ tư vấn pháp lý liên quan đến hỗ trợ trong việc thực hiện nghĩa vụ của nhà thầu

Trên đây là tất cả các thông tin chi tiết mà NPLaw của chúng tôi cung cấp để hỗ trợ quý khách hàng về hỗ trợ trong việc thực hiện nghĩa vụ của nhà thầu. Trường hợp Quý Khách hàng còn bất kỳ thắc mắc nào liên quan đến vấn đề nêu trên hoặc các vấn đề pháp lý khác thì hãy liên hệ ngay cho NPLaw để được đội ngũ chúng tôi trực tiếp tư vấn và hướng dẫn giải quyết.