Trong môi trường kinh doanh hiện đại, minh bạch là yếu tố then chốt tạo dựng niềm tin. Đối với các doanh nghiệp đại chúng, việc công bố thông tin tài chính, đặc biệt là thông tin thuế, có ý nghĩa vô cùng quan trọng đối với nhà đầu tư. Sự rõ ràng này không chỉ giúp nhà đầu tư đánh giá chính xác hiệu quả hoạt động mà còn là thước đo về trách nhiệm và sự tuân thủ pháp luật của doanh nghiệp. Để hỗ trợ doanh nghiệp thực hiện nghĩa vụ này một cách đầy đủ và chính xác, NPLaw tổng hợp và làm rõ các quy định liên quan đến nghĩa vụ công bố thông tin thuế.
I. Thực trạng liên quan đến Công bố thông tin thuế cho các nhà đầu tư
Thị trường chứng khoán Việt Nam đang ngày càng phát triển, kéo theo sự gia tăng về số lượng và chất lượng của các yêu cầu về công bố thông tin thuế cho các nhà đầu tư. Hiện nay, thực trạng công bố thông tin thuế của các doanh nghiệp niêm yết có sự phân hóa rõ rệt.
Một số doanh nghiệp lớn, có quy trình quản trị tốt, thực hiện công bố thông tin thuế một cách đầy đủ, chi tiết trong Báo cáo tài chính (BCTC) và Báo cáo thường niên (BCTN), giúp nhà đầu tư dễ dàng đánh giá rủi ro và hiệu suất sau thuế.
Tuy nhiên, vẫn còn nhiều doanh nghiệp chỉ công bố các số liệu tối thiểu theo mẫu quy định (như chi phí thuế TNDN hiện hành, chi phí thuế TNDN hoãn lại) mà thiếu đi các thuyết minh chi tiết về chính sách thuế áp dụng, các khoản chênh lệch vĩnh viễn hoặc tạm thời lớn giữa lợi nhuận kế toán và thu nhập chịu thuế, hay các vấn đề liên quan đến ưu đãi/miễn giảm thuế. Sự thiếu minh bạch này gây khó khăn cho nhà đầu tư trong việc phân tích chất lượng lợi nhuận và tiềm ẩn rủi ro về tuân thủ pháp luật thuế.
Tóm lại, nâng cao tính đầy đủ và minh bạch trong Công bố thông tin thuế cho các nhà đầu tư là yêu cầu cấp thiết để xây dựng thị trường vốn bền vững.
II. Quy định của pháp luật liên quan đến Công bố thông tin thuế cho các nhà đầu tư
Để đảm bảo tính trung thực và hợp lý của các chỉ tiêu tài chính, đặc biệt là Thuế Thu nhập Doanh nghiệp, các công ty đại chúng cần nắm vững hệ thống văn bản pháp luật chi phối hoạt động CBTT. Tiếp theo, chúng ta sẽ làm rõ các Quy định của pháp luật liên quan đến Công bố thông tin thuế cho các nhà đầu tư, bao gồm cả Chuẩn mực kế toán và các quy định về thị trường chứng khoán.
1. Công bố thông tin thuế cho các nhà đầu tư là gì?
Công bố thông tin thuế cho các nhà đầu tư là việc doanh nghiệp (đặc biệt là công ty đại chúng, công ty niêm yết) cung cấp một cách công khai, đầy đủ và kịp thời các thông tin liên quan đến nghĩa vụ thuế, chính sách thuế, các khoản chi phí thuế, và các yếu tố ảnh hưởng đến thuế suất thực tế của doanh nghiệp cho cổ đông và các nhà đầu tư tiềm năng. Mục đích là để đảm bảo sự minh bạch, giúp nhà đầu tư đánh giá chính xác tình hình tài chính và rủi ro pháp lý của doanh nghiệp.
2. Doanh nghiệp có nghĩa vụ gì trong việc công bố thông tin thuế cho các nhà đầu tư?
Doanh nghiệp có nghĩa vụ tuân thủ các quy định về công bố thông tin theo Luật Chứng khoán, các Nghị định hướng dẫn và các chuẩn mực kế toán (như Chuẩn mực kế toán Việt Nam - VAS và quốc tế - IFRS nếu áp dụng). Cụ thể, doanh nghiệp phải:
- Lập Báo cáo tài chính theo quy định và thuyết minh chi tiết về thuế thu nhập doanh nghiệp (theo VAS 17 hoặc IFRS tương ứng).
- Công bố Báo cáo thường niên (BCTN) và Báo cáo quản trị công ty, trong đó cần đề cập đến các rủi ro và chính sách thuế quan trọng.
- Công bố thông tin bất thường và định kỳ theo quy định của Ủy ban Chứng khoán Nhà nước (UBCKNN) và Sở Giao dịch Chứng khoán.
3. Thông tin nào bắt buộc phải được công bố trong thông tin thuế cho các nhà đầu tư?
Các thông tin thuế bắt buộc phải được công bố và thuyết minh trong Báo cáo tài chính bao gồm:
- Chi phí thuế thu nhập hiện hành và Chi phí thuế thu nhập hoãn lại đã ghi nhận trong kỳ.
- Giải trình mối quan hệ giữa chi phí thuế thu nhập và lợi nhuận kế toán trước thuế (tức là sự khác biệt giữa thuế suất danh nghĩa và thuế suất thực tế).
- Các khoản thuế thu nhập hoãn lại (tài sản và nợ phải trả thuế thu nhập hoãn lại).
- Các khoản lỗ tính thuế chưa sử dụng, ưu đãi thuế chưa sử dụng.
- Các thay đổi trong chính sách thuế hoặc thuế suất làm ảnh hưởng đến tài sản/nợ phải trả thuế hoãn lại.
4. Quy trình chuẩn để doanh nghiệp thực hiện công bố thông tin thuế cho các nhà đầu tư gồm những bước nào?
Quy trình chuẩn thường gồm các bước sau:
- Lập và rà soát Báo cáo tài chính (BCTC): Bộ phận kế toán/tài chính tính toán các khoản thuế và lập BCTC, bao gồm cả Thuyết minh BCTC về thuế TNDN.
- Kiểm toán: BCTC được kiểm toán độc lập để xác nhận tính trung thực và hợp lý của các số liệu thuế.
- Hội đồng Quản trị/Ban Tổng Giám đốc phê duyệt: Sau khi kiểm toán, BCTC được HĐQT/Ban Tổng Giám đốc phê duyệt.
- Công bố thông tin: Doanh nghiệp gửi BCTC (kèm Thuyết minh) và các báo cáo liên quan (BCTN) đến UBCKNN, Sở Giao dịch Chứng khoán và công bố trên website của công ty theo thời hạn quy định.
Tuy nhiên, việc tuân thủ thời hạn công bố là yếu tố then chốt, tránh các rủi ro bị xử phạt.
III. Giải đáp các thắc mắc về Công bố thông tin thuế cho các nhà đầu tư
Sau khi đã làm rõ về thực trạng và quy định, nhằm giúp doanh nghiệp củng cố kiến thức và tránh các rủi ro liên quan đến sự thiếu minh bạch, chúng ta sẽ đi vào Phần III để giải đáp chi tiết các vướng mắc phổ biến nhất trong việc công bố thông tin thuế cho nhà đầu tư.
1. Việc chậm trễ công bố thông tin thuế cho các nhà đầu tư có bị xử phạt hành chính không?
Có. Việc chậm trễ công bố thông tin, bao gồm cả thông tin thuế trong các báo cáo định kỳ (BCTC, BCTN), theo khoản 1 Điều 8 Nghị định 156/2020/NĐ-CP quy định xử phạt hành chính trong lĩnh vực chứng khoán, việc không công bố thông tin là hành vi vi phạm hành chính trong lĩnh vực chứng khoán và thị trường chứng khoán. Doanh nghiệp có thể bị phạt tiền theo quy định của Nghị định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực chứng khoán.
2. Hình thức công bố thông tin thuế cho các nhà đầu tư được thực hiện qua phương tiện nào?
Hình thức công bố thông tin được thực hiện chủ yếu qua các phương tiện sau:
- Hệ thống công bố thông tin của Ủy ban Chứng khoán Nhà nước và Sở Giao dịch Chứng khoán (HNX, HOSE).
- Website chính thức của doanh nghiệp.
- Các phương tiện thông tin đại chúng (đôi khi áp dụng cho các sự kiện bất thường).
3. Các loại thuế nào phải được đưa vào công bố thông tin thuế cho các nhà đầu tư?
Khi công bố thông tin thuế cho các nhà đầu tư, các doanh nghiệp đại chúng phải tập trung vào Thuế Thu nhập Doanh nghiệp (TNDN) và các cấu phần liên quan. Cụ thể, doanh nghiệp có nghĩa vụ công bố rõ ràng về chi phí thuế hiện hành và chi phí thuế hoãn lại, cùng với việc giải trình sự khác biệt giữa lợi nhuận kế toán trước thuế và thu nhập chịu thuế. Căn cứ pháp lý cốt lõi cho nghĩa vụ này là Chuẩn mực Kế toán Việt Nam số 17 (VAS 17) – Thuế thu nhập doanh nghiệp và các quy định liên quan tại Thông tư 200/2014/TT-BTC (hoặc Thông tư 133/2016/TT-BTC) về chế độ kế toán doanh nghiệp, đặc biệt là các quy định về việc trình bày thông tin trên Báo cáo tài chính đã được kiểm toán và Thuyết minh Báo cáo tài chính.
4. Việc công bố thông tin thuế cho các nhà đầu tư có cần xác nhận của cơ quan thuế không?
Không. Căn cứ theo khoản 1 Điều 70 Thông tư 80/2021/TT-BTC, thông tin thuế được công bố trong Báo cáo tài chính cần được xác nhận bởi tổ chức kiểm toán độc lập. Doanh nghiệp không cần xin xác nhận trực tiếp từ cơ quan thuế cho mục đích công bố thông tin, mặc dù các số liệu thuế được tính toán phải dựa trên các quy định của cơ quan thuế.
5. Nhà thầu có quyền khiếu nại khi phát hiện doanh nghiệp không thực hiện đúng công bố thông tin thuế cho các nhà đầu tư không?
Nhà thầu (người cung cấp hàng hóa/dịch vụ cho doanh nghiệp) thường không có quyền khiếu nại trực tiếp về việc Công bố thông tin thuế cho các nhà đầu tư. Việc khiếu nại hoặc tố cáo vi phạm công bố thông tin thường thuộc thẩm quyền của cổ đông, nhà đầu tư, hoặc cơ quan quản lý nhà nước (UBCKNN, Sở Giao dịch) và các tổ chức đại diện quyền lợi nhà đầu tư. Nhà thầu chỉ có quyền khiếu nại liên quan đến nghĩa vụ thuế mà họ bị ảnh hưởng trực tiếp (ví dụ: khấu trừ thuế không đúng).
Vì vậy, nhà đầu tư và cổ đông là chủ thể chính có quyền yêu cầu sự minh bạch này.
IV. Dịch vụ tư vấn pháp lý liên quan đến Công bố thông tin thuế cho các nhà đầu tư
Việc tuân thủ các quy định về Công bố thông tin thuế cho các nhà đầu tư là một nhiệm vụ phức tạp, đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa bộ phận kế toán, pháp lý và quản trị doanh nghiệp. Sai sót hoặc thiếu sót có thể dẫn đến các hình phạt hành chính nghiêm trọng và làm suy giảm niềm tin của thị trường.
Để đảm bảo doanh nghiệp của quý vị thực hiện đúng và đủ nghĩa vụ công bố thông tin, Dịch vụ NPLaw cung cấp các dịch vụ tư vấn pháp lý chuyên nghiệp, bao gồm:
- Rà soát và tư vấn về tính đầy đủ, chính xác của các thông tin thuế trong Báo cáo tài chính và Báo cáo thường niên.
- Tư vấn quy trình và thời hạn công bố thông tin theo quy định của Luật Chứng khoán.
- Hỗ trợ lập biên bản, xác lập chứng cứ pháp lý liên quan đến quá trình công bố thông tin và tuân thủ pháp luật.
Hãy để NPLaw đồng hành cùng quý vị trong việc xây dựng sự minh bạch và uy tín trên thị trường vốn.
